Irena Słońska
Irena Słońska de domo Skowronkówna, pseud. Wanda (ur. 5 maja 1906 w Lublinie, zm. 15 marca 1989 w Warszawie) – polska pedagog, badaczka literatury dla dzieci, doktor, kapitan Armii Krajowej. Pisała także pod nazwiskiem panieńskim.
![]() Irena Skowronkówna (siedzi po lewej) z Marią Piskorską (1925) | |
Imię i nazwisko urodzenia |
Irena Skowronek |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
5 maja 1906 |
Data i miejsce śmierci |
15 marca 1989 |
Przyczyna śmierci |
wypadek komunikacyjny |
Miejsce spoczynku |
cmentarz Powązkowski w Warszawie |
Zawód, zajęcie |
pedagog |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Warszawa_ulica_Wiejska.jpg/220px-Warszawa_ulica_Wiejska.jpg)
Życiorys
edytujPrzed II wojną światową
edytujByła córką urzędnika państwowego Antoniego Skowronka (zmarłego w 1919 roku) i Marii z Mazurków[1]. Po ukończeniu Gimnazjum Żeńskiego Wacławy Arciszkowej w Lublinie (matura w 1924 roku) przeniosła się do Warszawy, gdzie rozpoczęła studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. Studia ukończyła w 1931 roku, a w 1938 roku obroniła pracę doktorską z filozofii w zakresie pedagogiki. W tym czasie pracowała jako sekretarka Melchiora Wańkowicza. Jednocześnie ukończyła Studium Pracy Społeczno-Oświatowej przy Wydziale Pedagogicznym Wolnej Wszechnicy Polskiej i pracowała w Miejskiej Pracowni Psychologicznej w Warszawie (w latach 1929–1932). Od roku 1934 do wybuchu wojny pracowała w nowo utworzonym Referacie Audycji dla Szkół Polskiego Radia.
II wojna światowa
edytujW czasie wojny była członkinią Armii Krajowej w stopniu kapitana (używała pseudonimu „Wanda”). Poza tym uczestniczyła w tajnym nauczaniu, organizując roczne pomaturalne Studium Pracy Wychowawczo-Kulturalnej. W okresie 1941–1943 kontynuowała pracę w Miejskiej Pracowni Psychologicznej w Warszawie.
W czasie powstania warszawskiego była dowódcą oddziału łączniczek AK. Po upadku powstania dostała się do obozu przejściowego w Pruszkowie.
Po wojnie
edytujZaraz po wojnie (do 1946 roku) prowadziła kursy dla kierowniczek świetlic dziecięcych i prowadzących dziecińce w Warszawie. W 1947 roku zainicjowała i była wśród organizatorów pierwszego zjazdu poświęconego literaturze dla dzieci, który odbył się pod patronatem Związku Nauczycielstwa Polskiego w Warszawie. W tym okresie była również kierowniczką literacką Teatru Dzieci w Warszawie. Od 1948 do 1952 roku była kierowniczką Referatu Literatury dla Dzieci i Młodzieży w Ministerstwie Kultury i Sztuki.
Od 1956 roku – po wyjściu za mąż – występowała pod nazwiskiem Słońska[a].
W latach 1962–1973 była kierowniczką Pracowni Wychowania Estetycznego w Instytucie Pedagogiki w Warszawie.
W 1981 roku reprezentowała stronę „Solidarnościową” w negocjacjach z Ministerstwem Oświaty i Wychowania w sprawie nauczania początkowego i nauczania dzieci w młodszym wieku szkolnym[2]. Pod koniec lat 70. i w latach 80. udostępniała swoje mieszkanie przy ul. Wiejskiej w Warszawie na archiwum dokumentów działalności opozycji demokratycznej w PRL i wydawnictw niezależnych.
Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 240-4-19)[3].
Życie prywatne
edytujCałe życie żyła bardzo blisko ze swą siostrą Zofią Skowronek i najlepszą przyjaciółką Marią Piskorską. Miała również brata Jana.
Wyszła za mąż przed 1956 rokiem za Słońskiego (imię nieznane), wkrótce owdowiała[b], nie pozostawiając potomstwa.
Książki i opracowania
edytuj- Antologia polskiej literatury dziecięcej (1946)
- Wybór bajek Stanisława Jachowicza: Bajki (1950, wydanie 2. w 1953)
- Wybór wierszy Stanisława Jachowicza: Pan kotek był chory (1951, i kolejne wydania, 4. w 1959 roku)
- Wybór wierszy Marii Konopnickiej: Co słonko widziało (1951, kilka kolejnych wydań do 1974 roku)
- Antologia opowiadań Marii Konopnickiej, Zofii Rogoszówny, Elizy Orzeszkowej i Jadwigi Chrząszczewskiej: Opowiadania babuni (1956, wyd. 2. 1958)
- Antologia Dziecko w poezji polskiej (1963)
- Wybór wierszy i opowiadań dla przedszkoli (1963) (wspólnie ze Stefanią Wortman)
- Praca zbiorowa pod redakcją Ireny Słońskiej: O wychowaniu estetycznym w szkole podstawowej (1966)
- Praca zbiorowa pod redakcją Ireny Słońskiej: Teatr młodzieży (1970)
- Podręcznik do nauki języka polskiego, materiały uzupełniające dla kl. 1 i 2: Pierwsza czytanka (1960[4], i kolejne wydania, 18. w 1976 roku)
- Podręcznik do nauki języka polskiego: W szkole i na wakacjach (1978, i kolejne wydania, 14. w 1992 roku)
- Publikacja naukowa: Dzieci i książki (1957, wyd. 2. w 1959)
- Publikacja naukowa: Psychologiczne problemy ilustracji dla dzieci (1969, wyd. 2. w 1977)
- Mały słownik literatury dla dzieci i młodzieży (1964) (wspólnie z Krystyną Kuliczkowską).
Adaptacja książki Kornela Makuszyńskiego Szatan z VII klasy na sztukę przedstawianą w Teatrze Rozmaitości w Warszawie (1958).
Przetłumaczyła również książkę Paula Hazarda pt. Książki, dzieci i dorośli (1963).
Członkostwo w organizacjach
edytuj- Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Literatury dla Dzieci i Młodzieży
- Międzyuczelniany Zespół do Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży przy Uniwersytecie Warszawskim
- Towarzystwo Wolnej Wszechnicy Polskiej (była wiceprzewodniczącą Sekcji Więzi, a także Sądu Koleżeńskiego Oddziału Warszawskiego).
Odznaczenia
edytujUwagi
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ Profil Ireny Słońskiej w Wielkiej genealogii Marka Minakowskiego. [dostęp 2014-08-10].
- ↑ Teresa Bochwic, Narodziny i działałalność Solidarności Oświaty i Wychowania 1980–1989 (w świetle dokumentów NSZZ „Solidarność” i relacji jej działaczy), praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr. Alfreda Andrzeja Janowskiego, Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, Warszawa 2006, s. 127-128 [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] .
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: MARIA SKOWRONKOWA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-02-22] .
- ↑ Irena Słońska: Pierwsza czytanka. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1960, s. 174, [2]. OCLC 749806588. (pol.).
Bibliografia
edytuj- Stanisław Frycie, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 39. Warszawa-Kraków: Instytut Historii PAN, 1999, s. 34-35. ISBN 83-86301-72-4.