Schody ruchome
Schody ruchome, eskalator – urządzenie transportowe zaliczane do grupy przenośników i służące do przewozu osób pomiędzy kondygnacjami budynku. Składają się z konstrukcji nośnej, stopni zamocowanych do specjalnego łańcucha i poręczy, napędzanych przez zespół napędowy z silnikiem elektrycznym i najczęściej z przekładnią[1]. Obecnie produkowane schody ruchome posiadają szereg zabezpieczeń m.in. przy wlotach poręczy, w płytach grzebieniowych przy zejściach ze schodów, czujnik pęknięcia łańcucha stopni, czujnik braku stopnia oraz kontroli prędkości stopni i poręczy. Najnowsze rozwiązania umożliwiają zmniejszenie prędkości lub całkowite zatrzymanie schodów, gdy są one puste; zbliżenie się pasażera jest wykrywanie przez odpowiednie czujniki i schody zwiększają prędkość aż do nominalnej.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Arsenalna_metro_station_Kiev_2010_02.jpg/220px-Arsenalna_metro_station_Kiev_2010_02.jpg)
Schody mogą mieć różne wysokości oraz prędkości tak, aby łączyć dowolne poziomy, na przykład parter bezpośrednio z 2 piętrem. Produkowane są nawet schody półokrągłe.
Historia
edytujNa świecie
edytujW 1892 pierwsze schody ruchome opatentował Jesse Reno[2], który w 1896 zbudował takie schody wzdłuż Old Iron Pier na Coney Island. Pasażerowie byli przewożeni na przenośniku taśmowym pod kątem 25 stopni. W 1897 angielskiej nazwy escalator po raz pierwszy użył Karol Seeberger[3].
W Polsce
edytujPierwsze schody ruchome w Polsce zostały zainstalowane na Górnym Śląsku pod koniec lat 30. XX w.[4] Po II wojnie światowej pierwsze schody ruchome uruchomiono we Wrocławiu, w Spółdzielczym Domu Towarowym, późniejszym SDH Feniks, w 1946 roku. Były to ocalałe schody zamontowane w 1929 roku w ówczesnym Domu handlowym braci Barasch[5]. Kolejne ruchome schody zostały otwarte na otwartej 22 lipca 1949 w Warszawie Trasie W-Z. Konstrukcja produkcji radzieckiego przedsiębiorstwa Mietrostroj (ros. Метрострой) posiadała trzy biegi, z możliwością zmiany kierunku ruchu, o przepustowości 10 000 osób na godzinę i pokonywała różnicę poziomów wynoszącą 12 m[6].
Od 2015 najdłuższe schody ruchome w kraju znajdują się na stacji metra Centrum Nauki Kopernik[7]. Mają one 36 m długości[8].
Układy pracy
edytujWybór układu pracy determinuje:
- rodzaj budynku
- miejsce instalacji i kierunek ruchu
- natężenie ruchu
- rodzaj i miejsce zastosowania[9].
Wyróżnia się układy pracy:
- pojedynczy – schody łączą dwa poziomy, układ stosowany w obiektach, w których ruch odbywa się głównie w jednym kierunku;
- podwójny – stosowany w budynkach o ruchu w dwóch kierunkach;
- krzyżowy – stosowany w małych budynkach dwupoziomowych;
- pojedynczy ciągły – schody łączą kolejne poziomy w ruchu jednokierunkowym, początek kolejnego eskalatora znajduje się przy końcu poprzedniego, układ stosowany w małych obiektach wielopoziomowych;
- podwójny ciągły – schody łączą kolejne poziomy w ruchu jednokierunkowym, początek kolejnego eskalatora znajduje się przy końcu poprzedniego, układ stosowany w małych obiektach wielopoziomowych;
- podwójny nieciągły – schody łączą kolejne poziomy w ruchu dwukierunkowym, początek kolejnego eskalatora nie znajduje się przy końcu poprzedniego, układ stosowany w dużych obiektach wielopoziomowych np. biurowcach i obiektach transportu publicznego;
- krzyżowy ciągły – stosowany w dużych obiektach wielopoziomowych, w których sprawne przemieszczanie się osób pomiędzy kondygnacjami ma znaczenie[9].
Galeria
edytuj-
Schody ruchome na stacji metra Canary Wharf w Londynie
-
Przeszklony mechanizm schodów ruchomych
-
Piktogramy oznaczające, jak należy korzystać ze schodów ruchomych
-
Przepisy ruchu na schodach ruchomych, Trasa W-Z w Warszawie
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ Urząd Dozoru Technicznego: Schody ruchome, chodnik ruchomy: nazwa, definicja i podleganie. udt.gov.pl. [dostęp 2015-02-05]. (pol.).
- ↑ United States Patent and Trademark Office: Patent Number: US000470918. patimg1.uspto.gov. [dostęp 2015-02-05]. (pol.).
- ↑ Charles D. Seeberger. National Inventors Hall of Fame. [dostęp 2015-04-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-23)]. (ang.).
- ↑ Bartosz Paturej: Andrzej Szczerski: dzisiejsze inwestycje z polifonii przekształcają się w kakofonię [wywiad]. wiadomosci.onet, 2015-04-03. [dostęp 2015-04-06].
- ↑ Kornacka 2018 ↓, s. 60-61.
- ↑ Paweł Giergoń: Schody ruchome na trasie W-Z. sztuka.net, 2007-10-06. [dostęp 2015-02-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-05)]. (pol.).
- ↑ Mateusz Szmelter: Z kamerą na stacji CNK. Zacieki? „Taka jest specyfika”. tvnwarszawa.tvn24.pl, 2015-02-03. [dostęp 2015-02-05]. (pol.).
- ↑ Centrum Nauki Kopernik. „iZTM”. marzec 2015 wydanie specjalne, s. 19-20. Warszawa: Zarząd Transportu Miejskiego. (pol.).
- ↑ a b GMV: Schody ruchome. gmv.pl. [dostęp 2015-02-05]. (pol.).
Bibliografia
edytuj- Małgorzata Urlich-Kornacka: Dom towarowy „Feniks”, dawny dom towarowy braci Barachów. Wrocław: Feniks, 2018.