ژاپۆن
ژاپۆنئا ن ژاپۆنیائا ن ژاپان[1]ئا ن ژی یابان (ب ژاپۆنی: 日本، نهۆنئا ن ژی نپپۆن، ناڤێ فەرمی 日本国، نهۆن-کۆکوئا ن ژی نپپۆن-کۆکو)، ل باشوور-رۆژاڤایائا سیایێ وەلاتەکی گراڤئە . ژاپۆن د ئۆکیانووسا مەزن دە ژ دەریایا ژاپانێ دگهژە هەتا چین، کۆرێیا باکور، کۆرێیا باشوورئوو رۆژهلاتا روسیایێ، ل باکور دەریایائۆ خۆتسکێ، ل باشوور دەریایا چینا رۆژهلاتئوو تایوانێ. کاراکتەرێن کانژ یێن کو ناڤێ ژاپۆن پێک تینن، تێنە واتەیێن "تاڤ/رۆژ"ئوو "نژاد/رەه". ژ بەر ڤێ ژی ژاپۆن وەکی "وەلاتێ کو تاڤ لێ هلتێ" تێ زانین.
日本国 ![]() |
||||||
---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
درووشم: ئەندلەسس دسجۆڤەری ![]() |
||||||
سروود: کمگایۆ ![]() |
||||||
![]() |
||||||
ژاپۆن ل سەر نەخشەیێ![]() | ||||||
پایتەخت | 35°بک، 136°ره | |||||
زمانێن فەرمی | ||||||
زمانێن تێن بکارانین |
|
|||||
رێڤەبەری | پادیشاهیا دەستووری (1947–) ![]() |
|||||
• | سەرۆکدەولەت | ناروهتۆ (2019–) ![]() |
||||
• | سەرۆکوەزیر | فومۆ کسهدا (2021–) ![]() |
||||
ئاڤاکرن | ||||||
• | دەمائا ڤاکرنێ | 3 گولان 1947 (تهە جۆنستتوتۆنئۆ ف ژاپان) ![]() |
||||
• | رووەرد | 377.972،28 کیلۆمەترە چارگۆشە ![]() |
||||
گەلهە | ||||||
• | گشتی | 125.440.000 (2022) ![]() |
||||
دەمژمێر |
|
|||||
حاتووچوونائا ژۆتنێ | ||||||
کۆدا تەلەفۆنێ | +81 |
ژاپۆن کۆمگراڤەکی یە کو ژ 6.852 گراڤان پێک تێ. گراڤێن هەری مەزن حۆنسهو، حۆککادۆ، کیوسهوئوو سهکۆکو نەئوو ژ % 97ێ یا وەلێت دهەویننئوو گراڤێن دنئە ردێن چیایی نەئوو هن ژ وان ژ اگرپژ ن کو چیایێ هەری مەزنئێ ژاپۆن، چیایێ فوژئا گرپژەکی یە. ژاپۆن ژ بەر نفووسا خوە یا مەزن، دەهەمین وەلاتێ هەری شێنی یە. مەترۆپۆلا تۆکیۆ یا مەزنئا کو ل حۆنسهویێ یە، ب تەڤاهیا پایتەختا کریاریێ، تۆکیۆیێئوو پرەفەکتۆرئوو باژارێن ل دۆرا وێ نە، دگهژن زێدەتری 30 میلیۆن نفووسیئوو ئە ڤ تایبەتی ڤێ قادێ دکە مەترۆپۆلتەنا هەری مەزنئا جیهانێ.
خەباتێنئا رکەۆلۆژیێ رێ ددن کو ژ سەردەما پالەۆلتکێ ڤر ڤە مرۆڤ ل گراڤێن ژاپۆنێ دژین. د دیرۆکا نڤیسکیێ دە ناڤێ ژاپۆن جارا یەکەمین د مەتنێن چینیان دە دەرباس دبە کو ژ سەدسالێ 1ەمین مانە. باندۆرائی زۆلەبوونێ ل سەر دیرۆکا ژاپۆنێ بەر ب چاڤ ن. چاندا ژاپۆنئا ئی رۆیین ژ هەڤباندۆریا دەرڤەئوو روودانێن هندورین پێک هاتیە. ژ پەژراندنا ماکەزاگۆنێ یا 1947ێ ڤر ڤە ژاپۆن ب مۆنارشیا دەستووری تێ ب رێ ڤە برن. سەرێ دەولەتێئی مپاراتۆرا ژاپۆنئە ، سەرێ هکوومەتێ ژی سەرۆکوەزیرئە . پارلەمەنتۆ ب هلبژارتنێ دکەڤە سەر کارێ.
ل گۆری تێربوونا بەرهەمێن هوندری، ژاپۆن، پشتی دیئایێ ل جیهانێ دویەمینئە .[2][3]ئە نداما نی، گ8ئوو ئاپئەجئە . بودچەیا پاراستنێ یا ژاپۆن ل جیهانێ رێزا 5ەمینئە .
مژارێن تێکلدار
دەستکاریوێنە
دەستکاری-
کیۆتۆ
چاڤکانی
دەستکاری- ^ د.ئی زۆلی، فەرهەنگا کوردی-ترکی-کوردی: ژاپان، خەلکێ ژاپانێ.
- ^ کۆپیکرنائا رشیڤێ، ژ ۆریژینالێ د 20 کانوونا پێشین 2015 دە هاتئا رشیڤکرن، رۆژا گهشتنێ 20 کانوونا پێشین 2015
{{جتاتۆن}}
: جس1 مانت:ئا رجهڤەد جۆپیئا س تتلە (لینک) - ^ کۆپیکرنائا رشیڤێ، ژ ۆریژینالێ د 21 تیرمەه 2009 دە هاتئا رشیڤکرن، رۆژا گهشتنێ 21 تیرمەه 2009
{{جتاتۆن}}
: جس1 مانت:ئا رجهڤەد جۆپیئا س تتلە (لینک)
گرێدانێن دەرڤە
دەستکاریئەڤ گۆتارا تێکلداریئا سیایێ شتلەکێ یە. حەکە تو بخوازی بەرفرەه بکی پێ ل بگوهێرە بکە. (چاوا؟) |