1913
år
1913 (romartal MCMXIII) var eit normalår som byrja på ein onsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein tysdag i den julianske kalenderen.
1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | ||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||
|
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Fantomas_early_film_poster.jpg/220px-Fantomas_early_film_poster.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Battle_of_Kilkis1913.jpg/220px-Battle_of_Kilkis1913.jpg)
Hendingar
endreUtlandet
endre- 1. januar: British Board of Film Censors byrja arbeidet sitt med å klassifisera og sensurera filmar.
- 13. januar: Militsgruppa Ulster Volunteer Force blei formelt skipa som ein reaksjon mot arbeidet for irsk sjølvstyre.
- 1. februar: Grand Central Terminal i New York opna etter ombygging som verdas største jernabanestasjon.
- 22. februar: Den meksikanske revolusjonen. President Francisco I. Madero og visepresident José María Pino Suárez blei drepne i eit attentat. General Victoriano Huerta tok over som leiar.
- 4. mars: Woodrow Wilson blei ny president i USA etter William Howard Taft.
- 18. mars: Kong Georg I av Hellas vart skoten av ein makedonsk anarkist i eit attentat i Saloniki. Sonen Konstantin vart ny konge.
- 3. mai: Premieren til Raja Harishchandra, den første indiske langfilmen, markerte byrjinga på indisk filmindustri.
- 29. mai: Vårofferet av Igor Stravinskij hadde premiere ved Théâtre des Champs-Élysées i Paris. Det modernistiske stykket forårsaka opptøyar.
- 30. mai: Den første balkankrigen blei avslutta då ein fredsavtale vart underteikna i London.
- 1. juni: Hellas og Serbia inngjekk ein allianse som skulle vara ved til 1924. Alliansen la grunnen for Den andre balkankrigen.
- 24. juni: Joseph Cook blei statsminister i Australia.
- 29. juni: Den andre balkankrigen braut ut då Bulgaria gjekk til åtak på sine tidlegare allierte Serbia og Hellas.
- 4. juni: Røysterett for kvinner. Emily Davison, ei britisk suffragette, sprang ut framfor kongen sin hest under Epsom Derby. Ho døydde av skadane 4 dagar seinare.
- 10. august: Makedonia blei delt som følgje av Den andre balkankrigen.
- 13. august: Harry Brearley i Sheffield fann opp rustfritt stål.
- 23. august: Den lille havfrue-statuen blei avduka i København i Danmark.
- 14. oktober: Ein eksplosjon ved Universal Colliery i Senghenydd i Sør-Wales drap 439 gruvearbeidarar.
- 31. oktober: Lincoln Highway, den første bilvegen gjennom heile USA, blei formelt opna.
- 6. november: Mohandas Gandhi blei arrestert då han leia ein marsj av indiske gruvearbeidarar i Sør-Afrika.
- 21. desember: Arthur Wynne publiserte eit «word-cross», det første kryssordet, i New York World.
- 30. desember: Italia sende Mona Lisa tilbake til Frankrike. Måleriet var blitt stole to år tidlegare av Vincenzo Perugia, ein italiensk nasjonalist.
- Ny jordlov i Sør-Afrika (Natives Land Act) reserverte ca. 80 % av jorda til kvite.
Noreg
endre- De Conservative Foreningers Centralstyre endra namn til Høire.
- Røysterett for kvinner. Kvinner over 25 år fekk alminneleg stemmerett.
- 25. oktober - Stavanger Norsk Bibliotekforening blir stifta.
SSB samla mellom anna fylgjande fakta for 1913:[1]
- Folketalet i Noreg var 2 435 178.
- 61 294 born vart fødd.
- 6,4 prosent av nyfødde døydde før dei fylte eit år.
- Eit nyfødd guteborn kunne forvente å bli 56 år, ei nyfødd jente 60 år.
- Dei mest populære namna på nyfødde var Anna, Solveig, Astrid og Gudrun for jenter og Arne, Olav, Einar og Johan for gutar.
- Det var 15 262 par som gifta seg, og 501 par som skilde seg.
- Snitthøgda for rekruttar var 171,4 cm.
- Det var ca. 1 500 studentar ved Kristiania universitet.
- Eit kilo geitost kosta 1,56 kroner, og eit kilo potetmjøl kosta 0,47 kroner.
Fødde
endre- Sjå òg Fødde i 1913.
- 9. januar: Richard Nixon, USA-amerikansk president
- 10. januar: Gustav Husák, tsjekkoslovakisk president
- 31. januar: Margit Johnsen, norsk krigshelt
- 4. februar: Rosa Parks, amerikansk borgarrettsforkjempar
- 26. mars: Paul Erdős, ungarsk matematikar
- 3. april: Per Borten, norsk statsminister
- 4. april: Muddy Waters, USA-amerikansk musikar
- 18. mai: Neelam Sanjiva Reddy, indisk president
- Charles Trenet, fransk visesongar
- 12. juni: Helge Sivertsen, norsk politikar og idrettsutøvar
- 10. august: Wolfgang Paul, tysk fysikar og nobelprisvinnar
- 16. august: Menachem Begin, israelsk statsminister
- 18. oktober: Arne Skouen, norsk filmskapar og forfattar
- 7. november: Albert Camus, fransk forfattar
- 11. november: Sonja Wigert, norsk-svensk skodespelar
- 22. november: Benjamin Britten, britisk toneskapar
- 18. desember: Willy Brandt, tysk statsminister
Døde
endre- Sjå òg Døde i 1913.
- 3. januar: Hjalmar Johansen, norsk oppdagar
- 7. januar: Wilhelm Sorteberg, norsk spelemann
- 22. februar: Ferdinand de Saussure, sveitsisk språkgranskar
- 10. mars: Harriet Tubman, USA-amerikansk slavefrigjerar
- 18. mars: August Bebel, tysk politikar
- 22. juni: Rasmus Steinsvik, norsk journalist
- 30. september: Rudolf Diesel, tysk ingeniør, fann opp dieselmotoren
- 7. november: Alfred Russel Wallace, britisk naturgranskar
- 13. desember: Birger Kildal, norsk politikar
Referansar
endre- ↑ «Statistisk aarbok for kongeriket Norge 1914», ssb.no (på norsk), 30. januar 1915, henta 18. juli 2024
<< 1900 | 1901 | 1902 | 1903 | 1904 | 1905 | 1906 | 1907 | 1908 | 1909 | 1910 | 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919 | 1920 | 1921 | 1922 | 1923 | 1924 | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | 1929 | 1930 | 1931 | 1932 | 1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | 1940 | 1941 | 1942 | 1943 | 1944 | 1945 | 1946 | 1947 | 1948 | 1949 | 1950 | 1951 | 1952 | 1953 | 1954 | 1955 | 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 >>