Ralph Bunche
Ralph Johnson Bunche (ur. 7 sierpnia 1904 w Detroit, zm. 9 grudnia 1971 w Nowym Jorku) – amerykański politolog i dyplomata, który w 1950 otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za prace mediacyjne w Palestynie, stając się pierwszym przedstawicielem ludzi czarnej rasy uhonorowanym tym odznaczeniem[1]. W 1963 otrzymał także Medal Wolności od prezydenta Stanów Zjednoczonych Lyndona Johnsona.
![]() Ralph Bunche, 1963 | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() |
Młodość
edytujBunche urodził się w mieście Detroit w Stanach Zjednoczonych. Jego ojciec (Fred) był fryzjerem, a matka (Olive Agnes z domu Johnson) była amatorskim muzykiem. Kiedy był dzieckiem, jego rodzina przeniosła się do Toledo, a następnie w 1915 do Albuquerque. W 1916 zmarła jego matka, a ojciec, który wyjechał z Albuquerque w poszukiwaniu pracy, nie powrócił do dzieci po śmierci żony. Jakiś czas później ożenił się ponownie i Ralph nigdy więcej go nie spotkał. Młody Ralph wychowywał się razem z siostrą Grace u babki Lucy Taylor Johnson w Los Angeles[2].
Bunche ukończył z bardzo dobrym wynikiem Jefferson High School, a w 1927 ukończył UCLA, a następnie podjął studia na Harvard University. Aby dorobić do stypendium, pracował w lokalnej księgarni[3].. W 1928 zdobył tytuł magistra nauk politycznych, a w 1934 doktora. W owym czasie pracował już w Departamencie Nauk Politycznych na Uniwersytecie Howarda. Był pierwszym czarnym Amerykaninem, który zdobył tytuł doktora nauk politycznych na amerykańskim uniwersytecie.
Praca zawodowa
edytujW latach 1936–1938 prowadził podoktoranckie badania antropologiczne na London School of Economics, a następnie na Uniwersytecie Kapsztadzkim[4]. Potem powróciłdo pracy w Departamencie Nauk Politycznych na Harvard University.
Podczas II wojny światowej Bunche służył w amerykańskiej agencji wywiadowczej Office of Strategic Services, a w 1943 został przeniesiony do Departamentu Stanu. Bardzo szybko został liderem w Institute of Pacific Relations. Wziął udział w konferencji w San Francisco w 1945, na której planowano założenie Organizacji Narodów Zjednoczonych. W następnych latach był związany z działalnością ONZ. Gdy w 1948 rozpoczął się konflikt izraelsko-arabski, po zabójstwie Mediatora ONZ w Palestynie Folke Bernadotte, Bunche został jego następcą. Uczestniczył we wszystkich negocjacjach pokojowych prowadzonych na wyspie Rodos, wypracowując w 1949 zawieszenia broni kończące I wojną izraelsko-arabską. Za swoją pracę otrzymał w 1950 Pokojową Nagrodę Nobla[5] (pierwsza, którą uhonorowano czarnoskórego Amerykanina[6]). Następnie Bunche uczestniczył w negocjacjach pokojowych w rozdartych konfliktami regionach, takich jak np. Kongo, Jemen, Kaszmir i Cypr. W 1968 objął stanowisko Podsekretarza Generalnego ONZ
Bunche był mocno zaangażowany w walkę o prawa obywatelskie w Stanach Zjednoczonych. W 1963 wziął udział w Marszu na Waszyngton, domagając się podniesienia płacy minimalnej i zniesienia segregacji rasowej. W czerwcu 1970 podupadł na zdrowiu i zrezygnował ze stanowiska w ONZ. Rok później zmarł w Nowym Jorku.
Odznaczenia
edytuj- Pokojowa Nagroda Nobla (1950)
- Medal Wolności (1963)
Przypisy
edytuj- ↑ The Nobel Peace Prize 1950 - Ralph Bunche. [w:] The Official Web Site of the Nobel Prize [on-line]. [dostęp 2011-10-10]. (ang.).
- ↑ Robert D. McFadden: Dr. Bunche of U.N., Nobel Winner, Dies. [w:] The New York Times [on-line]. 1971-12-10. [dostęp 2011-10-10]. (ang.).
- ↑ Laurie J. Marzejka: Dr. Ralph Bunche - from Detroit to the world stage. [w:] The Detroit News [on-line]. 1997-08-29. [dostęp 2011-10-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-07)]. (ang.).
- ↑ Brian Urquhart: Ralph Bunche: An American Odyssey. New York: W.W. Norton, 1993, s. 496. ISBN 0-393-03527-1.
- ↑ Benjamin Rivlin: Ralph Johnson Bunche. [w:] The Harvard Magazine [on-line]. 2003-11. [dostęp 2011-10-10]. (ang.).
- ↑ Oxford. Ilustrowana encyklopedia uniwersalna. Historia świata od 1800 roku do współczesności, red. H. Judge, Warszawa 1998, s. 57.