Alban Berg
Alban Maria Johannes Berg (ur. 9 lutego 1885 w Wiedniu, zm. 24 grudnia 1935 tamże[1]) – austriacki kompozytor, jeden z prekursorów muzyki atonalnej. Jeden z trzech czołowych muzyków drugiej szkoły wiedeńskiej.
![]() Alban Berg (1930) | |
Data i miejsce urodzenia |
9 lutego 1885 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
24 grudnia 1935 |
Gatunki | |
Zawód |
Życiorys
edytujUrodził się w średniozamożnej rodzinie mieszczańskiej. Otrzymał typowe dla epoki domowe wykształcenie muzyczne. Komponować zaczął jako nastolatek, nie posiadając formalnej wiedzy kompozytorskiej. Po skończeniu (nie bez trudności) szkoły średniej, w 1904 został zaakceptowany jako student wiedeńskiego konserwatorium w klasie Arnolda Schönberga, który w ten czas rozpoczął eksperymenty z muzyką dodekafoniczną. Innym uczniem Schönberga studiującym w tym samym czasie był Anton Webern. W swej twórczości Berg wykorzystywał zasady atonalności i serializm, lecz także wiele z jego kompozycji jest muzyką tonalną lub mieszaną, osadzoną w estetyce późnego romantyzmu.
Po zakończeniu studiów Berg rozpoczął pracę kompozytorską jednocześnie pracując zawodowo jako księgowy. W 1911 poślubił znaną śpiewaczkę Helene Nahowski. W 1915 został powołany do służby wojskowej, z której został zwolniony w rok później z powodu słabego zdrowia (cierpiał na astmę). Jego wojskowe przeżycia skłoniły go do skomponowania opery Wozzeck bazującej na popularnym dramacie Büchnera (Woyzeck). Premiera opery miała miejsce w 1925 i spotkała się z dobrym przyjęciem. W 1918 wraz z Arnoldem Schönbergiem założył Verein für musikalische Privataufführungen, którego celem było wspieranie awangardowych eksperymentów muzycznych.
Do innych znanych dzieł Berga należą Koncert kameralny na fortepian, skrzypce i 13 instrumentów dętych (1925) oraz Suita liryczna na kwartet smyczkowy (1926). W obu Berg połączył tradycyjną tonalność z zasadami atonalności. Ostatnim dziełem opublikowanym za życia kompozytora był Koncert skrzypcowy „pamięci Anioła” dedykowany tragicznie zmarłej w wieku 19 lat Manon Gropius, córce Almy Mahler, wdowy po Gustavie Mahlerze i Waltera Gropiusa.
Umierając Berg pozostawił niedokończoną operę Lulu. Jest on także autorem libretta tego dzieła. Erotycznie skandalizująca opera opowiada o jego skrywanej miłości do Hanny Fuchs-Robettin. Opera, wystawiona po raz pierwszy w Zurychu w 1937, została ukończona przez Friedricha Cerhę i wystawiona po raz pierwszy w całości w 1979.
Twórczość
edytujRodzaj twórczości | Liczba utworów |
---|---|
Muzyka wokalna | |
Pieśni | 83 |
Muzyka chóralna | — |
Muzyka instrumentalna | |
Symfonie | — |
Koncerty | 2 |
Muzyka kameralna | 6 |
Inne formy orkiestrowe | 2 |
Opery | 2 |
Balety | — |
Utwory na fortepian | 19 |
Razem | 116 |
Najważniejsze utwory:
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ Schäffer 1979 ↓, s. 269-277.
Bibliografia
edytuj- Bogusław Schäffer: Berg Alban. W: Encyklopedia muzyczna PWM. Elżbieta Dziębowska (red.). Wyd. I. T. 1: AB część biograficzna. Kraków: PWM, 1979. ISBN 83-224-0113-2. (pol.).
- Bogusław Schaeffer: Klasycy dodekafonii. T. 1-2. Kraków: PWM, 1961-1964.
- Bogusław Schaeffer: Kompozytorzy XX wieku. T. 1: Od Mahlera do Szostakowicza. Kraków: WL, 1990. ISBN 83-080-1836-X.
- Luigi Rognoni: Wiedeńska szkoła muzyczna. Kraków: PWM, 1978, seria: Biblioteka Res Facta.
Linki zewnętrzne
edytuj- Teksty pieśni Berga. recmusic.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-19)].
- Alban Berg, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-10-03] (ang.).
- Alban Berg w bazie AllMusic (ang.)
- Alban Berg – twórczość tego autora dostępna w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
- Dyskografia Alban Berg w bazie MusicBrainz (ang.)
- Alban Berg w bazie Discogs.com (ang.)
- ISNI: 0000000120959444
- VIAF: 37101072
- ULAN: 500242092
- LCCN: n50007790
- GND: 118509322
- NDL: 00620354
- LIBRIS: khwzzn8334bcjh0
- BnF: 13891383d
- SUDOC: 027281337
- SBN: RAVV029827
- NLA: 35017609
- NKC: jn20000600819
- BNE: XX993287
- NTA: 07027505X
- BIBSYS: 90171035
- CiNii: DA01391559
- Open Library: OL732836A
- PLWABN: 9810566078505606
- NUKAT: n97039798
- J9U: 987007258532005171
- PTBNP: 45930
- CANTIC: a10472460
- LNB: 000037592
- NSK: 000127851
- CONOR: 19506531
- BNC: 000039189
- ΕΒΕ: 64292
- BLBNB: 000302173
- KRNLK: KAC199602266
- LIH: LNB:V*384904;=BO
- RISM: people/13091