Ana Kiro
María Dolores Casanova González, coñecida como Ana Kiro, nada na Castañeda (Arzúa) o 24 de xaneiro de 1942[1] e finada en Mera (Oleiros) o 24 de setembro de 2010[2], foi unha popular cantante galega con máis de trinta discos gravados e presentadora de varios programas na Televisión de Galicia.[3]
![]() ![]() | |
Biografía | |
---|---|
Nacemento | (es) María Dolores Casanova González ![]() 24 de xaneiro de 1942 ![]() A Castañeda, España ![]() |
Morte | 24 de setembro de 2010 ![]() Mera, España ![]() |
Causa da morte | cancro de ovario ![]() |
Lugar de sepultura | cemiterio de Serantes ![]() |
Datos persoais | |
Outros nomes | Ana Kiro ![]() |
Residencia | Mera (1979–2010) ![]() |
País de nacionalidade | España ![]() |
Actividade | |
Ocupación | cantante , presentadora de televisión , actriz de televisión ![]() |
Empregador | Corporación de Radio e Televisión de Galicia ![]() |
Xénero artístico | Canción melódica e música galega ![]() |
Lingua | Lingua castelá e lingua galega ![]() |
Instrumento | Voz ![]() |
Obra | |
Obras destacables
| |
Familia | |
Cónxuxe | Carlos Rivero Fernández (2as nup.) |
Fillos | Mari Carmen Quiroga Casanova |
Premios | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Traxectoria
editarFilla de garda civil, a carreira de Ana Kiro iniciouse en Barcelona, dentro da colectividade galega. Casada moi nova, tamén moi nova se separou e tivo que sacar adiante a economía familiar e mais unha filla. Probou sorte no mundo da canción, que ata daquela fora só unha afección, e colleitou un moderado éxito ata que ficha pola discográfica Belter. Fixo entón xiras con cantantes de música lixeira como José Guardiola, participou en distintos concursos da canción e logo traballou como vocalista nun programa de Televisión Española, Galas del sábado, presentado por Joaquín Prat e Laura Valenzuela.
No ano 1969, estivo a punto de ser a primeira galega en representar a TVE en Eurovisión ao disputar con Salomé quen interpretaría "Vivo cantando" no festival que se celebrou en Madrid[4].
A comezos dos setenta fixo as primeiras viaxes a Galicia e coñeceu o compositor Manuel Muñiz. En 1973 este adaptou un tema popular e cedeullo a Ana Kiro para que o intérprete, a peza "Galicia, terra meiga", que tivo que gravar no selo Olimpo, dedicado á música folclórica, por estar en galego. Dese tema vendeu máis de 100.000 copias e permaneceu durante tres meses nas listas de vendas en toda España. A partir dese tema continuou as colaboracións con Muñiz, e mais tamén con Xosé Luís Blanco Campaña como intérprete e compositor.
"Galicia, terra meiga" abriulle a Ana Kiro as portas da emigración, e comezou a viaxar a Suíza, a Alemaña, a Francia, e a partir de 1976, a América. Nun concerto neste continente conseguiu 24.000 espectadores, rompendo o récord de asistencia que daquela tiña Manolo Escobar.
A finais da década de 1980 retirouse do mundo da canción. En 1995 recibiu unha homenaxe na Coruña, que se retransmitiu pola Televisión de Galicia e que acadou unha grande audiencia. foi a súa última actuación. A partir dese momento comezou a súa relación coa televisión, que comezou co talk-show Toda unha vida, cunha gran compoñente musical. Deixouno ao ano para seguir actuando e en 1998 volveu con Tardes con Ana, un talk-show estrito e onde presentou 501 programas[5]. Posteriormente participou como actriz protagonista na serie A miña sogra e mais eu.
Despois de oito anos apartada completamente dos escenarios, actuou de novo o 14 de setembro de 2007 en Mera, nun concerto de homenaxe á súa traxectoria[6].
Vida persoal
editarCasada en segundas nupcias con Carlos Rivero Fernández, tivo unha filla (Maricarme Quiroga Casanova) e dous netos[7].
En 2006 detectáronlle un cancro de ovarios, do que foi intervida cirurxicamente. En 2007, no programa Volver ao rego, de Xosé Luís Barreiro Rivas, fixo a súa reaparición como convidada. Porén, meses despois recaeu na súa enfermidade, e agás aparicións esporádicas en homenaxes, non regresou á vida pública. Foi tratada co medicamento Yondelis, da empresa galega Pharmamar[8]. Faleceu o 24 de setembro de 2010, vítima dun cancro[9]. O día do seu falecemento emitíase o primeiro programa de Tardes con Ana dentro da novena entrega do espazo da tvG2 25 anos de programas, coincidindo coa hora do seu falecemento, ás 12:30 h. O seu corpo velouse no auditorio Gabriel García Márquez, de Mera, onde fixera a súa última actuación. Foi soterrada no camposanto de Serantes.
Discografía
editarListaxe incompleta dos discos publicados por Ana Kiro.
Álbums de estudio
editar- Galicia terra meiga (1973).[a]
- Así canta Galicia (1975).[b]
- Ana Kiro (1975)
- Recordando a Galicia (1976)
- Canta a Galicia (1977)
- Nadal e cousas galegas (1978)
- Fue tan poco tu cariño (1978)
- Homenaxe os emigrantes (1978)
- Canta a México (1979)
- A miña aldea (1979)
- Desde México y con mariachi (1979)
- Ana Kiro (1979)
- Unha emigrante máis (1980)
- Barqueiro (1981)
- Galega traballadora (1982)
- Vivir na Coruña (1983)
- De vacacións (1985)
- Boleros (1985)
- Recordo a Pucho Boedo (1986)
- Ponteareas (1987)
- A bamba (1988)
- Feliz nadal (Panxoliñas) (1988)
- Arrastráche-lo cu polas pallas (1989)
- 25 anos cantando (1990)
- Habelas hainas! (1991), con Los Satélites.
- Emigrantes (1991)
- A banana (1994)
- Pídechas o corpo (1995)
- Coa miña xente (1996)
- Toda unha vida (1998)
Recompilatorios
editar- Nadal e cousas galegas (1985)
- Viva Galicia 2 (1994)
Sinxelos
editar- Volveré a venir – Amorcito juguetón (1966)
- Es una luz – Donde y qué (1967)
- Por última vez – Siempre te amaré (1967)
- La venda – De tu mano lo aprendí (1968)
- El apartamento – Mírame a los ojos (1968)
- Golondrina mensajera – Enamorada del mar (1969)
- Vivo cantando – Mamá, mamá (1969)
- ¡Caramba! Dijo la niña – Me voy a Torremolinos (1969)
- Cibu-Ciba – Paco, Paco, Paco (1970)
- Tu mirada, tu sonrisa – En el amor (1970)
- El rosario de mi madre – El tiempo será testigo (1972)
- Te entregaré, garé, garé, garé, mi amor – Avenidas y paseos (1973)
- Galicia terra meiga – Voy a guardar mi lamento (1974)
- Viva Galicia – Mi vida privada (1974)
- Potpurri gallego – Besos perdidos (1975)
- A Rianxeira – Galicia, que tes? (1976)
- Así canta Galicia – A que no te atreves (1977)
- A miña aldea – Galicia en México (1978)
- Que digan misa – La noche de mi mal (1979)
- Galicia dos meus amores – A rumba da gaita (1979)
- Gaita galega – Unha emigrante mais (1980)
- Barqueiro – Apañei berberechos (1981)
- Vivir na Coruña – Quedamos na Terra (1982)
EP
editar- Ana Kiro (1967)
Televisión
editarSeries
editar- Pratos combinados. No papel de si mesma, Ana Kiro (1 episodio).
- A miña sogra e mais eu (2004). No papel de Ana.
- Os Atlánticos (2008). No papel de si mesma, Ana Kiro (1 episodio)
Talk shows
editar- Toda unha vida (1996-97) Presentadora
- Tardes con Ana (1998-2001). Presentadora
- Que boa tarde (2002). Presentadora.
Galardóns
editarNotas
editar- ↑ Casete de ouro con 100.000 exemplares vendidos.
- ↑ Disco conxunto con Andrés do Barro, Pepe Domingo Castaño e Bernardo Xosé.
- Referencias
- ↑ Gallegos : quién es quién en la Galicia del siglo XXI (1ª ed.). [Santiago de Compostela]: Compostela. 2002. ISBN 978-84-8064-113-5. OCLC 433336235.
- ↑ "Morre Ana Kiro vítima dunha longa enfermidade" Arquivado 27 de setembro de 2010 en Wayback Machine., nova en Xornal de Galicia, 24 de setembro de 2010.
- ↑ Miranda Barreiro, David (outubro, novembro, decembro, 2023). "Máis alá da saudade. Ana Kiro e a emigración". Grial LXI (240): 119–123. ISSN 0017-4181.
- ↑ "Galicia dálle a Ana Kiro o último adeus nun multitudinario enterro", El Progreso, 26 de setembro de 2010.
- ↑ "Son a antítese da diva, comecei cantando enriba de palcos de madeira", Vieiros, 24 de novembro de 2008.
- ↑ "Ana Kiro volveu cantar", La Voz de Galicia, 16 de setembro de 2007.
- ↑ "Pódome gabar de que houbo quen aprendeu o galego despois de ouvir as miñas cancións" Arquivado 28 de setembro de 2007 en Wayback Machine., entrevista en A Nosa Terra.
- ↑ "Ana Kiro, así cantaba Galicia" Arquivado 27 de setembro de 2010 en Wayback Machine., El Correo Gallego, 25 de setembro de 2010.
- ↑ "Morre Ana Kiro vítima dunha longa enfermidade" Arquivado 27 de setembro de 2010 en Wayback Machine. Xornal de Galicia, 24 de setembro de 2010.
- ↑ "Dúas palabras: Querémoste, Ana" Arquivado 07 de febreiro de 2016 en Wayback Machine., El Correo Gallego, 1/12/2008
Véxase tamén
editarWikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Ana Kiro |
Bibliografía
editar- "Casanova González, María Dolores". Diccionario enciclopédico galego universal 13. La Voz de Galicia. 2003-2004. p. 125. ISBN 84-7680-429-6.
- "Casanova González, María Dolores". Dicionario biográfico de Galicia 1. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 203.
- "Casanova González, Mª Dolores". Diciopedia do século 21 1. Do Cumio, Galaxia e do Castro. 2006. p. 451. ISBN 978-84-8288-942-9.
- "Casanova González, María Dolores". Enciclopedia Galega Universal 5. Ir Indo. 1999-2002. p. 14. ISBN 84-7680-288-9.
- Alvarellos Iglesias, Enrique (1993). Mulleres destacadas de Galicia. Alvarellos Editora. p. 151-152. ISBN 84-85311-96-5.
- Barrera, F., ed. (2002). Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI (en castelán). El Correo Gallego. p. 110. ISBN 84-8064-113-4.
- ——————, ed. (novembro de 2004). Hijos predilectos y adoptivos de Galicia (en castelán). El Correo Gallego. ISBN 84-8064-137-1.
- Heinze de Lorenzo, Ursula (1991). Mulleres. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. ISBN 84-7507-515-0.
Entrevista en xullo de 2010 TVG. |
Ligazóns externas
editar- Tenreiro Uzal, Cibrán (22/9/2020). "Creatividade e recordos de fans de Ana Kiro". Vinte.
- Alonso, Luís Miguel; Vieiro, Xabier (2011). "Ana Kiro". Álbum de Mulleres do Consello da Cultura Galega.