Władysław Lech Terlecki
Władysław Lech Terlecki (ur. 18 maja 1933 w Częstochowie, zm. 3 maja 1999 w Warszawie) – polski pisarz, scenarzysta, autor powieści i opowiadań, słuchowisk, utworów dramatycznych i filmowych oraz scenariuszy. Autor licznych książek poświęconych powstaniu styczniowemu (Spisek, Dwie głowy ptaka, Powrót z carskiego sioła, Rośnie las, Lament).
![]() | |
Imię i nazwisko |
Władysław Lech Terlecki |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
18 maja 1933 |
Data i miejsce śmierci |
3 maja 1999 |
Narodowość | |
Dziedzina sztuki | |
Ważne dzieła | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() | |
Strona internetowa |
Życiorys
edytujAbsolwent II LO im. R. Traugutta w Częstochowie. W 1951 przyjęty na studia polonistyczne na Uniwersytecie Wrocławskim, których nie ukończył.
Debiutował w 1953 w katolickim tygodniku „Dziś i Jutro”, popierającym działania władz komunistycznych (był też redaktorem tego tygodnika). W 1954-1958 był redaktorem "Wrocławskiego Tygodnika Katolików", wydawanego przez Stowarzyszenie "Pax" zrzeszające katolików współpracujących z władzami komunistycznymi. W 1958-1968 był redaktorem działu prozy w dwutygodniku „Współczesność”. Od 1967 przez pewien czas był redaktorem literackim w Polskim Radiu.
W latach siedemdziesiątych współpracował nieoficjalnie z Radiem Wolna Europa. W 1972 otrzymał Nagrodę im. Kościelskich. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz członkiem-założycielem Stowarzyszenia Pracowników Radia Wolna Europa w Warszawie[1].
Żonaty z Lucyną Terlecką z domu Basaj (1930-2021). Ich córka Barbara (zm. 2018), pracowała w Londynie jako dziennikarka BBC. Syn Tomasz (zm. 2017), absolwent ASP, był m.in. autorem książek poświęconych historii Komorowa.
Od 1956 mieszkał w Komorowie koło Pruszkowa. W latach 60. utrzymywał stały kontakt z mieszkającą tam Marią Dąbrowską. Po jej śmierci na mocy testamentu został jedną z osób opiekujących się spuścizną pisarki[2].
Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C23-4-3)[3].
Twórczość
edytujAutor reportaży, nowel, powieści i opowiadań, słuchowisk, dramatów i publicystyki, m.in.:
- Kocie łby (1956)
- Podróż na wierzchołku nocy (1958)
- Pożar (1962)
- Spisek (1966),
- Sezon w pełni (1967)
- Gwiazda Piołun (1968)
- Dwie głowy ptaka (1970)
- Pielgrzymi (1972)
- Powrót z Carskiego Sioła (1973)
- Czarny romans (1974)
- Odpocznij po biegu (1975)
- Herbatka z nieobecnym (słuchowiska radiowe, 1976)
- Rośnie las (1977)
- Wczesny powrót (1978)
- Złoty wąwóz (wybór opowiadań 1978)
- Twarze 1863 (1979)
- Zwierzęta zostały opłacone (1980)
- Trzy etiudy kryminalne (1980)
- Cień karła, cień olbrzyma (1983)
- Pismak (1984)
- Lament (1984)
- Wieniec dla sprawiedliwego (1988)
- Drabina Jakubowa (1988)
- Cyklop (1989)
- Laur i cierń (1989)
- Maski (1989)
- Zabij cara (1992)
- Wyspa kata (1999)
Ekranizacje
edytuj- W biały dzień (1980), na podstawie powieści Zwierzęta zostały opłacone, reżyseria Edward Żebrowski
- Stacja (1981), na podst. opowiadania Zamieć, reż. Antoni Krauze
- Pismak (1985), na podst. powieści pod tym samym tytułem, reż. Wojciech Jerzy Has
- Gwiazda Piołun (1999), na podst. powieści pod tym samym tytułem, reż. Henryk Kluba
Spektakle telewizyjne (autor)
edytuj- Myśliwi (1967), reż. Andrzej Witkowski
- Późna rozmowa (1968), reż. Teresa Żukowska
- Wieczór imieninowy (1975), reż. Jerzy Domaradzki
- Herbatka z nieobecnym (1976), reż. Tadeusz Worontkiewicz
- Trójkąt z pieskiem (1977), reż. Zdzisław Wardejn
- Przyjdę do pani znów... (1987), reż. Andrzej Sapija
- Cyklop (1989), reż. Izabella Cywińska
- Krótka noc (1990), reż. Robert Gliński
- Dwie głowy ptaka (1992), reż. Wojciech Wójcik
- Idź na brzeg, widać ogień (1993), reż. Teresa Kotlarczyk
- Biuro pisania podań (1993), reż. Mirosław Bork
- Mateczka (1995), reż. Stanisław Różewicz
- Biuro rzeczy znalezionych (1996), reż. Urszula Urbaniak
- Śmierć w Tyflisie (1997), reż. Maciej Dejczer
- Dragon (2000), reż. Stanisław Różewicz
- 1972 – Nagroda Fundacji im. Kościelskich
- 1974 – Złoty Krzyż Zasługi
- 1977 – nagroda miesięcznika „Odra”
- 1979 – Nagroda Prezesa Rady Ministrów II stopnia
- 1982 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- 1987 – Nagroda Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji
- 1989 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia
- 1995 – Nagroda Polskiego PEN Clubu
- 1999 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki w dziedzinie literatury (pośmiertnie)
Przypisy
edytuj- ↑ Stowarzyszenie Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego – O Stowarzyszeniu. wolnaeuropa.pl. [dostęp 2023-12-14].
- ↑ Stowarzyszenie Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego – Władysław Lech Terlecki. wolnaeuropa.pl. [dostęp 2023-12-14].
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
- ↑ Władysław Terlecki w bazie filmpolski.pl. [dostęp 2023-12-14].
Bibliografia
edytuj- Polski los czy polska utopia? (rozmowa Adama Krzemińskiego z Władysławem Terleckim; „Literatura” nr 1/1985);
- Obszar bezpieczny (rozmowa Bogdana Rogatki z Władysławem Terleckim; „Dekada Literacka” nr 33/1991);
- Błogostan, który prysnął. Z Władysławem Terleckim rozmawia Barbara Kazimierczyk („Odra” nr 7-8 / 1992);
- Włodzimierz Maciąg, Kto nam opowie, jak było? (o książce Zabij cara; „Nowe Książki” nr 2/1993);
- Janina Madejska, Władysław Lech Terlecki. Zestawienie bibliograficzne w wyborze, „Poradnik Bibliotekarza” 1993 nr 4, s. 13-17;
- W paszczy polityki (rozmowa Stanisława Beresia z Władysławem Terleckim; „Odra” nr 5/1996);
- W labiryncie historii (rozmowa Stanisława Beresia z Władysławem Terleckim; „Odra” nr 5/1998);
- Jacek Łukasiewicz, Władysław Lech Terlecki – pożegnanie. Demoniczny pierwiastek („Tygodnik Powszechny”, 26.05.1999 r.);
- Helena Zaworska, Polak Polakowi wilkiem. Ostatnia książka zmarłego niedawno Władysława Terleckiego (o książce Wyspa kata; "Gazeta Wyborcza", 28.05.1999 r.);
- Piotr Kuncewicz, Agonia i nadzieja. Literatura polska od 1918, Tower Press 2000, T.V, s. 30-35;
- Aleksandra Chomiuk, Powieść historyczna wobec zmian w historiografii. Przypadek Władysława Lecha Terleckiego, „Ruch Literacki” z. 5, 2001, s. 625-638;
- Marek Sołtysik, Prawy i lewi ("Rzeczpospolita" – "Plus-Minus", 4-5.05.2002);
- Marek Sołtysik, Pisarz spełniony. O Władysławie Lechu Terleckim ("Rzeczpospolita" – "Plus-Minus", 12-13.07.2003 r.);
- Marek Nowakowski, Śladami swoich bohaterów ("Rzeczpospolita" – "Plus-Minus", 5-6.06.2004 r.).
Linki zewnętrzne
edytuj- Władysław Lech Terlecki (1933-1999) w serwisie Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego
- Władysław Terlecki w bazie filmpolski.pl
- Władysław Terlecki, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (autorzy). [dostęp 2023-12-14] .
- Władysław Lech Terlecki - Culture.pl
- Beata Larenta, PRL-owska dekadencja. "Pismak" Władysława Lecha Terleckiego (Uniwersytet w Białymstoku)
- Beata Larenta-Boguska, Wokół śmierci Witkacego. "Gwiazda Piołun" Władysława Lecha Terleckiego z 1968 roku; "Białostockie Studia Literaturoznawcze" nr 14/2019