Antón
Antón ou Antonio é un antropónimo galego que entrou a través do latín, coa forma Antonius, interpretada como "aquel que se enfronta aos seus adversarios" ou "inestimábel", mais de probábel orixe etrusca. Emprégase en todo mundo. A forma feminina é Antona[1] ou Antonia.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Anthony_Abbot_by_Zurbaran.jpeg/250px-Anthony_Abbot_by_Zurbaran.jpeg)
Dende o Renacemento atribuíuselle unha orixe grega por mor da súa semellanza co substantivo "άνθος" (anthos) que significa "flor". Isto levou a pensar que a súa etimoloxía era "digno de loanza" ou "aquel que merece flores". De feito, a partir do século XVII, na lingua inglesa comeza a aparecer escrito coa grafía "th" ("Anthony" no canto de "Antony"), facendo referencia a esta suposta orixe grega. Algúns autores consideran as orixes do nome no antigo rei grego Anthonios, rei de Acaia.
O nome é común en Galiza. A forma Antonio é o segundo nome máis frecuente en España (1.543.089 persoas), e o primeiro se temos en conta como nome completo (765.138 persoas).
O nome en Galiza
editarO nome documentado tradicionalmente en Galiza é Antón; xa Frei Martín Sarmiento no século XVIII falaba do prenome: Anton de Domayo. Uno de los 12 segadores. Antón de “Antonius”. Hay San Antonio de Padua y San Antonio Abad, casi mil años anterior. Este santo abad se entiende cuando uno se llama Antón. Y entre los rústicos se llama también Antón, aunque uno tenga el nombre de San Antonio de Padua [2].
En galego antigo grafábase como Anton, Antõ ou Antom, e de aí pasou ao galego moderno coma Antón/Antonio e ao portugués moderno coma Antônio (Brasil), António (Portugal) ou Antão.
Diminutivos: Antoíño ou Antoniño. Abréviase como Tonecho, Tocho, Tucho, Toneco, Toño, Totó, Ton, Tono, Toni e Toniño (hipocorísticos).
Estatísticas
editar[cando?]4.668 varóns levan o nome de Antón en España; deles 1.876 en Galiza (40%). A variante Antonio é especialmente abundante no sur de España; en Galiza é común (38,793 varóns), especialmente na provincia de Ourense. A variante feminina Antonia, moi abundante na metade sur de España, non é moi frecuente en Galiza, só 4.620 mulleres levan o nome. Ningunha muller ten o nome galego Antona hoxe en día[3]. Varias parroquias levan o nome de Santo Antón e Santo Antonio como haxiotopónimo e, ademais, Santo Antón é o padroeiro de moitas parroquias.
Santoral
editarPrincipalmente:
Outras datas:
- 9 de xaneiro
17 de xaneiro
1 de febreiro
5 de febreiro
12 de febreiro
29 de abril
7 de xuño
13 de xuño
16 de xuño
5 de xullo
23 de xullo
23 de agosto
28 de setembro
19 de outubro
24 de outubro
23 de decembro (véxase Santo Antón e Santo Antonio)
Refráns
editar- Véxase tamén: Xaneiro na cultura popular galega.
Persoas
editarSantos
editar- Antón Abade, ou Antón do Deserto, eremita exipcio da Idade Antiga, fundador do monasticismo cristán, patrón dos animais. Santo da Igrexa Católica que se celebra o 17 de xaneiro.
- Antonio de Padua, ou Antonio de Lisboa, relixioso portugués do século XIII, santo da Igrexa Católica que se celebra o 13 de xuño.
Variantes noutras linguas
editar- Lingua alemá: Anton
- Lingua árabe: Tanios
- Lingua búlgara: Anton
- Lingua castelá: Antonio (diminutivo: Toño, Toni)
- Lingua catalá: Antoni
- Lingua checa: Totono
- Lingua croata: Antun, Anton, (diminutivos: Toni, Tonči, Tonček, Tuna)
- Lingua dinamarquesa: Anton
- Lingua eslovena: Anton
- Lingua estoniana: Anton
- Lingua éuscara: Andoni, Antxon
- Lingua finesa: Tonik
- Lingua francesa: Antoine
- Lingua galega: Antón
- Lingua grega: Antonaki (diminutivos: Nanaqui, Naki)
- Lingua húngara: Antal
- Lingua inglesa: Anthony, Antony (diminutivo: Tony)
- Lingua italiana: Antonio
- Lingua latina: Antonius
- Lingua lituana: Antanas
- Lingua macedonia: Anton
- Lingua mirandesa: Anton
- Lingua neerlandesa: Antonie, Anthonie, Antoon, Anton, Anthonis, Antheunis, Toon, Ton, Teunis, Tony, Tonnie
- Lingua norueguesa : Tonik, Anton
- Lingua portuguesa: Antão, António (Portugal), Antônio (Brasil)
- Lingua romanesa: Anton
- Lingua rusa: Антон (Anton)
- Lingua siciliana: Antonino, Antonina (feminino)
- Lingua sueca: Anton
- Lingua turca: Antümi
- Lingua ucraína: Антон (Anton)
Notas
editar- ↑ Leandro Carré Alvarellos (1951): Diccionario galego-castelán, Terceira Edizón, A Coruña, Roel
- ↑ Martín Sarmiento (1746-1770): Colección de voces y frases de la lengua gallega, ed. de J. L. Pensado Tomé (U. de Salamanca, 1970)
- ↑ Instituto Nacional de Estadística - http://www.ine.es/tnombres/formGeneralresult.do?vista=1
- ↑ Juan Antonio Saco y Arce: Literatura popular de Galicia, 1881. Ed. De J. L. Saco, Ourense.
- ↑ Eladio Rodríguez González.
Véxase tamén
editarVexa a entrada do Galizionario acerca de Antón |
Vexa a entrada do Galizionario acerca de Antonio |
Outros artigos
editarBibliografía
editar- Albaigés Olivart, José María (1993). Diccionario de Nombres de Personas. Edicions Universitat Barcelona. ISBN 84-475-0265-1.