Wyoblanie
Wyoblanie – rodzaj plastycznej obróbki blachy. Dawniej nazywane „drykowanie” – jest to germanizm od niemieckiego drücken. Ta metoda obróbki plastycznej wykorzystuje podatność materiałów do odkształceń (po przekroczeniu granicy plastyczności), bez przerwania ciągłości kształtowanej blachy. W efekcie uzyskujemy z materiału wyjściowego (np. krążka blachy) cienkościenną bryłę obrotową nieraz o bardzo skomplikowanym kształcie. W zależności od sposobu kształtowania materiału rozróżniamy:
- wyoblanie ręczne – (na wyoblarce ręcznej),
- wyoblanie mechaniczne – (na wyoblarkach automatycznych),
- zgniatanie obrotowe – (kształtowanie blach na wyoblarkach automatycznych, zgniatarkach obrotowych i wyoblarko-zgniatarkach obrotowych).
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Metal_spinning_PL.svg/300px-Metal_spinning_PL.svg.png)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Kula_wyoblana_z_blachy_miedzianej.jpg/250px-Kula_wyoblana_z_blachy_miedzianej.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Plafoniera.jpg/250px-Plafoniera.jpg)
Na skutek działania przyrządami kształtującymi (wyoblak, rolka do wyoblania), materiał zmienia postać uzyskując kształt wirującego wzornika. Wzornik, na którym układany jest materiał w postaci krążka blachy wiruje razem z obrabianą blachą, dzięki czemu za pomocą tej metody można wykonywać głównie wyroby w kształcie brył obrotowych. Istnieją również metody wyoblania wyrobów asymetrycznych (metoda polega na synchronicznych ruchach odjeżdżających i zbliżających. Proces obróbki blachy za pomocą wyoblania odbywa się np. na obrabiarce nazywanej wyoblarką.
Wykonanie pojedynczego wyrobu za pomocą tłoczenia jest nieraz zbyt kosztowne. Wiąże się to z koniecznością wykonania w metalu całych przyrządów, nadto szereg wyrobów musi być obrabiany w kilku przyrządach po sobie, a wyoblanie umożliwia takie kształtowanie w jednej operacji. Wykonanie tego samego wyrobu za pomocą wyoblania może trwać kilka minut, a koszt oprzyrządowania jest niższy (nawet kilkaset razy w porównaniu z tłocznikami). Do niekorzystnych zjawisk występujących w czasie wyoblania można zaliczyć: anizotropię, nadmierne pocienienie grubości ścianki (nieplanowane), fałdowanie promieniowe i obwodowe (np. na kołnierzu wytłoczki).
Materiałem wyjściowym do wyoblania są najczęściej krążki z blachy.
Kształtowanie blachy odbywa się za pomocą wyspecjalizowanych narzędzi:
- wyoblakami ręcznymi – (w czasie wyoblania ręcznego),
- przyrządami dźwigniowymi do wyoblania,
- rolkami do wyoblania:
- w czasie wyoblania mechanicznego na wyoblarkach automatycznych,
- w czasie zgniatania obrotowego na zgniatarkach obrotowych,
- w czasie wyoblania ręcznego (zamiennie z wyoblakami ręcznymi).
Metodą wyoblania kształtuje się wyroby najczęściej z:
- aluminium i jego stopów,
- miedzi i jej stopów (przede wszystkim mosiądze, rzadziej brązy),
- stali
- czarna – (blacha stalowa głęboko tłoczna),
- stal nierdzewna,
- stal kwasoodporna,
- metali szlachetnych
- niklu,
- stopów tytanu,
- stopów tantalu,
- cynku i jego stopów.
Bibliografia polskojęzyczna poświęcona wyoblaniu
edytuj- Kazimierz Szopski, "Wyoblanie" – Instytut Wydawniczy SIMP, Warszawa 1948
- Kazimierz Szopski, "Wyrób naczyń metodą wyoblania" – Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1955
- Kazimierz Szopski, "Obróbka metali na wyoblarkach" – Państwowe Wydawnictwa Techniczne, Warszawa 1957
- Paweł Szwedowski, "Wyoblanie ręczne" – Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 2007
Linki zewnętrzne
edytuj- Film – przykłady wyoblania na wyoblarce automatycznej
- Film – przykład wyoblania na wyoblarce ręcznej