Kaliforniom
Berkeliom – Kaliforniom – Einsteiniom | ||||
| ||||
Perzhioù hollek | ||||
Niver atomek | 98 | |||
Rummad kimiek | Aktinidoù | |||
Strollad | Aktinidoù | |||
Trovezh | 7 | |||
Bloc'h | f | |||
Tolz atomek | [251] | |||
Aozadur elektronek | ||||
Aozadur elektronek an atomoù [Rn] 5f10 7s2 | ||||
Dasparzh an elektronoù : 2, 8, 18, 32, 28, 8, 2 | ||||
![]() | ||||
Perzhioù atomek | ||||
Niver oksidadur | +2, +3, +4 | |||
Tredanleiegezh | 1,30 (Skeul Linus Pauling) | |||
Gremmoù ionadur | 1 : 606,09 kJ/mol 2 : 1 160 kJ/mol 3 : 2 160 kJ/mol | |||
Skin atomek | 245 pm | |||
Skin kenamsav | 168 pm | |||
Skin Van der Vaals | (stlenn ebet) | |||
Perzhioù fizikel | ||||
Arvez | Kaled | |||
Douester (≈20 °C) | 15,100 g/cm3 | |||
Teuzverk | 900 °C | |||
Bervverk | (stlenn ebet)°C | |||
Tredanharzusted | (stlenn ebet) nΩ•m (e 20 °C) | |||
Neuz an elfenn | ||||
![]() | ||||
![]() |
Un elfenn gimiek treuzuraniat skinoberiek eo ar c'haliforniom ; Cf eo e arouez kimiek, 98 e niver atomek ha 251,080 e dolz atomek.
An dekvet aktinid eo e taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek.
Istor
D'ar 27 a viz C'hwevrer 1950 e voe kevanaozet war-dro 5 000 atom eus izotop 245 an elfenn 98 e Skol-veur Berkeley (Kalifornia) gant skipailh Stanley Thompson, Kenneth Street Jr., Albert Ghiorso ha Glenn T. Seaborg dre skinata kuriom-242 gant kraoñelloù heliom (rannoùigoù α) en ur c'hiklotron bihan 1,50 m e dreuzkiz :
242 | Cm + | 4 | He —→ | 245 | Cf + | 1 | n |
96 | 2 | 98 | 0 |
Pevar neutron a voe ouzhpennet d'an c'huriom-242 a-benn kenderc'hañ Cf-245 hag un neutron diere.
En enor da Galifornia e voe roet an anv californium d'an elfenn 98.
- An tri aktinid kent ar c'haliforniom (95Am, 96Cm ha 97Bk) a oa bet anvet e-keñver o amezeien e rann al lantanidoù (63Eu, 64Gd ha 65Tb a-getep) ; dre ma 'z eo an disproziom 66Dy al lantanid amezek d'an elfenn 98 ha ma talvez e anv kement ha "diaes da gaout" e talc'has ar skipailh d'an anv californium rak, emezo, "diaes e oa bet kaout Kalifornia ur c'hantved zo". D'ar 17 a viz Meurzh 1950 e voe embannet ar gavadenn[1].
Perzhioù
Ur metal liv an arc'hant eo ar c'haliforniom ; blot a-walc'h eo evit ma c'hallfed e droc'hañ gant un lavnenn danav[2]. Pa vez er goullo e tro da vurezh e gwrezverkoù tommoc'h eget 300 °C.[2]
Gwarellek e vez ar c'haliforniom pa vez yenoc'h eget -222,15 °C ha kewarellek e vez pa vez tommoc'h eget -113,15 °C.
Kimiek
Hervez Glenn T. Seaborg[3] e c'haller diouganañ e vo perzhioù kimiek ar c'haliforniom par da re an aktinidoù all ha d'e amezeg al lantanid 66Dy.
Gorrek e koll 98Cf e lufr pa vez lezet en aer — ur gwiskad oksidenn CfO2 a vir ouzh an oksidadur a vont donoc'h er metal — ha buanoc'h pa vez mouest an aer.
Pa vez tomm e tazgwered ar c'haliforniom gant an hidrogen, an nitrogen hag an trenkennoù meinel (H2SO4, HCl, HNO3 pergen).
Izotopoù
Ugent izotop eus ar c'haliforniom zo anavezet, eus 237Cf betek 256Cf.
Izotop | % en natur | Hanter-vuhez | Digevanidigezh |
---|---|---|---|
248Cf | kevanaozet | 333,5 devezh | α → 244Cm |
249Cf | louc'h | 351 bloavezh | α → 245Cm |
250Cf | louc'h | 13,08 bloavezh | α → 246Cm |
251Cf | louc'h | 898 bloavezh | α → 247Cm |
252Cf | louc'h | 2,645 vloavezh | α → 248Cm |
253Cf |
louc'h |
17,81 devezh |
β- → 253Es |
α → 249Cm | |||
254Cf | kevanaozet | 60,5 devezh | α → 250Cm |
Kenderc'hadur
- Tu zo da genderc'hañ kaliforniom en un dazgwereder derc'hanel diwar berkeliom-249 :
- Bk-249 (+1n)→ Bk-250 (β-)→ Cf-250
Kaliforniom-250 a c'hall bezañ skinaatet gant neutronoù a-benn reiñ Cf-251 ha Cf-252.
- Diwar amerikiom, kuriom pr blutoniom e c'haller kaout Cf-249 ha Cf-252.
Arver
- Dre ma c'hall an izotop Cf-252 bannañ betek 100 milmilion (1011) a neutronoù bep eilenn e-pad 2,6 vloavezh e vez arveret evel dinoer elfennoù skinoberiek er greanterezh, hag er vezegiezh evit klask pareañ lod stummoù eus krankr an empenn ; implijet e vez ivez evit dinoiñ glebor, frailhoù ha daskrign en aerlistri[4].
Notennoù
- ↑ (en) THOMPSON Stanley G. & STREET K. Jr. & GHIORSO Albert & SEABORG Glenn T., Element 98 (27/02/1950), University of California Liamm (skin)oberiant 12 MEU 13
- ↑ 2,0 ha2,1 (en) HOBART David E. & PETERSON Joseph R., The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements, Springer-Verlag, New York, 2006, (ISBN 978-1-4020-3555-5)
- ↑ The Merck Index
- ↑ MARTIN R.C. & KNAUER J. B. & BALO P. A., Production, distribution and applications of Cf-252 neutron sources, Oak Ridge National Laboratory, 2000, Science Direct (en) Liamm oberiant 12 MEU 13
Daveennoù
- AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008, ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
- AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006, ISBN 978-2-901383-64-2
- CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005, ISBN 978-0-471-61525-5 (en)
- DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002, ISBN 978-2-8041-4107-3 (fr)
- EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001, ISBN 978-0-19-850341-5 (en)
- Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001, ISBN 978-2-86843-236-0
- ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996, ISBN 978-2-901383-14-7
- GREENWOOD Norman N., Chemistry of the Elements, Elsevier Science Ltd., 1997, ISBN 978-0-08-037941-8 (en)
- LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press, 2007, ISBN 978-0-8493-0488-0 (en)
- McGraw-Hill Concise Encyclopedia of Chemistry, McGraw-Hill Professional, 2004, ISBN 978-0-07-143953-4 (en)
- STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996, ISBN 978-0-19-508083-4 (en)
- The Merck Index - An Encyclopædia of Chemicals, Drugs and Biologicals, Merck Manuals, 2006, ISBN 978-0-911910-00-1 (en)
Liammoù diavaez
- American Chemical Society (en) Liamm oberiant 25 DU 12
- Royal Society of Chemistry (en) Liamm oberiant 03 KZU 2012
- Los Alamos National Laboratory (en) Liamm oberiant 14 C'HWE 2013
- Webelements (en) Liamm oberiant 26 HER 2012
- International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) (en) Liamm oberiant 26 HER 12
- National Nuclear Data Center (NNDC) (en) Liamm (skin)oberiant 13 MEU 2013
- Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
- Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry (en) Liamm oberiant 26 HER 12
- Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology (en) Liamm oberiant 18 HER 12
- Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM) (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
- HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory (en) Liamm oberiant 26 HER 12
- Jefferson Lab (en) Liamm oberiant 22 KZU 2012
- Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna) (en) Liamm oberiant 25 DU 2012
- Les propriétés chimiques (fr) Liamm oberiant 07 GEN 13
Kimiezh | Elfennoù kimiek |
---|
Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
Taolenn beriodek |