Каралінгскае Адраджэнне
Каралінгскае Адраджэнне (фр.: renaissance carolingiennerenaissance carolingienne) — перыяд развіцця асветы, навукі і мастацтваў у Сярэднявечнай Еўропе ў канцы VIII — пачатку IX стст., звязаны з праўленнем Карла Вялікага і яго нашчадкаў.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Jean-Jacques_Amp%C3%A8re.jpg/220px-Jean-Jacques_Amp%C3%A8re.jpg)
Карл Вялікі падпарадкаваў сабе шырокія тэрыторыі ў Еўропе. У 800 г. ён быў абвешчаны імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі. Для кіравання вялікімі ўладаннямі Карлу патрэбны былі адукаваныя людзі. Часткова іх запрашалі з іншых краін, але імператар прыклаў намаганні для вырошчвання сваіх кадраў. Ён заснаваў школу пры сваім палацы ў Аахене, якую ўзначаліў запрошаны з Англіі Алкуін, падтрымліваў манастыры як цэнтры асветы, зрабіў латынь афіцыйнай у імперыі.
Справу Карла Вялікага працягнулі яго нашчадкі Людовік I Набожны і Карл II Лысы.
Тэрмін Каролінгскае Адраджэнне ўвёў у 1830-х гадах французскі гісторык Жан-Жак Ампер.
Найважнейшыя крыніцы
правіць- Monumenta Germaniae Historica :
- Scriptores rerum germanicarum, Новая series, XII, éd. Hans F. Haefele, Berlin, 1959, DMGH
- Leges, II, Capitularia regum Francorum, I—II, éd. Alfred Boretius & Viktor Krause, Hanovre, 1883—1897, DMGH ou слова для абазначэння: I et II
- Capitularia Episcoporum, I, éd. Peter Brommer, Hanovre, 1984 DMGH
- Concilia, II, Concilia aevi Karolini, I—II (742—842), éd. Albert Werminghoff, Hanovre, 1906—1908, DMGH ou слова для абазначэння: I et II
- Epistolae, t.IV, Epistolae Karoli Aevi II, éd. Ernst Duemmler, Berlin, 1895 DMGH
- Poetae, I—IV, éd. Societas aperiendis fontibus, Berlin, 1881—1890, DMGH ou слова для абазначэння: I, II, III, IV
- Eginhard, Vita Karoli, Gallica
- Alcuin, Patrologie Latine, 101, Documenta Catholica Omnia
- Notker le Bègue, Gesta Karoli Magni, éd. Hans F. Haefele in MGH, Scriptores, voir supra, DMGH
- Paul Diacre: extraits
- Raban Maur : De Universo et autres, Patrologie Latine, 110, Documenta Catholica Omnia
Літаратура
правіць- John J. Contreni: Carolingian Learning. Masters and Manuscripts (Variorum collected Studies Series 363). Aldershot 1992.
- Jean Hubert u. a. (Hrsg.): Die Kunst der Karolinger. Karl Von dem Großen bis zum Ausgang des 9. Jahrhunderts. Beck, Мюнхен, 1969.
- Rosamond McKitterick: The Carolingians and the Written Word. Cambridge 1989.
- Rosamond McKitterick: The Uses of Literacy in Early Medieval Europe. Cambridge 1990.
- Rosamund Mckitterick: Carolingian Culture. Emulation and Innovation. Cambridge 1994.
- Willem Lourdaux, D. Verhelst (Hrsg.): Benedictine Culture 750—1050 (Medievalia Lovaniensia, Series 1, Studia 11). Löwen 1983.
- Erna Patzelt: Die karolingische Renaissance. Паведамленні zur Geschichte der Kultur des frühen Mittelalters. Österreichischer Schulbuchverlag, Бургенланд, 1924, 2. Aufl. Graz 1965.