Lawaterz
Lawaterz lub lawatarz, lavabo lub lawabo, lavatorium lub lawatorium (łac. lavatorium – sprzęt do mycia się, lavare – myć się):
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Maulbronn_Kloster_Kreuzgang_Brunnenhaus_Innen_Brunnen_1.jpg/280px-Maulbronn_Kloster_Kreuzgang_Brunnenhaus_Innen_Brunnen_1.jpg)
1. Umywalnia kapłańska w kościołach (używana od XI w.), zwykle w zakrystii, służąca do mycia rąk przed mszą, wykonana z różnych materiałów (marmur, brąz, kamień, metale), często bogato ornamentowana. Była umieszczana przy ścianie, nadwieszana lub sięgała do posadzki. Składała się ze zbiornika na wodę i misy do jej spływu.
2. Wieloboczny budynek w klasztornym wirydarzu umieszczony naprzeciw refektarza, połączony konstrukcyjnie z krużgankiem, mieszczący studnię. Oprócz funkcji czysto higienicznych (mycie rąk przed spożyciem posiłku, czerpanie wody do celów gospodarczych) pełnił też funkcje obrzędowe związane z przyjmowaniem zakonników do konwentu. Dokonywano w nim m.in. wycięcia tonsury.
3. Umywalnia używana od średniowiecza we wnętrzach mieszkalnych.
4. W obyczajowości świeckiej, forma fontanny-umywalki, zwykle przyściennej, mocowanej np. na murze w ogrodzie, gdzie można było umyć ręce lub opłukać owoce.
Galeria
edytuj-
Pierwotna forma
-
Lavabo biskupa Ledóchowskiego (dzbanek i misa po prawej)
-
Wewnątrz kościoła
-
Lawaterz francuskich zakonników w opactwie Le Thoronet
-
Zachowana barokowa płyta z otworem przez który lała się woda
-
Lavabo ogrodowe z pocz. XX w.
-
Lavabo z cyny w jednej z bawarskich zakrystii
Zobacz też
edytujBibliografia
edytuj- Janusz Leszek Jurkiewicz, Pomorski Szlak Cystersów, Gdynia: „Region”; Pelplin: „Bernardinum”, 2006, ISBN 978-83-89178-66-4 („Region”), ISBN 978-83-7380-396-1 („Bernardinum”)
- Słownik terminologiczny sztuk pięknych, wyd. 5, red. S. Kozakiewicz, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011. ISBN 978-83-01-12365-9
- Słownik wiedzy o kulturze, Wojciech Antosik, Krystyna Kubalska-Sulkiewicz (red.), Warszawa: Arkady, 2009, ISBN 978-83-213-4465-2, OCLC 836686644 .