Luigi Cherubini
Maria Luigi Carlo Zenobio Salvatore Cherubini (ur. 8 września[1] lub 14 września[2] 1760 we Florencji, zm. 15 marca 1842 w Paryżu) – włoski kompozytor, znany przede wszystkim z twórczości operowej i religijnej.
![]() Luigi Cherubini | |
Imię i nazwisko |
Maria Luigi Carlo Zenobio Salvatore Cherubini |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
8 lub 14 września 1760 |
Data i miejsce śmierci | |
Zawód | |
Odznaczenia | |
![]() |
Życiorys
edytujPierwszym nauczycielem Cherubiniego był jego ojciec, klawesynista we florenckim Teatro della Pergola, następnie uczył się u Bartolomea i Alessandra Felicich. Odbył studia u Sartiego w Bolonii. W czasie studiów komponował muzykę kościelną. Pierwszą operę Quinto Fabio wystawił bez powodzenia w 1780. W kolejnych latach skomponował kolejnych 9 oper, wystawionych w różnych włoskich teatrach. W 1785 otrzymał stanowisko nadwornego kompozytora królewskiego w Londynie, gdzie wystawił kolejne swoje dzieła. W 1787 przeniósł się do Paryża, z którym był związany do końca życia. W tym czasie zmienił styl komponowanych oper z włoskiego na francuski; już pierwsza skomponowana dla Paryża opera Démophoon należała do gatunku opéra comique, któremu pozostał wierny do końca twórczości. W 1806 odwiedził Wiedeń w związku z prapremierą skomponowanej na zamówienie tamtejszej opery Faniski, poznając Haydna i Beethovena, którzy cenili jego twórczość. Od 1822 był dyrektorem Konserwatorium Paryskiego. Komponowanie oper zarzucił po niepowodzeniu Ali-Baby w 1833; zwrócił się wówczas ku muzyce religijnej i kameralnej. Ostatnim znaczącym utworem Cherubiniego, skomponowanym w 1836, było Requiem d-moll. Został pochowany na paryskim cmentarzu Père-Lachaise.
Odznaczony został Legią Honorową w stopniu kawalera (1814), oficera (1829) i komandora (1842)[3].
Znaczenie
edytujCherubini przyczynił się znacząco do rozwoju muzyki francuskiej, zwłaszcza gatunku opéra comique. Jego twórczość znalazła uznanie Haydna, który nazywał go „swoim drogim synem” i Beethovena, który uważał go za „pierwszego spośród współczesnych”. Opera Cherubiniego Lodoïska wywarła wpływ na Fidelia Beethovena. Dzieła Cherubiniego popadły szybko w zapomnienie i tylko nieliczne z nich (Lodoïska, Dwa dni, Medea) pojawiają się na scenach operowych współcześnie. Medea wystawiana była od połowy XIX w. w wersji ze śpiewanymi recytatywami, dopisanymi w stylu wagnerowskim przez Franza Paula Lachnera lub w wersji włoskiej, z recytatywami Luigiego Arditiego. W XX w. powstała kolejna przeróbka opery – recytatywy Lachnera opatrzono tekstem włoskim. W takiej wersji śpiewała partię Medei Maria Callas, przywracając utwór scenie i tworząc jedną z najważniejszych kreacji w swojej karierze. Oryginalną wersję Medei wystawiono w XX w. po raz pierwszy dopiero w 1995, na festiwalu Martina Franca.
Twórczość
edytujOpery
edytuj- Quinto Fabio, 1799
- La Finta Principessa, 1785
- Il Giulio Sabino, 1786
- Ifigenia in Aulide, 1788
- Démophoon, 1788
- Lodoïska, 1791
- Elisa ou Le voyage au glaciers du Mont Saint-Bernard, 1784
- Médée (pol. Medea), 1797
- L’Hôtellerie portugaise, 1798
- La punition, 1799
- Les deux journées (pol. Dwa dni, znana też jako Woziwoda), 1800
- Anacréon ou L’Amour fugitif (opera-balet), 1803
- Faniska, 1806
- Les Abencérages, 1813
- Bayard à Meziérès, 1814
- Blanche de Provence, 1821
- La marquise de Brinvilliers, 1831
- Ali-Baba, 1833
Muzyka religijna
edytuj- Requiem c-moll, 1817
- Msza A-dur, 1825
- Requiem d-moll, 1836
Muzyka instrumentalna
edytuj- Symfonia D-dur, 1815
- 6 Kwartetów smyczkowych, 1814-1837
Przypisy
edytuj- ↑ Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. Kraków: PWM, 2008. ISBN 978-83-224-0901-5.
- ↑ Józef Kański: Przewodnik operowy. Kraków: PWM, 2008. ISBN 978-83-224-0721-9.
- ↑ Louis Charles Zanobi Salvadore Cherubini (LH/519/59). Archives nationales. Site de Paris (www2.culture.gouv.fr)
Bibliografia
edytuj- Józef Kański: Przewodnik operowy. Kraków: PWM, 2008. ISBN 978-83-224-0721-9.
- Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. Kraków: PWM, 2008. ISBN 978-83-224-0901-5.
Linki zewnętrzne
edytuj- Utwory Luigi Cherubiniego w serwisie Polona.pl
- ISNI: 0000000121428442
- VIAF: 88663809
- ULAN: 500083319
- LCCN: n79046131
- GND: 118520377
- NDL: 01184424
- LIBRIS: 42gjjfrn4m098wk
- BnF: 13892445c
- SUDOC: 034152725
- SBN: CFIV005233
- NLA: 35052543
- NKC: jn19990003826
- BNE: XX878364
- NTA: 069978689
- BIBSYS: 1024474
- CiNii: DA07508251
- Open Library: OL2227589A
- PLWABN: 9810536009905606
- NUKAT: n97023233
- J9U: 987007259643305171
- PTBNP: 95280
- CANTIC: a10362125
- LNB: 000081379
- NSK: 000091547
- CONOR: 55195491
- BNC: 000074712
- KRNLK: KAC2019E1339
- LIH: LNB:V*89846;=BV
- RISM: people/50253