Basalt
Basalt er basískt storkuberg (gosberg) samansett af plagíóklasi, ólivíni, pýroxeni og seguljárnsteins-steindum. Gjarnan er í því einnig basaltgler. Basalt er með kísilsýru innan við 52%.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/BasaltUSGOV.jpg/220px-BasaltUSGOV.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Reynisfjara-58-Basalt-2018-gje.jpg/220px-Reynisfjara-58-Basalt-2018-gje.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Basalt_Tetrahedron.png/300px-Basalt_Tetrahedron.png)
Lýsing
breytaBasalti er skipt niður í flokka eftir útliti og gerð:
Grunnmassi
breytaHelstu steindirnar eru plagíóklas-feldspat, 40-50% bergsins; pýroxen, 40-50% og málmsteindir einsog oxíð af járni og títani. Fyrir utan þessar steindir þá er gríðarlegt magn af ólivíni.
Dílar
breytaDílar af plagíóklas-feldspati, ólivíni og pýroxen eru algengir í basalti.
- Plagíóklas er hvítt
- Pýroxen er svart
- Ólivín er grænt eða gulgrænt
Það sem einkennir díla er að þeir sökkva niður í basaltbráð, bæði í hraunum sem bólstrum. Á þetta aðallega við dökku dílana en líka feldspatdíla sem oftast eru kalsíumríkir og eðlisþyngri en móðurkvikan.
Uppruni og Útbreiðsla
breytaBerggrunnur Íslands er að meirihluta til úr basalti og um 70% af heildaryfirborði jarðar er talið vera basalt enda myndar það víðast hvar botn úthafanna. Basalt myndast í eldgosum bæði ofansjávar og neðan og sem innskotsberg í jarðskorpunni.
Tenglar
breytaHeimild
breyta- Kristján Sæmundsson og Einar Gunnlaugsson. 1999. Íslenska Steinabókin 2. prentun. ISBN 9979-3-1856-2