Prawo składu
Prawo składu (łac. ius stapulae[1]) – przywilej handlowy nadawany miastom lokacyjnym od XIII wieku[2] (w Polsce od końca XIII wieku[3]), wywalczony przez miasta[4], polegający na nałożeniu na przejeżdżających przez miasto kupców obowiązku wystawienia na sprzedaż przewożonych towarów[2]. Prawo składu rozwinęło się szczególnie w Europie Środkowej. Na ziemiach polskich jako pierwszy prawo uzyskał Wrocław (1274)[5]. Prawo składu straciło swe znaczenie w XVII-XVIII wieku[6].
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Zygmunt_II_August_kr%C3%B3l_polski_przypomina%2C_i%C5%BC_na_sejmie_piotrkowskim_w_roku_ubieg%C5%82ym_potwierdzone_zosta%C5%82o_prawo_sk%C5%82adu_miasta_Poznania.png/220px-Zygmunt_II_August_kr%C3%B3l_polski_przypomina%2C_i%C5%BC_na_sejmie_piotrkowskim_w_roku_ubieg%C5%82ym_potwierdzone_zosta%C5%82o_prawo_sk%C5%82adu_miasta_Poznania.png)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/K%C3%B6ln_Gross_St_Martin_Stapelhaus_Fischmarkt_1900.jpeg/220px-K%C3%B6ln_Gross_St_Martin_Stapelhaus_Fischmarkt_1900.jpeg)
Rodzaje:
- bezwzględne prawo składu – obowiązek sprzedania danego towaru lub wszystkich towarów (kupiec nie mógł ich wywieźć)[3]
- względne prawo składu – obowiązek wystawienia towaru i jego sprzedaży przez pewien określony czas (np. 8 dni). Po jego upływie pozostały towar można było transportować dalej[3]
- częściowe prawo składu – obowiązek sprzedania niektórych towarów[6]
Z prawem składu ściśle związany był przymus drogowy. Kupcy byli zobowiązani do podróżowania ściśle określonymi drogami handlowymi, na których znajdowały się miasta mające prawo składu. Powszechne stosowanie prawa składu przypadło na panowanie Kazimierza Wielkiego (1333–1370)[3].
Z punktu widzenia średniowiecznych ludzi, upatrywali oni w prawie składu główne źródło pomyślnego rozwoju miasta. Z drugiej strony przywiązanie miast do posiadanych praw składu powodowało wzrost aktywności obcych kupców, a niedocenianie własnej aktywności handlowej[2].
Przypisy
edytuj- ↑ Stanisław Lewicki , Studja nad historją handlu w Polsce, t. t. 2: Przywileje handlowe (prawo składu), Drukarnia i litografia Pillera Neumanna i Spki, 1910, s. 32, Cytat: Prawo składu ('ius depositionis vel stapule', 'Stapelrecht', 'droit d'etap') wymagało, by kupcy, jadący z towarami, zatrzymywali się w miastach prawem tem obdarzonych i sprzedawali tutaj swoje towary przez określony z góry czas i na oznaczonem miejscu. .
- ↑ a b c Encyklopedia średniowiecza, wyd. 2006, s. 784.
- ↑ a b c d Encyklopedia szkolna. Historia Polski, wyd. 2015, s. 286.
- ↑ Czesław Witkowski Słownik pojęć historycznych, wyd. 2008, s. 190.
- ↑ prawo składu, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-12-06] .
- ↑ a b Bogdan Snoch Szkolny słownik historii Polski od pradziejów do roku 1795 tom I, wyd. 1995, s.