Nowa Fantastyka
Nowa Fantastyka, do 1990 Fantastyka – polski miesięcznik literacki, pierwsze w Polsce czasopismo poświęcone szeroko rozumianej fantastyce, w szczególności literaturze science fiction i fantasy. Ukazuje się od 1982.
Częstotliwość | |
---|---|
Państwo | |
Wydawca | |
Tematyka |
literatura |
Pierwszy numer |
1982 |
Redaktor naczelny | |
Średni nakład |
36 tys. egz. |
Format |
A4 |
Liczba stron |
84 |
ISSN | |
Strona internetowa |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Hollanek001.jpg/190px-Hollanek001.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Lech_J%C4%99czmyk%2C_Festival_of_Comics_in_%C5%81%C3%B3d%C5%BA_2012-2.jpg/190px-Lech_J%C4%99czmyk%2C_Festival_of_Comics_in_%C5%81%C3%B3d%C5%BA_2012-2.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Maciej_Parowski.jpg/190px-Maciej_Parowski.jpg)
W piśmie debiutowali liczni polscy twórcy m.in. Andrzej Sapkowski, Jacek Dukaj czy Marek S. Huberath[1].
Charakterystyka
edytujW miesięczniku publikowane są utwory – powieści i krótsze formy polskich oraz zagranicznych autorów fantastyki, recenzje filmów oraz książek fantastycznych, a także artykuły o tematyce popularnonaukowej i felietony. W przeszłości na łamach NF pojawiały się również komiksy, a także informacje na temat konwentów i ważniejszych wydarzeń w fandomie.
Pierwszym redaktorem naczelnym czasopisma był Adam Hollanek, po zmianie wydawcy funkcję tę objął Lech Jęczmyk, potem długo sprawował ją Maciej Parowski, obecnie piastuje ją Jerzy Rzymowski. Wydawcą jest Prószyński Media.
Historia
edytujPolska Rzeczpospolita Ludowa
edytujAndrzej Wójcik wspomina, że na pomysł utworzenia czasopisma w drugiej połowie lat 70. XX wieku wpadł działacz Ogólnopolskiego Klubu Miłośników Fantastyki i Science Fiction Andrzej Pruszyński[2]. Po latach starań, w których niebagatelne okazało się poparcie działaczy PZPR, Hieronima Kubiaka i Karola Rodka (ojca działacza fandomu Jacka Rodka), grupa aktywistów w maju 1982 uzyskała zgodę na uruchomienie czasopisma[2]. Miesięcznik założyła grupa entuzjastów sci-fi: Andrzej Krzepkowski, Jacek Rodek i Andrzej Wójcik[3]. W pierwszym zespole redakcyjnym znaleźli się także m.in. Maciej Parowski, Tadeusz Markowski, Krzysztof Szolginia, Wiktor Malski. Władze nie zgodziły się, by redaktorem naczelnym został Krzysztof Boruń, więc mianowano nim ówczesnego dziennikarza „Trybuny Ludu” Adama Hollanka[2]. Rafał Ziemkiewicz wspomina, że Hollanek był „buforem pomiędzy zbuntowaną literaturą a partyjnymi nadzorcami” i, że „wywiązał się z niej znakomicie, zapewniając redakcji i autorom, jak na ten czas, maksimum swobody”[4].
„Fantastyka” była pierwszym czasopismem w Polsce poświęconym wyłącznie fantastyce. Pierwszy numer miesięcznika ukazał się w październiku 1982. Pismo wydawała Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza „Prasa-Książka-Ruch”, koncern prasowy należący do PZPR[5]. Czasopismo od początku uzyskało ogromną popularność. Średnio kioski otrzymywały 2–3 egzemplarze pisma, które kupowano jeszcze w dniu dostawy. Pod koniec lat 80. „Fantastyka”, mimo dużych nakładów, miała duże problemy z regularnym trafianiem do kiosków.
III Rzeczpospolita
edytujW lipcu 1990 zmienił się wydawca, a pismo przyjęło nazwę „Nowa Fantastyka”. W tym czasie nastąpiły również znaczące zmiany w wyglądzie czasopisma – zwiększono liczbę stron, zmieniono format, rozbudowany został dział publicystyczny.
W połowie 2003 zwiększono liczbę kolorowych stron.
„Nowa Fantastyka” jest obecnie najstarszym tego typu pismem na polskim rynku. Średni nakład w 2015 to 15 tys. egzemplarzy[6]. W czasach swej największej świetności – w latach 80. nakład pisma przekraczał 150 tys. egz., w 1996 wynosił 76 tys.[7], a w 2004 – 36 tys. egzemplarzy (według danych ZKDP za 2004).
Od 2014 do 2016 „Nowa Fantastyka” dostępna była w wersji elektronicznej. Jako powód rezygnacji z e-wydania podano jego nieopłacalność[8][9].
Od 2014 redakcja przyznaje swoje nagrody dla utworów literackich i komiksów[10].
Redaktorzy naczelni
edytujFantastyka (1982–1990)
edytuj- Adam Hollanek (1982–1990)
Nowa Fantastyka (od 1990)
edytuj- Lech Jęczmyk (1990–1992)
- Maciej Parowski (1992–2003)
- Arkadiusz Nakoniecznik (2003–2005)
- Maciej Makowski (2005–2006)
- Paweł Matuszek (2006–2009)
- Kamil Śmiałkowski (pełniący obowiązki, 2009–2010)
- Jakub Winiarski (2010–2013)
- Jerzy Rzymowski (od 2013)
Felietoniści
edytujobecnie
edytuj- Maciej Bachorski
- Krystyna de Binzer
- Łukasz Czarnecki
- Paweł Deptuch
- Agnieszka Haska
- Andrzej Kaczmarczyk
- Rafał Kosik
- Joanna Kułakowska
- Paweł Laudański
- Waldemar Miaśkiewicz
- Łukasz Orbitowski
- Przemysław Pieniążek
- Radosław Pisula
- Aleksandra Radziejewska
- Jerzy Stachowicz
- Marek Starosta
- Rafał Śliwiak
- Witold Vargas
- Peter Watts
- Łukasz M. Wiśniewski
- Tymoteusz Wronka
w przeszłości także
edytuj- Gregory Benford
- Jakub Ćwiek
- Jacek Dukaj
- Jarosław Grzędowicz
- Arkadiusz Grzegorzak
- Adam Hollanek
- Lech Jęczmyk
- Tomasz Kołodziejczak
- Feliks W. Kres
- Konrad T. Lewandowski
- Bartłomiej Łopatka
- Graham Masterton
- Marek Oramus
- Maciej Parowski
- Tomasz Piątek
- Marcin Przybyłek
- Tomasz Przyłucki
- Robert Silverberg
- Jacek Sobota
- Kamil Śmiałkowski
- Rafał Ziemkiewicz
Komiksy
edytujNa łamach pisma debiutowało wielu polskich twórców komiksowych, a premierę miały znane serie takie, jak Funky Koval. Najdłużej ukazującą się regularnie serią jest Lil i Put, który od roku 2017 jest stałym elementem magazynu.[11]
Pochodne czasopisma
edytujOprócz samej „Fantastyki” w różnych okresach powstały:
- Mała Fantastyka – kwartalnik dla dzieci, wydawany w latach 1987–1990
- Komiks – Fantastyka – wydawany w latach 80., na początku lat 90. przekształcony w czasopismo „Komiks”
- Fantastyka – wydanie specjalne – kwartalnik zawierający jedynie teksty literackie, w tym powieści, wydawany w latach 2003–2019
- Czas Fantastyki – kwartalnik poświęcony publicystyce na temat fantastyki, wydawany w latach 2004–2015, dostępny jedynie w prenumeracie i w sieci Empik.
Gloria Artis
edytuj29 października 2007, z okazji 25-lecia pisma, minister kultury i dziedzictwa narodowego Kazimierz Michał Ujazdowski uhonorował czasopismo srebrnym medalem „Gloria Artis”[12]. Uhonorowani zostali również współpracownicy „Nowej Fantastyki”:
Medal srebrny
edytujMedal brązowy
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ Sylwetka Marka S. Huberatha w portalu culture.pl.
- ↑ a b c Andrzej Wójcik, Marek Żelkowski. Kierowałem się zamiłowaniem do fantastyki [Z Andrzejem Wójcikiem rozmawia Marek Żelkowski]. „Czas Fantastyki”. 4(44), s. 41-45, 2015. Warszawa: Prószyński Media. ISSN 1733-635X.
- ↑ Michael Verfasser. Ashley , The history of the science-fiction magazine, Volume 4, Science fiction rebels. The story of the science-fiction magazines from 1981 to 1990, ISBN 978-1-78138-440-4, OCLC 1011407519 [dostęp 2019-12-05] .
- ↑ Rafał Ziemkiewicz, Pies musi wystrzelić, Świat Książki, 2009 .
- ↑ Zatwierdzenie planu zagospodarowania majątku Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej "Prasa-Książka-Ruch" w likwidacji oraz dysponowanie składnikami majątku tej Spółdzielni. prawo.pl, 1991. [dostęp 2022-07-10].
- ↑ Nowa Fantastyka 2015 (informacje dla reklamodawców). [dostęp 2017-10-09]. (pol.).
- ↑ Rzeczpospolita.
- ↑ Nowa Fantastyka w formatach epub i mobi [online], fantastyka.pl [dostęp 2016-08-31] .
- ↑ Wersja czytnikowa NF i FWS [online], fantastyka.pl [dostęp 2016-08-31] .
- ↑ Urszula Garncarz: Nagrody Nowej Fantastyki – wyniki. coprzeczytac.pl, 2021-05-27. [dostęp 2022-07-10].
- ↑ Nowa Fantastyka 03/24, artykuł "Najlepszym lekarstwem jest humor", Waldemar Miaśkiewicz.
- ↑ Medale „Gloria Artis” i odznaczenia „Zasłużony dla kultury polskiej” dla twórców związanych z pismem „Fantastyka” 30.10.07.