Jacob Zuma
Jacob Gedleyihlekisa Zuma (ur. 12 kwietnia 1942 w Nkandla w prowincji KwaZulu-Natal) – południowoafrykański polityk, wiceprezydent Republiki Południowej Afryki w latach 1999–2005, przewodniczący Afrykańskiego Kongresu Narodowego (ANC) w latach 2007–2017, prezydent Republiki Południowej Afryki od 9 maja 2009 do 14 lutego 2018.
![]() Jacob Zuma (2010) | |
Data i miejsce urodzenia |
12 kwietnia 1942 |
---|---|
Prezydent Republiki Południowej Afryki | |
Okres |
od 9 maja 2009 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Przewodniczący Afrykańskiego Kongresu Narodowego | |
Okres |
od 18 grudnia 2007 |
Poprzednik | |
Następca | |
Wiceprezydent Republiki Południowej Afryki | |
Okres |
od 16 czerwca 1999 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Życiorys
edytujW wieku 5 lat został osierocony przez ojca, z zawodu policjanta[1]. Nie uzyskał formalnego wykształcenia. Wcześnie zaangażował się w działalność polityczną, w 1959 r. został członkiem ANC; od 1962 r. należał także do militarnego skrzydła zakazanego już wówczas ANC – Umkhonto we Sizwe. W 1963 r. wraz z grupą 45 rekrutów tej organizacji został aresztowany i skazany na 10 lat więzienia; wyrok odbywał równolegle z Nelsonem Mandelą. Po zwolnieniu organizował podziemne struktury ANC w prowincji Natal, a w 1975 r. wyjechał z RPA.
Kontynuował działalność w ANC na emigracji, początkowo w Suazi, następnie w Mozambiku, a od 1987 r. w Zambii; w 1977 r. został członkiem kierownictwa ANC. Po zniesieniu zakazu działalności ANC w lutym 1990 r. był jednym z pierwszych przywódców, którzy powrócili do kraju. Od tego roku kierował strukturami partyjnymi Kongresu w regionie Natal Południowy, a od 1991 r. był zastępcą sekretarza generalnego. W 1994 r. został nominowany przez partię na kandydata do stanowiska premiera rządu stanowego KwaZulu Natal, nie zdobył teki premiera, ale wszedł w skład gabinetu koalicyjnego ANC z Partią Inkatha. Od grudnia 1997 r. pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego ANC. Brał udział w negocjacjach pokojowych w Burundi, prowadzonych przez prezydenta Ugandy Yoweri Museveniego.
W czerwcu 1999 r. został wybrany na wiceprezydenta RPA; uchodził za potencjalnego następcę Thabo Mbekiego, ale jego karierę polityczną przerwał proces korupcyjny Schabira Shaika, biznesmena i doradcy finansowego Zumy. 2 czerwca 2005 r. Shaik został uznany winnym korupcji i skazany na 15 lat więzienia; niespełna dwa tygodnie później wiceprezydent Zuma, którego kontakty ze skazanym biznesmenem jeden z sędziów określił jako korupcjogenne, otrzymał dymisję z rąk Thabo Mbekiego[potrzebny przypis]. W 2006 r. był oskarżony o gwałt, ale został uniewinniony z braku dowodów[2].
18 grudnia 2007 r. na kongresie ANC został wybrany na stanowisko przewodniczącego partii[3], pokonując prezydenta Mbekiego – cztery tygodnie wcześniej umorzono oskarżenie o korupcję, do czego przyczyniło się rozwiązanie jednostki policyjnej prowadzącej śledztwo i wymiana prokuratora generalnego[2].
Prezydentura (2009–2018)
edytujW wyborach parlamentarnych w kwietniu 2009 r. Afrykański Kongres Narodowy odniósł zwycięstwo, torując w ten sposób Zumie drogę do prezydentury[4]. 6 maja Zuma został wybrany przez członków parlamentu na nowego prezydenta kraju[5]. 9 maja odbyła się oficjalna ceremonia zaprzysiężenia prezydenta[6]. Krótko przed objęciem prezydentury zadeklarował zmianę podejścia władz do kwestii epidemii wirusa HIV – jego poprzednik Thabo Mbeki zaprzeczał istnieniu wirusa HIV. Zmiana w podejściu do HIV była jednym z nielicznych osiągnięć jego prezydentury, bowiem bardzo szybko zaczął wykorzystywać wpływy do bogacenia się i opłacania zaufanych współpracowników. Równocześnie bardzo sprawnie zarządzał własną partią, tłumiąc wszelkie głosy krytyki i usuwając nieposłusznych działaczy[2]. 7 maja 2014 r. Zuma uzyskał reelekcję na stanowisku prezydenta[7].
14 lutego 2018 r. ustąpił ze stanowiska głowy państwa w obliczu groźby wszczęcia przeciwko niemu przez parlament procedury impeachmentu[8].
Aresztowanie
edytuj29 czerwca 2021 został skazany na 15 miesięcy więzienia za obrazę sądu, po tym jak podczas swojej prezydentury nie stawiał się na procesy w sprawie korupcji[9]. Sąd Konstytucyjny nakazał stawić się na policji w ciągu pięciu dni od ogłoszenia wyroku. Ostatecznie oddał się w ręce policji 7 lipca, a cały proces i wyrok porównał do czasów apartheidu[10].
Aresztowanie byłego prezydenta wywołało duże niezadowolenie wśród jego zwolenników, które przerodziło się w zamieszki. W prowincjach KwaZulu-Natal i Gauteng zginęły co najmniej 72 osoby – większość z ofiar została zadeptana przez tłum plądrujący centra handlowe[11].
We wrześniu 2021 Sąd Konstytucyjny Republiki Południowej Afryki odrzucił petycję Zumy o unieważnienie wyroku skazującego go na 15 miesięcy więzienia za obrazę wymiaru sprawiedliwości[12]. Karę miał odbywać w mieście Estcourt. W sierpniu 2023 roku został ułaskawiony przez prezydenta Cyrila Ramaphosę[13].
Życie prywatne
edytujJest poligamistą – ma cztery żony i 21 dzieci[14][15][16] (miał jeszcze dwie inne żony – jedna popełniła samobójstwo, z drugą jest rozwiedziony[17]). Ma opinię skandalisty i populisty[18].
Przypisy
edytuj- ↑ Andrew Harding: The trials of Jacob Zuma. BBC, 15.12.2017. [dostęp 2022-11-23].
- ↑ a b c Bartholomäus Grill , Jesień kleptokraty [online], Onet.pl, 17 sierpnia 2016 [dostęp 2016-08-27] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-28] .
- ↑ „New charges for S Africa’s Zuma”, BBC News, 28 grudnia 2007.
- ↑ „South Africa’s ANC poised to lead for another five years”, People’s Daily Online, 27 kwietnia 2009.
- ↑ Zuma elected South African leader [online], BBC News, 6 maja 2009 [zarchiwizowane z adresu 2009-05-09] (ang.).
- ↑ „Zuma sworn in as S Africa leader”, BBC News, 9 maja 2009.
- ↑ CIA Factbook: CIA Factbook. The World Factbook – CIA. [dostęp 2014-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-21)]. (ang.).
- ↑ Prezydent RPA ogłosił rezygnację z urzędu. onet.pl. [dostęp 2018-02-14]. (pol.).
- ↑ David McKenzie , Amy Cassidy and Rob Picheta CNN , Former South African President Jacob Zuma sentenced to 15 months in prison for contempt of court [online], CNN [dostęp 2021-07-14] .
- ↑ CNN Editorial Research , Jacob Zuma Fast Facts [online], CNN [dostęp 2021-07-14] .
- ↑ Deaths climb to 72 in South Africa riots after Zuma jailed [online], AP NEWS, 13 lipca 2021 [dostęp 2021-07-14] (ang.).
- ↑ Afrique du Sud: la justice confirme la condamnation de Jacob Zuma à de la prison [online], Journal de québec, 18 września 2021 [dostęp 2021-09-18] (fr.).
- ↑ South Africa’s Ramaphosa pardons predecessor Zuma, other offenders [online], www.aljazeera.com [dostęp 2023-08-11] (ang.).
- ↑ Prega Govender , Zuma fathers baby with Irvin Khoza’s daughter [online], The Sunday Times, 31 stycznia 2010 [dostęp 2010-06-13] [zarchiwizowane z adresu 2010-02-02] (ang.).
- ↑ Prezydent RPA Jacob Zuma ma już trzecią żonę [online], Wyborcza.pl, 5 stycznia 2010 [zarchiwizowane z adresu 2013-05-04] .
- ↑ RPA: sześć żon prezydenta Zumy [online], Onet.pl, 21 kwietnia 2012 [zarchiwizowane z adresu 2012-04-22] .
- ↑ Zuma – stuprocentowy Zulus w tarapatach.
- ↑ Adam Szostakiewicz, Jędrzej Winiecki. Już nie noc, jeszcze nie dzień. „Polityka”, s. 86���87, 2010-06-12. Warszawa. ISSN 0032-3500.
Linki zewnętrzne
edytuj- Profile: Jacob Zuma, BBC News, 9 maja 2009.