Dąb węgierski
Dąb węgierski (Quercus frainetto Ten.) – gatunek roślin z rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Występuje naturalnie w środkowej i południowej części Włoch, na Bałkanach po Rumunię i Węgry oraz w Azji Mniejszej (południowe wybrzeże Morza Czarnego)[5][6][7]. Epitet gatunkowy frainetto pochodzi z języka włoskiego – słowo „franetto” oznacza „drzewo”[8].
Pokrój | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | |||||
Klasa | |||||
Nadrząd | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek |
dąb węgierski | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Quercus frainetto Ten. Fl. Napol. 1(Suppl. 2): lxxii 1813[3] | |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||||
![]() | |||||
Zasięg | |||||
![]() |
Morfologia
edytuj- Pokrój
- Zrzucające liście drzewo dorastające do 30 m wysokości[6] (według niektórych źródeł nawet do 38 m wysokości[8]). Korona drzewa jest kulista. Pień osiąga do 2 m średnicy[7]. Kora jest pobrużdżona i ma jasnoszarą barwę[6]. Konary odchodzą promieniście od pnia[8]. Gałązki barwy bladobrązowozielonej są lekko owłosione. Pąki jajowatego kształtu, dorastają do 1 cm długości. Początkowo szkarłatne z czasem stają się bladoszarobrązowe[7]; są pozbawione przylistków[8].
- Liście
- Gęściej zebrane na końcach gałęzi[7]. Blaszka liściowa ma odwrotnie jajowaty kształt[6]. Mierzy 10–25 cm długości oraz 8–15 cm szerokości (jedne z największych wśród wszystkich gatunków dębu), jest z 6–10 podługowatymi, regularnymi, głęboko wciętymi klapami na brzegu, ma sercowatą lub uszatą nasadę i zaokrąglony wierzchołek (często z trzema małymi klapkami)[6][7][8][9]. Górna powierzchnia błyszcząca, nieco szorstka, barwy ciemnozielonej, natomiast od spodu jest miękka i szaro owłosiona. Ogonek liściowy jest owłosiony długości 2–12 mm [7]. Opadnięte liście są relatywnie odporne na gnicie i pozostają na ziemi aż do wiosny[9].
- Kwiaty
- Kwiaty męskie są zebrane w zwisające kotki o długości 5–8 cm. Mają złotawobrązową barwę[7].
- Owoce
- Orzechy zwane żołędziami o podługowato elipsoidalnym kształcie, siedzące lub na krótkich szypułkach, dorastają do 20–25 mm długości (i 12–15 mm średnicy). Osadzone są pojedynczo w miseczkach o półkulistym kształcie, z szerokimi, ściśniętymi i owłosionymi łuskami[6][7]. Orzechy otulone są w miseczkach do 35–50% ich długości[7].
- Gatunki podobne
- Roślina jest podobna do dębu bezszypułkowego (Q. petraea), od którego różni się jednak większymi liśćmi z podługowatymi, regularnymi, głęboko wciętymi klapami[10].
Biologia i ekologia
edytujWystępuje na wysokości do 800 m n.p.m.[11] Jest gatunkiem mrozoodpornym – znosi spadki temperatury do -15 °C. Preferuje stanowiska w pełnym nasłonecznieniu[12]. Dobrze rośnie na wszystkich typach gleb[7], lecz preferuje dobrze przepuszczalne podłoże[12]. Charakteryzuje się szybkim tempem wzrostu[7]. Kwitnie w maju[6] (według innych źródeł w czerwcu[7]). Jest rośliną wiatropylną[9]. Owoce dojrzewają w tym samym roku[7].
Przypisy
edytuj- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-03-07] (ang.).
- ↑ a b Quercus frainetto Ten.. The Plant List. [dostęp 2017-03-07]. (ang.).
- ↑ Quercus frainetto, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Discover Life: Point Map of Quercus frainetto. Encyclopedia of Life. [dostęp 2017-03-07]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g Quercus frainetto. Plantes & botanique. [dostęp 2017-03-07]. (fr.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Quercus frainetto. Oaks of the World. [dostęp 2017-03-07]. (ang.).
- ↑ a b c d e O. Johnson, D. More: Przewodnik Collinsa. Drzewa. 1600 gatunków i odmian drzew rosnących w Europie. Multico Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 226. ISBN 978-83-7073-643-9. (pol.).
- ↑ a b c T. Russell, C. Cutler & M. Walters: Ilustrowana encyklopedia – Drzewa Świata. Kraków: Universitas, 2008, s. 355. ISBN 97883-242-0842-5. (pol.).
- ↑ T. Russell: Arbres du monde. Larousse, 2013, s. 164. ISBN 978-2-03-587199-2. (fr.).
- ↑ Quercus frainetto Ten.. [w:] Schede di botanica [on-line]. Altervista. [dostęp 2017-03-07]. (wł.).
- ↑ a b Ch. Brickell: The Royal Horticultural Society. Gardeners’ Encyclopedia of Plants and Flowers. London: Dorling Kindersley Limited, 1994, s. 43. ISBN 978-0-7513-0147-2. (ang.).
- BioLib: 3462
- EoL: 1151606
- EUNIS: 172510
- GBIF: 2879504
- identyfikator iNaturalist: 461386
- IPNI: 927594-1
- ITIS: 506535
- NCBI: 225354
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-172804
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:927594-1
- Tela Botanica: 82556
- identyfikator Tropicos: 50147448
- USDA PLANTS: QUFR
- CoL: 4R4YG