پیرس
پیرس | ||
---|---|---|
(فرانسیسی وچ: Paris) | ||
![]() |
||
![]() |
![]() |
|
منسوب بنام | پاریسی (گول) | |
نعرہ | (لاطینی وچ: Fluctuat nec mergitur) | |
تریخ تاسیس | 3ویں صدی ق م[۱] | |
انتظامی تقسیم | ||
ملک | ![]() ![]() فرانکیا (۰۵۰۸–۰۸۴۳) | |
راجگڑھ برائے | فرانس گرینڈ پیرس | |
تقسیم اعلیٰ | گرینڈ پیرس ، ال ڈ فغاس ، مملکت فرانس | |
جغرافیائی خصوصیات | ||
متناسقات | 48°51′24″N 2°21′08″E / 48.856666666667°N 2.3522222222222°E [۶] [۷] | |
رقبہ | 105.4 مربع کلومیٹر [۶] | |
بلندی | 28 میٹر | |
آبادی | ||
کل آبادی | 2145906 (لوک گݨݨ ) (۱ جنوری ۲۰۲۰)[۸] | |
• مرد | 1028903 (۲۰۱۷) | |
• عورتاں | 1158623 (۲۰۱۷) | |
ہور معلومات | ||
جڑواں شہر | ||
اوقات | متناسق عالمی وقت+01:00 (standard time )، 00 (روشنی بچاؤ ویلہ ) | |
سرکاری زبان | فرانسیسی | |
گڈی نمبر پلیٹ | 75
| |
رمزِ ڈاک | 75116 75001 75002 75003 75004 75005 75006 75007 75008 75009 75010 75011 75012 75013 75014 75015 75016 75017 75018 75019 75020 75000 | |
فون کوڈ | 1 | |
آیزو 3166-2 | FR-75C[۱۹] | |
قابل ذکر | ||
قابل ذکر | پیرس کمیون
| |
اعزازات | ||
![]() |
||
باضابطہ ویب سائٹ | باضابطہ ویب سائٹ (فرانسیسی ) | |
جیو رمز | 2968815[۲۱] | |
|
||
ترمیم ![]() |
پیرس (Paris) (فرانسیسی: سانچہ:IPA-fr) شمال وسطی فرانس وچ دریائے سین دے کنارے واقع اک شہر اے جو بلحاظ آبادی ملک دا سبھ توں وڈا شہر اَتے راجگڑھ اے۔ شہر، جس دی انتظامی سرحداں 1860ء توں تبدیل نہيں ہوئیاں، دی کل آبادی 2،234،105 (جنوری 2009ء) اے جدوں کہ ام البلد دے علاقے دی کل آبادی 12،089،098 (جنوری 2008ء) ہے اَتے اس طرح ایہہ یورپ دے وڈے ام البلد وچوں اک ہے ۔
پیرس (انگریزی: Paris) (سانچہ:IPA-fr پاغی) فرانس دا راجگڑھ تے سب توں ودھ آبادی والا شہر اے، 2019 وچ دے تخمینہ آبادی دے مطابق اس وچ 2,165,423 رہائشی سن جو اس دے رقبہ 105 کلومیٹر (41 مربع میݪ) توں ودھ دے علاقے وچ سن، [۲۲] جو اسنوں 2020ء وچ اسنوں دنیا دا 34 واں سب توں ودھ گنجان آباد شہر بناندا اے۔ [۲۳]
پیرس فرانس دا راجگڑھ اَتے ایہدا سبھ توں وڈا شہر ہے۔ ایہہ فرانس دے اتلے پاسے ال ڈ فغاس وچ سین دے کنڈھے تے وس رہیا اے۔ جنوری 2009 دی لوک گنتی وچ پیرس چ 2,300,000 لوک وس رہے نیں۔ جدوں کہ شہر دے الے دوالے یا میٹرو تھاں وچ 12 ملین لوک وسدے نیں تے اینج ایہہ یورپی یونین دے وڈے لوک گنتی والے تھانواں وچ گنٌیا جاندا اے۔
پیرس فرانس دے کم کاجاں دا گڑھ اے ۔ ایتھے فرانس دے نال دنیا دے کئی وڈے کاروباری اداریاں دے دفتر وی ہیگے نیں ۔ پیرس عالمی رہتلی، کاروباری ، تے سیاسی مرکز تے عالمی فیشن تے آرٹس دا گڑھ اے ۔ شہر چ یونیسکو ، او ای سی ڈی ، اَتے پیرس کلب دے دفتر نیں ۔ شہر دی سبھ توں مشہور عمارت 324 میٹر اچا آئیفل ٹاور اے جیہڑا دریاۓ سین دے کنارے کھلوتا اے ۔ جت دی محراب، شانزے لیزے، لوور دا میوزیم ویکھن والیاں تھانواں نیں۔ پیرس نوں 19ویں صدی توں ای بتیاں دا شہر آکھیا جاندا اے ، جدوں کہ دنیا بھر توں سب توں چوکھے پھرن ٹرن والے وی ایتھے ای آندے نیں ، جنہاں دی گنتی 42 ملین سالانہ اے ۔ پیرس دیاں 17 یونیورسٹیاں تے 55 کالج ایہنوں یورپی یونین وچ سبھ توں چوکھے پڑھاکواں دی تھاں بناندے نیں۔
گزشتہ دو ہزار سالاں توں قائم ایہہ اہم شہر اج دنیا دا اہم کاروباری اَتے ثقافتی مرکز ہے اَتے عالمی سیاسیات، تعلیم، تفریح، ابلاغ، فیشن، علوم اَتے فنون اُتے اس دے گہرے اثرات نيں اَتے جو اسنوں وڈے عالمی شہراں وچوں اک بناتے نيں۔
پیرس شہر تے پیرس خطہ فرانس دی کل جی ڈی پی دا اک چوتھائی پیدا کردا اے جو 2007ء دے مطابق 533.6 ارب یورو (731.3 ارب امریکی ڈالر) سی۔ اس طرح ایہ جی ڈی پی دے لحاظ توں دنیا دا پنجواں سب توں وڈا شہر اے۔ فورچیون عالمی 500 ادارےآں دی لسٹ وچوں 38 پیرس خطے وچ واقع نيں۔
شہر وچ کئی بین الاقوامی ادارےآں دے دفاتر واقع نيں جنہاں وچ یونیسکو، انجمن اقتصادی تعاون و ترقی (OECD)، بین الاقوامی ایوان تجارت (ICC) تے پیرس کلب دے دفاتر وی قائم نيں۔
ایہہ سیاحت دے لحاظ توں دنیا دے معروف ترین علاقےآں وچوں اک اے تے سالانہ 4 کروڑ 50 لکھ افراد پیرس خطے دی سیر کردے نيں جنہاں وچوں 60 فیصد غیر ملکی ہُندے نيں۔ ایتھے دی شاندار و تاریخی عمارتاں، عالمی سطح اُتے معروف ادارے تے مشہور باغات دیکھنے دے لئی دنیا بھر توں سیاح کھنچے چلے آندے نيں۔
ستارہويں صدی توں پیرس دنیا دے مالیاتی، سفارت کاری، تجارت، فیشن، فن طباخی تے سائنس دے دنیا دے وڈے مراکز وچوں اک رہیا اے۔ آرٹس تے سائنسز وچ اس دے اہم کردار دے نال نال شارعی روشنیاں دے اس دے ابتدائی نظام دی وجہ توں انیہويں صدی وچ اسنوں "روشنیاں دا شہر" کہیا جانے لگا۔ [۲۴] جنگ عظیم دوم توں پہلے لندن دی طرح، اسنوں کدی کدی دنیا دا راجگڑھ وی کہیا جاندا سی۔
پیرس دا شہر پیرس علاقہ یا ایل-دو-فرانس علاقے دا مرکز اے۔ 2019ء وچ 12,262,544 دی تخمینہ شدہ آبادی دے نال ایہ فرانس دی آبادی دا تقریباً 19% اے۔ [۲۵] پیرس علاقے دی 2019ء وچ خام ملکی پیداوار 739 بلین یورو (743 بلین امریکی ڈالر) سی، جو یورپ وچ سب توں ودھ اے۔ [۲۶] اکنامسٹ انٹیلیجنس یونٹ دے ورلڈ وائیڈ کاسٹ آف لیونگ سروے دے مطابق، 2021ء وچ پیرس، سنگاپور تے تل ابیب دے نال رہائش دے لئی دنیا دا دوسرا سب توں ودھ مہنگا شہر سی۔ [۲۷]
پیرس اک اہم ریلوے، ہائی وے تے ہوائی آوا جائی دا مرکز اے جس دی خدمت دو بین الاقوامی ہوائی اڈےآں دے ذریعے کيتی جاندی اے: پیرس-شارل دے گول ہوائی اڈا (چارلس ڈی گال ہوائی اڈا) (یورپ دا دوسرا مصروف ترین ہوائی اڈا) تے پیرس اورلی ہوائی اڈا۔ [۲۸][۲۹] 1900ء وچ کھولیا گیا، شہر دا سب وے نظام، پیرس میٹرو روزانہ 5.23 ملین مسافراں نوں خدمات فراہم کردا اے۔ [۳۰] ماسکو میٹرو دے بعد ایہ یورپ دا دوسرا مصروف ترین میٹرو نظام اے۔ شمالی اسٹیشن دنیا دا 24 واں مصروف ترین ریلوے اسٹیشن اے تے 2015ء وچ 262 ملین مسافراں دے نال جاپان توں باہر واقع مصروف ترین ریلوے اسٹیشن اے۔ [۳۱] پیرس خاص طور اُتے اپنے عجائب گھراں تے تعمیراتی نشانیاں دے لئی جانیا جاندا اے: لووغ نوں 2021ء وچ کرونا وائرس دی وبا دی وجہ توں میوزیم دی طویل بندش دے باوجود 2.8 ملین زائرین دیکھݨ آئے، [۳۲] اورسے عجائب گھر، مارموتان مونے عجائب گھر تے اورنجری عجائب گھر فرانسیسی تاثریت فن دے مجموعےآں دے لئی مشہور نيں۔ پومپیدؤ سینٹر، جدید فن دا قومی عجائب گھر، رودان عجائب گھر تے پکاسو عجائب گھر یورپ وچ جدید تے عصری فن دا سب توں وڈا مجموعہ اے۔ شہر دے مرکز وچ سین دے نال واقع تاریخی ضلع نوں 1991ء توں یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ دے طور اُتے درجہ بندی کيتا گیا اے۔ اوتھے دے مشہور تھانواں وچ نوٹرے ڈیم کیتھیڈرل تے جزیرہ شہر شامل اے۔ 15 اپریل 2019ء وچ نوٹرے ڈیم کیتھیڈرل آتشزدگی دے بعد ہن تزئین و آرائش دے لئی بند اے۔ ہور مشہور سیاحتی تھانواں وچ گوتھک شاہی مقدس چیپل شامل اے جو جزیرہ شہر وچ واقع اے، ایفل ٹاور 1889ء دی پیرس یونیورسل نمائش دے لئی تعمیر کيتا گیا، گرینڈ محل تے پاندی محل 1900ء دی پیرس یونیورسل نمائش دے لئی بنایا گئے سن، شانزے لیزے اُتے فتح دی محراب تے اور مونماردے دی پہاڑی اس دی فنی تریخ تے اس دے نال سیکرڈ ہارٹ آف مونماردے شامل نيں۔ [۳۳]
پیرس اقوام متحدہ دی کئی تنظیماں بشمول یونیسکو دی میزبانی کردا اے، تے ہور بین الاقوامی تنظیماں جداں انجمن اقتصادی تعاون و ترقی، او ای سی ڈی ڈویلپمنٹ سینٹر، بین الاقوامی بیورو آف ویٹ اینڈ میژرز، انٹرنیشنل انرجی ایجنسی، بین الاقوامی فیڈریشن برائے انسانی حقوق، یورپی ادارےآں جداں کہیورپی خلائی ایجنسی، یورپی بینکنگ اتھارٹی، یورپی سیکورٹیز اینڈ مارکیٹس اتھارٹی وی ایتھے واقع نيں۔
ایسوسی ایشن فٹ بال کلب پیرس سینٹ جرمین ایف سی، رگبی یونین کلب ستد فرانسے پیرس وچ واقع نيں۔ 1998ء فیفا عالمی کپ دے لئی بنایا گیا 80,000 نشستاں والا استد دے فرانس ساں-دونی دے پڑوسی کمیون وچ پیرس دے بالکل شمال وچ واقع اے۔ پیرس سالانہ فرنچ اوپن گرینڈ سلیم ٹینس ٹورنامنٹ دی میزبانی کر رہیا اے جو رولینڈ گیروس اسٹیڈیم دی سرخ مٹی اُتے اے کھیلا جاندا اے۔ اس شہر نے 1900ء گرمائی اولمپکس تے 1924ء گرمائی اولمپکس دی میزبانی دی تے 2024ء گرمائی اولمپکس میزبانی وی کرے گا۔ 1938ء فیفا عالمی کپ تے 1998ء فیفا عالمی کپ، 2007ء رگبی المی کپ، ايسے طرح 1960ء، 1984ء تے 2016ء یوئیفا یورپی چیمپئن شپ وی شہر وچ منعقد ہوئے۔ ہر جولائی وچ ، ٹور دے فرانس سائیکل ریس پیرس دے ایونیو شانزے لیزے اُتے ختم ہُندی اے ۔
راجگڑھ
سودھوپیرس فرانس دا راجگڑھ اے اس لئی ملک دے دونے اعلیٰ ترین عہدیداران صدر تے وزیر اعظم دی رہائش گاہاں ایتھے اے۔ فرانسیسی پارلیمان دے دونے ایوان دریا دے کھبے جانب قائم نيں۔ فرانس دی اعلیٰ ترین عدالتاں وی ایتھے قائم نيں۔
ناں پیرس ایتھے دے سب توں پرانے وسنیک گالی قبیلے پاریسی توں پیا۔ پہلی توں چھیویں صدی دے رومی ویلے وچ ایہنوں لوٹیٹیا (پورا لوٹیٹیا پاریسوریم، "پاریسی دا لوٹیٹیا") کیا جاندا سی پر جولین (360–363) ویلے ایدا ناں فیر پیرس رکھ دتا گیا۔
پیرس نوں چانن دا شہر وی کیا جاندا اے ایس لئی جے چانن ویلے وچ ایہ پڑھائی تے نویاں اگے ودویاں سوچاں دا گڑھ سی تے دوجے 19ویں صدی دے وشکار وچ ایتھے گلیاں وچ بتیاں لایاں گیاں سن۔ پیرس دے وسنیک نوں پیرسی کیندے نیں۔ ایہوں انگریزی وچ (Paris) تے پنجابی وچ پیرس لکھیا پر پیرس دے لوک ایہوں 'پاغی' بولدے نیں (تے فرانس نوں فغانس)۔
قدیم اوپیڈم جو جدید شہر پیرس توں مماثلت رکھدا اے اس دا تذکرہ پہلی صدی ق م دے وسط وچ جولیس سیزر نے پاریسی لوکاں دے "لوتیسیم پیریسیم" (Luteciam Parisiorum) لوتیتیا دے ناں توں کيتا سی۔اور بعد وچ پنجويں صدی عیسوی وچ "پاریسیون" (Parision) دے طور اُتے تصدیق کيتی گئی، فیر 1265ء وچ پیرس دے طور اُتے اس دا تذکرہ ہويا۔ [۳۴][۳۵]
رومی دور وچ ، اسنوں عام طور اُتے لاطینی وچ "لوتیسیا" (Lutecia / Lutetia) دے ناں توں جانیا جاندا سی، تے یونانی وچ "لوکوتیکیا" (Leukotekía) دے طور پر، جس دی تشریح یا کلٹی زبان دے ماخذ *لوکوٹ (lukot)- ('چوہا') یا *لوتو (luto)- ('دلدلی، دلدل') توں، اس گل اُتے منحصر اے کہ آیا لاطینی یا یونانی شکل اصل گولی زبان ناں دے نیڑے ترین اے، نال ہُندی اے۔ [۳۶][۳۷][۳۵]
پیرس دا ناں اس دے آہنی دوراور رومی دور دے ابتدائی باشندیاں، پاریسی اک گول قوم قبیلہ توں ماخوذ اے۔ [۳۸] گولی ناں دے معنی اُتے بحث باقی اے۔ زاریو دولاماغ دے مطابق، ایہہ کلٹی زبان دے ماخذ پاریو (pario)- ('کاؤڈرن') توں اخذ ہو سکدا اے۔ [۳۸] الفریڈ ہولڈر نے اس دا موازنہ کمری زبان "peryff" ('لارڈ، کمانڈر') توں کردے ہوئے اس ناں نوں 'دی بنان والے' (the makers) یا 'کمانڈرز' ('the commanders) توں تعبیر کیتا، دونے ممکنہ طور اُتے پروٹو-کیلٹک زبان "kwar-is-io" توں ہو سکدا اے۔ [۳۹] متبادل طور اُتے پیئر ایو لیمبرغ نے پہلے عنصر نوں پرانے قدیم آئرش توں جوڑ کے، پیرس نوں 'نیزے والے لوک' دے طور اُتے ترجمہ *کوار سا توں ماخوذ کرن دی تجویز دتی۔ [۳۵] کسی وی صورت وچ ، شہر دا ناں یونانی اساطیر دے پیرس توں متعلق نہيں اے۔
پیرس نوں اکثر 'روشنی دا شہر' (La Ville Lumière) کہیا جاندا اے، [۴۰] اس جئ دو وجوہات، روشن خیالی دے دور وچ اپنے اہم کردار دی وجہ توں تے ودھ لفظی طور اُتے اس لئی کہ پیرس پہلے وڈے یورپی شہراں وچوں اک سی جس نے اپنے بلیوارڈز تے یادگاراں اُتے وڈے پیمانے اُتے گیس اسٹریٹ لائٹ دا استعمال کيتا۔ 1829ء وچ دو کاروسیل چوک، ویندوم چوک تے ریولی اسٹریٹ اُتے گیس لائٹس لگائی گئياں۔ 1857ء تک، گرینڈ بلیوارڈز وی روشن ہو گئی۔ [۴۱] 1860ء دی دہائی تک، پیرس دے بلیوارڈز تے گلیاں نوں 56,000 گیس لیمپاں توں روشن کيتا گیا سی۔ [۴۲] انیہويں صدی دے آخر توں، فرانسیسی بول چال وچ پیرس نوں پانام (سانچہ:IPA-fr) دے ناں توں وی جانیا جاندا اے۔ [۴۳]
باشندیاں نوں انگریزی وچ پیرسین "Parisians" دے ناں توں جانیا جاندا اے، تے فرانسیسی وچ بطور پاریزیاں "Parisiens" (سانچہ:IPA-fr) انہاں نوں طنزیہ طور اُتے پاریگو "Parigots" (سانچہ:IPA-fr) [note ۱][۴۴] وی کہیا جاندا اے ۔
تریخ
سودھوپٹائیاں نال ایہہ پتہ چلیا اے جے پیرس چ انسان 6000 ورھیاں توں وس رہیا اے۔ پیرسی اک سیلٹ قبیلہ جیہڑا 250 م پ دریائے سین دے کنڈھیاں تے وس رہیا سی۔ پیرس نوں رومیاں نیں 53 م پ وچ مل ماریا۔ رومیاں نے ایہنوں اک وڈے اَتے ودھیا شہر اچ پلٹ دتا۔ 5ویں صدی دے جرمن ہلیاں مگروں شہر تھلے ول آیا۔ میرونگیائی ٹبر دے پہلے بادشاہ کلوس نے 508 وچ پیرس نوں اپنا راجگڑھ بنایا۔ 8ویں صدی دے کیرولنگیائی ٹبر نے پیرس دی تھاں آخن نوں اپنٌا راجگڑھ بنٌایا۔ وائیکنگ 9ویں صدی وچ پیرس تک مار کر رہے سن۔
1348 چ جدوں ایتھے کالی موت ائی تے شہر دی لوک کنتی 2 لکھ دے نیڑے سی اَتے 800 لوک ہردن مررۓ سن۔ 1466 وچ 40000 لوک ایسے روگ نال مر گۓ۔ 16ویں تے 17ویں صدی وچ ایہہ روک ہر تیجے ورھے آیا۔ سو سالہ لڑائی چ پیرس فرانس دا راجگڑھ ناں رہیا پر 1436 وچ فیر بنیا۔ فرانسیسی مذہبی لڑائیاں وچ پیرس کیتولکاں دا گڑھ سی۔ 1572 نوں ایتھے سینٹ بارتھولومیو دے دن تے ہیوجیناٹ دا قتلام ہویا۔ لوئی XIV نے 1661 وچ پیرس توں 12 میل باہر ورسائی وچ اک محل بنایا تے راجگڑھ اوتھے 1682 وچ لَے گیا۔
1789 چ پیرس انقلاب فرانس دا گڑھ سی تے ایتھے ای ستمبر 1792 وچ بادشائی مکائی گئی۔ 1814 نوں نیپولین دی ہار باجوں پیرس چ بدیسی فوج آئی۔ تے اے 400 وریاں چ پہلی واری ہویا ج کوئی بدیسی فوج پیرس ائی ہوۓ۔ ایدے نال فرانس چ دوجی واری بادشاہت آگئی جیہڑی 1848 دے انقلاب مگروں دوجے لوک راج چ پلٹ گئی۔ ہیضے نے 1832 تے 1849 وچ پیرس وچ تباہی پھیری۔ 1832 وچ 650,000 لوکاں چوں لوک 20،000 مارے گۓ۔
صنعتی افقلاب نے پیرس نوں نواں پیرس کر دتا۔ریل آئی تے باروں لوک پیرس آۓ۔ پیرس دیاں سڑکاں نوں کھلا تے سدا کردتا گیا۔ فرانس جرمن لڑائی 1870-71 باجوں دوجا لوک راج مک گیا۔ جرمن فوج نے پیرس دا کعیرا کرلیا۔ 28 جنوری 1871 نوں پیرس نے ہتھیار سٹ دتے پر ایس دے مگروں آپس دی لڑائی باجوں پیرس چ 20،000 دے نیڑے لوک مارے گۓ۔ انیسویں صدی دے انت تے پیرس چ اک بعوت وڈی نمیش لگی اوس ویلے نمیش دے بوۓ لئی آئیفل ٹاور بنایاگیا جیہڑا 1930 تک دنیا دی سب توں اچی بنی ہوئی چیز سی۔ 1900 چ پیرس دی پہلی میٹرو جلائی گئی۔
20ویں صدی دے ٹرن تے پہلی وڈی لڑائی چ جرمن فوج پیرس تے مل ناں مار سکی۔ لڑائی مگروں پیرس نوں آیگور سٹراونسکی، پیبلو پکاسو، سیلوادور ڈالی تے ارنسٹ ہیمنگو ے ورگے لوکاں نے باہر توں آکے رہن لئی چنیا۔ دوجی وڈی لڑائی دے ٹرن دے 5 ہفتیاں مگروں 14 جون 1940 نوں پیرس تے جرمن فوجاں نے مل مار لیا تے جت دی ڈاٹ تھلیوں مارچ کیتا۔ جرمن فوج اگست 1944 تک ایتھے رئی۔ ہٹلر 1940 وچ ایتھے آیا سی تے جرنل فان چولٹٹز نے جیہڑا پیرس دا انتویں جرمن فوجی گورنر سی اوہنے ہٹلر دے آکھن تے وی جاندیاں ہویاں پیرس دیاں یادگار تھانواں نوں تباہ ناں کیتا۔ لڑائی دے مکن تے پیرس نوں چوکھا سارا وڈا کیتا گیا نال دیاں تھاواں نوں چنگا کرکے ایدے نال رلا دتا گیا۔ زمین تھلے چلن والی ٹرین پھیلائی گئی۔ 1970 دے مگروں ایتھے چوکھے سارے بدیسی لوک وی آۓ تے اوناں نیں پیرس نوں اپنا دیس بنایا۔
پیرس نوں اجکل یورپ دا سب توں سوہنا تے جیوندا شہر سمجیا جاندا اے۔ سرکار پیرس نوں ہور ودیا بنان دے کماں چ لگی ہوئی اے۔
آغاز
سودھو تفصیلی مضمون لئی ملاحظہ کرو: لوتیتیا
پاریسی، کلٹ سینونز دا اک ذیلی قبیلہ، تیسری صدی ق م دے وسط توں پیرس دے علاقے وچ آباد سی۔ [۴۵][۴۶] علاقے دے وڈے شمال-جنوبی تجارتی رستےآں وچوں اک نے جزیرہ شہر اُتے سین نوں عبور کيتا۔ زمینی تے آبی تجارتی رستےآں دی ایہ ملاقات کيتی جگہ رفتہ رفتہ اک اہم تجارتی مرکز بن گئی۔ [۴۷] پاریسی لوک بوہت سارے دریا دے شہراں دے نال تجارت کردے سن (کچھ جزیرہ نما آئبیرین دے طور اُتے دور) تے اس مقصد دے لئی اپنے سکے بنائے۔ [۴۸]
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/ParisiiCoins.jpg/330px-ParisiiCoins.jpg)
رومیاں نے 52 ق م وچ پیرس طاس نوں فتح کيتا تے پیرس دے کھبے کنارے اُتے اپنی آباد کاری شروع کيتی۔ [۴۹] رومن قصبے نوں اصل وچ لوتیتیا کہیا جاندا سی۔ ایہ اک خوشحال شہر بن گیا جس وچ اک فورم، حمام، مندر، تھیٹر تے اک ایمفی تھیٹر وی سی۔ [۵۰]
مغربی رومی سلطنت دے اختتام تک ایہ قصبہ پیرسیئس (پیرسیئس) دے ناں توں جانیا جاندا سی، اک لاطینی ناں جو بعد وچ فرانسیسی وچ پیرس بن جائے گا۔ [۵۱] مسیحیت نوں تیسری صدی عیسوی دے وسط وچ پیرس دے پہلے اسقف سینٹ ڈینس (فرانسیسی: ساں دونی) نے متعارف کرایا سی۔
روایات دے مطابق، جدوں اس نے رومی قابضین دے سامنے اپنا عقیدہ ترک کرنے توں انکار کر دتا، تاں اس دا سر اس پہاڑی اُتے کٹ دتا گیا جو مونس مارٹیرم (لاطینی "شہیداں دی پہاڑی") دے ناں توں مشہور ہويا۔ بعد وچ "مونمارتغ"، جتھوں اوہ شہر دے شمال دی طرف بغیر سر دے چلدا سی۔ اوہ جگہ جتھے اوہ گرا تے دفن کيتا گیا اوہ اک اہم مذہبی عبادت گاہ بن گیا، سینٹ ڈینس دا باسیلیکا، تے بوہت سارے فرانسیسی بادشاہ اوتھے دفن نيں۔ [۵۲]
کلوویس اول، خاندان میروونجئین دا پہلا بادشاہ جس نے 508ء توں شہر نوں اپنا راجگڑھ بنایا۔ [۵۳] جداں ہی گول علاقہ اُتے فرینک (فرنگی) دا تسلط شروع ہويا، پیرس وچ بتدریج ہجرت ہوئی تے پیرس وچ فرانسوی زبان دی بولیاں پیدا ہوئیاں۔ جزیرہ شہر دی قلعہ بندی 845ء وچ وائکنگ دے حملےآں نوں روکنے وچ ناکام رہی، لیکن پیرس دی تزویراندی اہمیت - اس دے پلاں دے نال بحری جہازاں نوں گزرنے توں رکدے وچ کامیاب رہی - پیرس دا محاصرہ (885ء-886ء) وچ شہر دا کامیابی دفاع دے ذریعہ قائم کيتا گیا، جس دے لئی اودوں دا کاؤنٹ آف پیرس اودو مغربی فرانسیا دا بادشاہ منتخب ہويا۔ [۵۴] خاندان کاپے جس دا آغاز یوگ کاپے دے 987ء دے انتخابات توں ہويا، کاؤنٹ آف پیرس تے ڈیوک آف دی فرینک، اک متحد مغربی فرانسیا دے بادشاہ دے طور اُتے چننے توں ہويا۔ پیرس آہستہ آہستہ فرانس دا سب توں وڈا تے خوشحال شہر بن گیا۔ [۵۲]
اعلیٰ تے موخر توں قرون وسطیٰ توں لوئی چہاردہم
سودھو![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Palais_de_la_Cite.jpg/220px-Palais_de_la_Cite.jpg)
بارہويں صدی دے آخر تک پیرس فرانس دا سیاسی، اقتصادی، مذہبی تے ثقافتی راجگڑھ بن چکيا سی۔ [۵۵]
شہر محل، شاہی رہائش گاہ، جزیرہ شہر دے مغربی سرے اُتے واقع سی۔
1163ء وچ لوئی ہفتم دے دور وچ ، موریس دے سولی پیرس دے اسقف نے شہر دی مشرقی انتہا اُتے نوٹرے ڈیم کیتھیڈرل دی تعمیر دا آغاز کيتا۔
دریائے سین تے اس دے شمال وچ اس دے سست 'ڈیڈ آرم' دے درمیان وچ دلدلی زمین دسويں صدی دے آس پاس بھر جانے دے بعد، [۵۶] پیرس دا ثقافتی مرکز سجے کنارے دی طرف جانے لگا۔ 1137ء وچ اک نويں شہر دے بازار نے (اج دے لے آل) تے ٹاؤن ہال چوک نے جزیرہ شہر اُتے دو چھوٹے بازاراں دی جگہ لے لئی۔ [۵۷] مؤخر الذکر مقام اُتے پیرس دے دریائی تجارتی کارپوریشن دا صدر دفتر واقع سی، جو بعد وچ غیر سرکاری طور اُتے (بھانويں بعد دے سالاں وچ باضابطہ طور پر)، پیرس دی پہلی میونسپل حکومت بن گئی۔
بارہويں صدی دے آخر وچ ، فلپ آگستس نے لووغ محل نوں مغرب توں دریائی حملےآں دے خلاف شہر دے دفاع دے لئی ودھایا۔ اس نے شہر نوں 1190ء تے 1215ء دے درمیان وچ اپنی پہلی دیواراں بناواں، اس دے مرکزی جزیرے دے دونے طرف پلاں نوں دوبارہ تعمیر کیتا، تے اس دے مرکزی رستےآں نوں ہموار کيتا۔ [۵۸] 1190ء وچ ، اس نے پیرس دے سابق کیتھیڈرل اسکول نوں اک اسٹوڈنٹ ٹیچر کارپوریشن وچ تبدیل کيتا جو بعد وچ یونیورسٹی آف پیرس بن جائے گا تے پورے یورپ توں طلبا نوں اپنی طرف متوجہ کرے گا۔ [۵۹][۵۵] 1328ء وچ 200,000 باشندےآں دے نال، پیرس، جو اودوں فرانس دا راجگڑھ سی، یورپ دا سب توں ودھ آبادی والا شہر سی۔ اس دے مقابلے وچ ، 1300ء وچ لندن وچ 80,000 باشندے سن ۔
چودہويں صدی دے اوائل تک شہری یورپ دے اندر اِنّی گندگی جمع ہو چکی سی کہ فرانسیسی تے اطالوی شہر انسانی فضلے دے ناں اُتے سڑکاں دا ناں دینے لگے سن ۔ قرون وسطیٰ دے پیرس وچ ، کئی سڑکاں دے ناں میغد (merde) توں متاثر سن، جو فرانسیسی لفظ "پاخانہ" اے، اس وچ شارع میغدو (rue Merdeux)، شارع میغدولے (rue Merdelet)، شارع میغدوساں (rue Merdusson)، شارع دے میغداں (rue des Merdons) تے شارع میغدیئغ شامل نيں۔ [۶۰][۶۱]
سو سالہ جنگ دے دوران پیرس اُتے 1418ء توں انگلستان سجݨ برگنڈیائی فوجاں نے قبضہ کر ليا سی، اس توں پہلے کہ انگلستان دے ہنری پنجم نے 1420ء وچ فرانس دے راجگڑھ وچ داخل ہوݨ توں پہلے اس اُتے مکمل قبضہ کر ليا سی۔ [۶۲] جون آف آرک دی 1429ء وچ شہر نوں آزاد کرانے دی کوشش دے باوجود، [۶۳] ایہ 1436ء تک انگریزاں دے قبضے وچ رہیا۔
اٹھارہويں تے انیہويں صدی
سودھو
ویہويں تے اکیہويں صدی
سودھوجغرافیہ
سودھوپیرس، فرانس دے اتلے پاسے ال ڈ فغاس وچ سین دے کنڈے تے وس ریا اے۔ شہر دا مڈ دریا دے اک جزیرے ال ڈ لا سائیٹ تے پیا۔ پیرس اک پدرے ویڑے تے وس ریا جتھے اچیاں نیویاں تھانواں وی نیں۔ سب توں اچی تھاں مونت مارترے 130 میٹر (427 فٹ) اے تے سب توں نیویں 35 میٹر (115 فٹ) اے۔ پیرس 105 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہ ہن 105.39 مربع کلومیٹر (41 مربع میل) تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ پیرس 20 تصیلاں وچ ونڈیا ہویا اے۔
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Seine_by_Eiffel.jpg/220px-Seine_by_Eiffel.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Paris_SPOT_1017.jpg/220px-Paris_SPOT_1017.jpg)
پیرس دریائے سین دے کنارے واقع اے۔ شہر وچ دریا دے دو جزیرے وی شامل نيں جو اس دے قدیم ترین حصےآں وچوں نيں۔ مجموعی طور اُتے شہر ہموار سطح اُتے واقع اے تے سطح سمندر توں اس دی بلندی 35 میٹر اے۔ شہر وچ شامل کچھ چھوٹی پہاڑیاں تے ٹیلےآں وچ بلند ترین مونٹمارترے اے جس دی بلندی 130 میٹر اے۔[۶۴] 1860 وچ شہر دی آخری وڈی توسیع ہوئی سی جس دے بعد شہر دا کل رقبہ 78 مربع کلومیٹر ہوئے گیا سی۔ 1920 وچ اک ہور چھوٹی توسیع دے نال شہر دا رقبہ ودھ کے 86.92 مربع کلومیٹر ہوئے گیا جسنوں 1929 وچ کچھ جنگلات تے پارکاں دی شہر وچ شمولیت دے نال 105 مربع کلومیٹر دی موجودہ سطح اُتے لیایا گیا۔[۶۵].
موسم
سودھوپیرس دا موسم عمومی مغربی یورپ دا سمندری موسم اے جس اُتے شمالی اوقیانوس رو دا گہرا اثر اے۔ اوسطاً پیرس دے موسم نوں معتدل تے نیم مرطوب کہیا جاسکدا اے۔
گرمیاں دے دن عموماً گرم تے خوشگوار ہُندے وچ جنہاں وچ درجہ حرارت 15 تے 25 درجہ سینٹی گریڈ دے درمیان رہندا اے تے زیادہ تر دُھپ نکلی رہندی اے۔ ہر سال کچھ دناں دا درجہ حرارت 32 درجے سینٹی گریڈ تک وی چلا جاندا اے۔ حالیہ کچھ سالاں وچ پیرس وچ طویل گرمی دی لہراں وی دیکھنے وچ آئیاں نيں جداں کہ 2003 دی گرمی دی لہر جدوں کئی ہفتےآں تک درجہ حرارت 30 درجہ سینٹی گریڈ توں بلند رہیا۔ اس دوران کئی روز بلند ترین درجہ حرارت 40 درجے توں وی اُتے ریکارڈ کيتا گیا تے گرمی دی شدت وچ شام دے بعد وی کمی دیکھنے وچ نئيں آئی۔
بہار تے خزاں وچ دن اوسطاً معتدل تے راتاں خوبصورت ہُندیاں نيں اُتے تغیرات وی دیکھنے وچ آندے نيں۔ دونے ہی موسماں وچ سخت سردی یا سخت گرمی دے چند دن خلافِ معمول نئيں۔
موسم سرما وچ دُھپ کدی کدائيں ہی نکلدی اے۔ دن دے وقت سردی ہُندی اے اُتے درجہ حرارت نقطۂ انجماد توں اُتے 7 درجہ سینٹی گریڈ دے آس پاس رہندا اے۔ رات نوں سردی ودھنے دے باعث شبنم پڑنا تے دا جم جانا عمومی اے اُتے درجہ حرارت -4 درجے توں کم کدی کدائيں ہی ہُندا اے۔ برفباری عموماً نئيں ہُندی تے جے کدی ہلکی پھلکی برف گرے وی تاں ٹھہردی نئيں اے۔
بارش دا کوئی موسم مخصوص نئيں تے کدی وی ہوسکدی اے۔ بارش دی سالانہ اوسط 652 ملی میٹر اے۔ شہر وچ بلند ترین درجہ حرارت 28 جولائی 1948 نوں 40.4 درجہ تے کم ترین درجہ حرارت 10 دسمبر 1879 نوں -23.9 درجہ سینٹی گریڈ ریکارڈ کيتا گیا۔[۶۶]
پیرس (1971–2000) دا موسم | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
مہینا | جنوری | فروری | مارچ | اپریل | مئی | جون | جولائی | اگست | ستمبر | اکتوبر | نومبر | دسمبر | سال |
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | 6.9 (44.4) |
8.2 (46.8) |
11.8 (53.2) |
14.7 (58.5) |
19.0 (66.2) |
22.7 (72.9) |
25.2 (77.4) |
25. (77) |
20.8 (69.4) |
15.8 (60.4) |
10.4 (50.7) |
7.8 (46) |
۱۵.۵ (۵۹.۹) |
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | 2.5 (36.5) |
2.8 (37) |
5.1 (41.2) |
6.8 (44.2) |
10.5 (50.9) |
13.3 (55.9) |
15.5 (59.9) |
15.4 (59.7) |
12.5 (54.5) |
9.2 (48.6) |
5.3 (41.5) |
3.6 (38.5) |
۸.۵ (۴۷.۳) |
مینہہ م م (انچ) | 53.7 (2.114) |
43.7 (1.72) |
48.5 (1.909) |
53 (2.09) |
65 (2.56) |
54.6 (2.15) |
63.1 (2.484) |
43 (1.69) |
54.7 (2.154) |
59.7 (2.35) |
51.9 (2.043) |
58.7 (2.311) |
۶۴۹.۶ (۲۵.۵۷۵) |
اوسطاً روزانہ مینہہ | 10.2 | 9.3 | 10.4 | 9.4 | 10.3 | 8.6 | 8 | 6.9 | 8.5 | 9.5 | 9.7 | 10.7 | ۱۱۱.۵ |
دھپ (گھینٹے) | 62 | 80 | 122 | 147 | 203 | 189 | 211 | 229 | 159 | 114 | 69 | 46 | ۱,۶۳۰ |
جتھوں لیا: Météo France |
لوک
سودھو2004 چ پیرس چ 2,144,700 لوک وس رۓ سن۔ اے دنیا دے سنگنے شہراں چوں اک اے۔ قنون دے مطابق کسے بندے کولوں اودا مزہب یا نسل نیں پچھی جاسکدی۔ پر اودا جمن پو ضرور پچھیا جاسکدا اے تے اینج پیرس چ پورے یورپ نوں اگے رکھدیاں ہویاں سب توں ود بدیسی لوک وس رۓ نیں۔ 20٪ دے نیڑے پیرس دے واسی بدیسی نیں۔ بدیسیاں چ افریقہ تے ایشیاء والے سب توں جوکھے نیں۔ فرانس چ جنے وی بدیسی نیں اودا 37٪ پیرس چ وس رۓ نیں۔
راجگڑھ
سودھوپیرس دیس دا راجگڑھ اے اس لئی ملک دے دوہاں اعلی ترین عہدےداراں صدر تے وزیراعظم دیاں رہائش گاہاں وی ایتھے نیں ۔ فرانسیسی پالیمنٹ دے دونے ایوان سینٹ تے قومی اسمبلی دریاۓ سین دی کھبے کنرے تے قائم نیں ۔ فرانس دیاں اعلی تریں عدالتاں وی ایتھے قائم نیں ۔
آن جان
سودھودنیا دا کاروباری تے پھرن ٹرن دا گڑھ ہون باجوں پیرس دا ٹرانسپورٹ پربندھ وی دنیا دے ودھیا پربندھاں وچوں اک اے تے اسنوں ہور نواں کیتا جاریا اے۔۔ پیرس دے تن ہوائی ادے نیں: ڈیگال, اورلی تے بورغے۔ زمین تھلے چلن والی میٹرو پیرس وچ پہلی واری 1900 وچ چلی۔ ایہ 214 کلومیٹر (133 میل) لمی اے تے ایدھے تے 301 سٹیشن تے 384 سٹاپ نیں۔
عالمی تجارتی و سیاحتی مرکز ہونے دے باعث پیرس دا آوا جائی دا نظام دنیا دے بہترین نظاماں وچوں اک اے بلکہ ہور جدید بنایا جا رہیا اے۔ پیرس دو بین الاقوامی ہوائی اڈےآں، تیزرفتار ریل تے سڑکاں دے جال دے ذریعے دنیا بھر توں منسلک اے ۔
پیرس دے دو اہم ترین ہوائی اڈے، اورلی تے چارلس ڈی گال، نيں جنہاں وچوں آخر الذکر دنیا دے مصروف ترین ہوائی اڈےآں وچوں اک اے۔ اک تیسرا تے نسبتاً چھوٹا ہوائی اڈا بیووے شہر توں 70 کلومیٹر شمال وچ واقع اے تے اسنوں چارٹر تے چھوٹے فضائی ادارے استعمال کردے نيں۔ لی بورگے ہوائی اڈا صرف کاروباری جہاز، فضائی نمائش تے عجائب گھر دے لئی استعمال ہُندا اے ۔
پیرس فرانس دی انتہائی تیز رفتار ٹی جی وی تے عام کوریل ٹرین سروس دا مرکز اے۔ شہر وچ 6 وڈے ریلوے اسٹیشن قائم نيں جو اس نیٹ ورک نوں دنیا دے سب توں مشہور تے بہترین میٹرو نیٹ ورک توں منسلک کردے نيں جس وچ 221.6 کلومیٹر پٹری اُتے 380 اسٹیشن موجود نيں۔
تعلیم
سودھو![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Paris_75005_Rue_Saint-Jacques_La_Sorbonne_facade_01c.jpg/220px-Paris_75005_Rue_Saint-Jacques_La_Sorbonne_facade_01c.jpg)
پیرس تعلیم دے لحاظ توں وی نمایاں مقام رکھدا اے جتھے شعبہ تعلیم توں تن لکھ 30 ہزار افراد وابستہ نيں جنہاں وچوں اک لکھ 70 ہزار استاداں تے پروفیسرز نيں جو 9ہزار بنیادی، ثانوی تے اعلیٰ تعلیم دے اسکول تے ادارےآں وچ تقریباً 2.9 ملین بچےآں تے طلبہ نوں تعلیم دیندے نيں۔
سال 2004-05ء وچ تن لکھ 59ہزار 749 طلبہ نے پیرس دی 17 سرکاری یونیورسٹیاں وچ داخلہ لیا جو یورپ وچ سب توں زیادہ اے ۔
جامعہ پیرس ایتھے دی مشہور ترین جامعہ اے۔
عجائبات عالم
سودھو![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Paris_Night.jpg/800px-Paris_Night.jpg)
پیرس دا عجائب گھر لوور دنیا دا سب توں وڈا تے مشہور ترین عجائب گھر اے جس وچ مونا لیزا دی تصویر تے وینس دے میلو دے مجسمے سمیت دنیا دے بہترین عجائبات تے فن پارے موجود نيں۔
پھرن ٹرن
سودھوپیرس وچ سلانہ 2 کروڑ 80 لکھ پھرن ٹرن دے شکین آندے نیں جناں وچوں اک کروڑ تے ستر لکھ بدیسی ہوندے نیں۔ ایدھے میوزیم تے یادگار تھانوں لوکاں نوں اپنے ول کھچدیاں نیں۔ لوور دا میوزیم 80 لکھ سلانہ لوکاں دے آن باجوں دنیا دا سب توں زیادہ ویکھیا جان والا میوزیم اے۔ نوٹرڈیم ڈی پیرس سلانہ اک کروڑ 20 لکھ تے سیکرے کویر پیرس 80 لکھ لوک اپنے ول کھچدا اے۔ آئیفل ٹاور پیرس دی سب توں مشہور تے ویکھی جان والی یادگار اے جتھے سلانہ 60 لکھ لوک آندے نین۔ ڈزنیلینڈ پیرس نوں ویکھن 14.5 ملین لوک 2007 وچ آۓ۔
لوور دے میوزیم وچ آرٹ دے ودھیا وکھالے نیں جنہاں وچ مونا لیزا دی مورت تے مائلو دی وینس وی نیں۔پیبلو پکاسو دیاں مورتاں لئی میوزی پکاسو تے آگسٹ روڈن دیاں مورتاں لئی میوزی روڈن دے میوزیم نیں۔
پارک تے پھلواریاں
سودھوٹویلیری پھلواری 1564 وچ بنی تے عام لوکاں لئی 1667 وچ کھولیا گیا۔ ایہ سین دے کنڈے تے لوور تے کنکورڈ ویہڑے دے وشکار اے۔ 17ویں صدی دی لکسمبرگ پھلواری سین دے کھبے کنڈے تے اے۔ بوٹا پھلواری فرانس دے بادشاہ لوئی XIII دے حکیم نے دوائیاں والے بوٹیاں لئی ایہ پھلواری اگائی سی تے ایہ پیرس دی پہلی عام لوکاں دے پھرن دی پھلواری سی۔
پیرس دے ہور پارک دوسری فرانسیسی سلطنت ویلے بنے۔ مونٹسوری پارک، پارک ڈی بائٹ شومونٹ تے مونسو پارک، نپولین III نے اپنے مستری الفانڈ کولوں بنواۓ۔ ایدوں ای نواب ہسمان نے پیرس دے لیندے پا سے دے بولون پارک نوں ودیا کیتا۔ مگرون چڑھدے پاسے ول دے ونسن پارک نوں وی اینج ای ودیا کیتا گیا۔ پیرس دے دیس وکھالے وچ پارک ڈی لا ولیٹ، اندرے سترون پارک، پرومیناڈے پلانٹی تے چمن ڈی فر ڈی پیٹٹ سینٹیور نویں پارک نیں۔
پڑھائی
سودھونوویں صدی وچ شارلمین نے گرجیاں نوں ایہ اختیار دتا جے اوہ اپنے دوالے دے تھاں دے نیانیاں نوں لکھنا پڑھنا تے میتھمیٹکس سکھان تے وڈے گرجے ایدھے نال بولی، موسیقی فزکس تے مذہب دی پڑھائی کران۔ پیرس وچ وی ایس پڑھت دا مڈھ پیا۔ پیرس یونیورسٹی 12ویں صدی دے وشکاد بندی اے۔ ہن پیرس تے ال ڈ فغاس وچ پڑھائی لئی 330,000 بندے کم کر رۓ نیں جناں وچوں 170,000 استاد تے پروفیسر نیں جیہڑے 29 لکھ پڑھاکواں نوں 9,000 پرائمری، سیکنڈری ہائی سکنڈری تے اچی پدھر دے سکولاں وچ پڑھارۓ نیں۔
سال 5-2004 چ 359,749 پڑھاکو نے پیرس دیاں 17 یونیورسٹیاں وج داخل ہوۓ ، جہڑا کہ یورپ چ سب توں زیادہ اے ۔ ہور اتلی پدھر دے کالجاں وچ 240,778 پڑھاکو اوس سا پڑھ رۓ سن تے اینج ایس تھاں تے اتلی پدھر وج پڑھن والے کل پڑھاکو 600,527 سن۔
پیرس | |
![]() | |
![]() |
![]() |
![]() | |
دیس: | فرانس ![]() |
تھاں | 105.4 مربع کلومیٹر |
لوک گنتی: | 2,203,817 |
بولی: | فرانسیسی |
کھیڈ
سودھو1900 تے 1924 دیاں اولوپک کھیڈاں 1938 تے 1998 دے فیفا ورلڈ کپ تے 2007 دے رگبی ورلڈ کپ پیرس وچ ہوۓ۔ ٹور ڈی فرانس دی سلانہ دوڑ جتھوں وی ٹرے تے لنگے اوہدا انت پیرس تے تے 1975 توں شانزے لیزے، پیرس تے ہوندا اے۔
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Tour_de_france_2010_-_Champs_Elys%C3%A9es_n10.jpg/220px-Tour_de_france_2010_-_Champs_Elys%C3%A9es_n10.jpg)
پیرس دے اہم ترین کھیلاں دے کلباں وچ فٹ بال کلب پیرس ساں جرماں، باسکٹ بال ٹیم پیرس باسکٹ ریسنگ تے رگبی یونین کلب استاد فرانسیس شامل نيں نيں۔ 80ہزار نشستاں دا حامل استاد دے فرانس فٹ بال عالمی کپ 1998ء دے لئی تیار کيتا گیا سی تے فٹ بال تے رگبی دے لئی استعمال ہُندا اے۔ پیرس 1900ء تے 1924ء وچ اولمپک کھیلاں دی میزبانی کرچکيا اے جدوں کہ 1938ء تے 1998ء دے فٹ بال عالمی کپ وی ایتھے کھیلے جاچکے نيں۔ ہر سال معروف ٹور ڈی فرانس سائیکل ریس ایتھے توں شروع ہوکے ایتھے اختتام پزیر ہُندی اے۔ دنیائے ٹینس دے 4 گرینڈ سلام ایونٹس وچوں اک فرنچ اوپن وی پیرس ہی دے رولاں گیرو قومی ٹینس مرکز وچ کھیلا جاندا اے۔ یورپ دے معروف کلب فٹ بال مقابلے یوئیفا چیمپیئنز لیگ دا 2006ء دا فائنل استاد دے فرانس وچ آرسینال تے چیلسی دے درمیان کھیلا گیا سی۔
جڑواں شہر
سودھوشراکت دار شہر
سودھوالجزائر شہر ، الجزائر از 2003ء
عمان ، اردن از 1987ء
ایتھنز ، یونان از 2000ء
بیجنگ ، چین از 1997ء
بیروت ، لبنان از 1992ء
برلن ، جرمنی از 1987ء
بیونس آئرس ، ارجنٹائن از 1999ء
قاہرہ ، مصر از 1985ء
دار البیضاء ، مراکش از 2004ء
شکاگو ، امریکا از 1996ء
کوپن ہیگن ، ڈنمارک از 2005ء
جنیوا ، سوئٹزرلینڈ از 2002ء
جکارتہ ، انڈونیشیا از 1995ء
کیوٹو ، جاپان از 1958ء
لزبن ، پرتگال از 1998ء
لندن ، برطانیہ از 2001ء
میدرد ، ہسپانیہ از 2000ء
میکسیکو شہر ، میکسیکو از 1999ء
مونٹریال ، کینیڈا از 2006ء
ماسکو ، روس از 1992ء
پورتو الیگرے ، برازیل از 2001ء
پراگ ، چیک جمہوریہ از 1997ء
کیوبک شہر ، کینیڈا از 2003ء
رباط ، مراکش از 2004ء
ریاض ، سعودی عرب از 1997ء
سینٹ پیٹرز برگ ، روس از 1997ء
صنعاء ، یمن از 1987ء
سان فرانسسکو ، امریکا از 1996ء
سانتیاگو ، چلی از 1997ء
ساؤ پاؤلو ، برازیل از 2004ء
سیول ، جنوبی کوریا از 1991ء
صوفیہ ، بلغاریہ از 1998ء
سڈنی ، آسٹریلیا از 1998ء
طفلس ، جارجیا از 1997ء
تیرانہ ، البانیہ
ٹوکیو ، جاپان از 1982ء
تونس شہر ، تونس از 2004ء
وارسا ، پولینڈ از 1999ء
واشنگٹن ڈی سی ، امریکا از 2000ء
یریوان ، آرمینیا از 1998ء
بنیادی ڈھانچہ
سودھوآوا جائی
سودھوریلوے
سودھومیٹرو، آر ای آر تے ٹرام وے
سودھوفضائی
سودھوپیرس دنیا دے پنجويں مصروف ترین ہوائی اڈے دے نظام دے نال بین الاقوامی ہوائی آوا جائی دا اک وڈا مرکز اے۔ شہر نوں تن تجارتی بین الاقوامی ہوائی اڈےآں دے ذریعے خدمات فراہم دی جاندیاں نيں:
- شارل دے گول ہوائی اڈا فرانس دا سب توں وڈا تے یورپ دا دوسرا سب توں وڈا ہوائی اڈا اے۔ اس دا افتتاح مارچ 1974ء وچ ہويا تے اس دا ناں فرانسیسی رہنما چارلس ڈیگال (شارل دے گول) دے ناں اُتے اے۔
- پیرس اورلی ہوائی اڈا فرانس دا اک بین الاقوامی ہوائی اڈا و تجارتی ٹریفک ایروڈو جو اورلی وچ واقع اے۔
- بوئے-تیئے ہوائی اڈا فرانس دا اک بین الاقوامی ہوائی اڈا، ہوائی اڈا و تجارتی ٹریفک ایروڈوم جو تیئے وچ واقع اے۔
ان تِناں ہوائی اڈےآں دا نظام پیرس ایئرپورٹ نوں کہ گروپ اے ڈی پی دے تحت اے دا انتظام سنبھالتا اے۔ اس دا صدر دفتر شارل دے گول ہوائی اڈا وچ اے۔ ان تِناں ہوائی اڈےآں اُتے 2019ء وچ 112 ملین مسافراں دی آمدورفت ریکارڈ کيتی گئی۔ [۶۸] اک جنرل ایوی ایشن ایئرپورٹ پیرس-لو بورجے ہوائی اڈا وی اے، تاریخی طور اُتے پیرس دا قدیم ترین ہوائی اڈا تے شہر دے مرکز دے نیڑے ترین، جو ہن صرف نجی کاروباری پروازاں تے ایئر شوز دے لئی استعمال ہُندا اے۔
پیرس اورلی ہوائی اڈا جو پیرس دے جنوبی مضافات وچ واقع اے، نے 1950ء توں 1980ء دی دہائی تک لی بورجٹ نوں پیرس دے پرنسپل ہوائی اڈے دے طور اُتے تبدیل کر دتا۔ [۶۹] شارل دے گول ہوائی اڈا جو پیرس دے شمالی مضافات دے کنارے اُتے واقع اے، 1974ء وچ تجارتی ٹریفک دے لئی کھولیا گیا تے 1993ء وچ پیرس دا مصروف ترین ہوائی اڈا بن گیا۔ [۷۰] سال 2017ء دے لئی ایہ بین الاقوامی ٹریفک دے لحاظ توں دنیا دا پنجواں مصروف ترین ہوائی اڈا سی، تے ایہ ملک دے پرچم بردار ایئر فرانس دا مرکز وی اے۔ [۷۱] بوئے-تیئے ہوائی اڈا پیرس دے شہر دے مرکز توں 69 کلومیٹر (43 میݪ) شمال وچ واقع اے، چارٹر ایئر لائنز تے کم لاگت والے کیریئرز جداں رایان ائیر استعمال کردے نيں۔
مقامی طور پر، پیرس تے فرانس دے کچھ وڈے شہراں جداں لیاں، مارسئی، یا اسٹراس برک دے درمیان وچ ہوائی سفر دی جگہ 1980 دی دہائی توں کئی تیز رفتار ٹی جی وی ہائی سپیڈ ریل دے کھلنے دی وجہ توں وڈے پیمانے اُتے کمی ہوئی اے۔۔ مثال دے طور پر، 2001 وچ ایل وی جی بحیرہ روم دے کھلنے دے بعد، پیرس تے مارسئی دے درمیان وچ ہوائی ٹریفک 2000ء وچ 2,976,793 مسافراں توں گھٹ کر 2014ء وچ 1,502,196 مسافراں اُتے آ گئی۔ [۷۲] 2007 وچ ایل جی وی ایسٹ دے کھلنے دے بعد، پیرس تے اسٹراسبرگ دے درمیان وچ ہوائی ٹریفک 2006ء وچ 1,006,327 مسافراں توں گھٹ کر 2014ء وچ 157,207 مسافراں اُتے آ گئی۔ [۷۳]
بین الاقوامی سطح اُتے پیرس تے خلیج فارس ہوائی اڈےآں، افریقا دے ابھردے ہوئے ملکاں، روس، ترکی، پرتگال، اطالیہ، تے اصل سرزمین چین دے درمیان وچ حالیہ برساں وچ ہوائی ٹریفک وچ نمایاں وادھا ریکارڈ کيتا گیا اے، جدوں کہ پیرس تے جزائر برطانیہ، مصر، تیونس تے جاپان دے درمیان وچ نمایاں کمی آئی اے۔ [۷۴][۷۵]
موٹروے
سودھوآبی گزرگاہاں
سودھوسائیکلنگ
سودھوبجلی
سودھوپانی تے صفائی ستھرائی
سودھوپارک تے باغات
سودھوقبرستان
سودھوصحت دی دیکھ بھال
سودھومیڈیا
سودھوقابل ذکر شخصیتاں
سودھو تفصیلی مضمون لئی ملاحظہ کرو: گٹھ:پیرس دی شخصیات
- اس طرح دے اک مضمون دے بدلے وچ ، تھلے لکھے مددگار ہو سکدا اے:
بین الاقوامی تعلقات
سودھوجڑواں شہر
سودھو
9 اپریل 1956ء توں پیرس خصوصی طور اُتے تے باہمی طور اُتے صرف روم دا جڑواں شہر اے:
[۷۶][۷۷]
روم، 1956
- Seule Paris est digne de Rome; seule Rome est digne de Paris. سانچہ:In lang (فرانسیسی)
- Solo Parigi è degna di Roma; solo Roma è degna di Parigi. سانچہ:In lang (اطالوی)
- "صرف پیرس ہی روم دے لائق اے۔ صرف روم پیرس دے قابل اے۔۔"[۷۸]
ہور تعلقات
سودھوپیرس دے نال دوستی تے تعاون دے معاہدے نيں: [۷۶]
الجزائر شہر، 2003
عمان (شہر)، 1987
- نیدرلینڈ دا جھنڈا ایمسٹرڈیم، 2013
ایتھنز، 2000
بیجنگ، 1997
بیروت، 1992
برلن، 1987
برازاویل، 2015
بیونس آئرس، 1999
قاہرہ، 1985
دار البیضا، 2004
شکاگو، 1996
کوپن ہیگن، 2005
ڈاکار، 2011
دوحہ، 2010
جنیوا، 2002
استنبول، 2009
جکاردا، 1995
اریحا، 2009
- COD دا جھنڈا کنشاسا، 2014
کیوتو، 1958
لزبن، 1998
لندن، 2001
میدرد، 2000
میکسیکو شہر، 1999
مونتیبیدیو، 2013
مانٹریال، 2006
ماسکو، 1992
پنوم پن، 2007
پورتو الیگرے، 2001
پراگ، 1997
کیوبک شہر، 1996
رباط (شہر)، 2004
رام اللہ، 2011
ریو دے جینیرو، 2009
ریاض، 1997
سینٹ پیٹرز برگ، 1997
صنعاء، 1987
سان فرانسسکو، 1996
سینٹیاگو، چلی، 1997
ساواں پاؤلو، 2004
سؤل، 1991
صوفیہ، 1998
سڈنی، 1998
تبلیسی، 1997
تل ابیب، 2010
توکیو، 1982
تونس شہر، 2004
وارسا، 1999
واشنگٹن ڈی سی، 2000
یریوان، 1998
مورتاں
سودھوہورویکھو
سودھو- اٹھارویں صدی وچ پیرس
- ستارہویں صدی وچ پیرس
- دوسری سلطنت دے دوران پیرس
- سولہویں صدی وچ پیرس
- پیرس دی تریخ
- پیرس دی ٹائم لائن
- قرون وسطی وچ پیرس
حوالے
سودھو- ↑ گوگل کتاباں شناختی: https://books.google.com/books?id=QSIDAAAAMAAJ — عنوان : Google Books — خالق: گوگل
- ↑ archINFORM location ID: https://www.archinform.net/ort/585.htm — اخذ شدہ بتاریخ: ۶ اگست ۲۰۱۸
- ↑ ۳.۰ ۳.۱ archINFORM location ID: https://www.archinform.net/ort/585.htm — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۴ دسمبر ۲۰۱۸
- ↑ "صفحہ سانچہ:نام صفحہ في GeoNames ID". http://sws.geonames.org/2968815. Retrieved on ۱۹ اگست ۲۰۲۴.
- ↑ "صفحہ سانچہ:نام صفحہ في ميوزك برينز.". https://musicbrainz.org/area/dc10c22b-e510-4006-8b7f-fecb4f36436e. Retrieved on ۱۹ اگست ۲۰۲۴.
- ↑ ۶.۰ ۶.۱ ۶.۲ ناشر: Institut national de l'information géographique et forestière — اجازت نامہ: Open License
- ↑ "صفحہ سانچہ:نام صفحہ في خريطة الشارع المفتوحة". https://www.openstreetmap.org/relation/7444. Retrieved on ۱۹ اگست ۲۰۲۴.
- ↑ عنوان : Populations légales 2020 — ناشر: The National Institute of Statistics and Economic Studies
- ↑ مصنف: Philippe Nivet — صفحہ: 255 — ISBN 978-2-85944-244-6
- ↑ ۱۰.۰ ۱۰.۱ https://api-site.paris.fr/images/82535
- ↑ https://www.comune.roma.it/PCR/resources/cms/documents/Dichiarazione_congiunta_roma_parigi_testo_italiano.pdf
- ↑ https://jumelages-partenariats.com/en/dossiers.php?n=12538
- ↑ https://presse.paris.fr/agenda/60e-anniversaire-des-relations-paris-kyoto/
- ↑ https://oewd.org/san-francisco-sister-cities
- ↑ https://old.kyivcity.gov.ua/files/2018/2/15/Mista-pobratymy.pdf
- ↑ https://kyivcity.gov.ua/kyiv_ta_miska_vlada/pro_kyiv/mista-pobratimi_z_yakimi_kiyevom_pidpisani_dokumenti_pro_poridnennya_druzhbu_spivrobitnitstvo_partnerstvo/
- ↑ https://kvs.gov.spb.ru/en/agreements/
- ↑ https://tbilisi.gov.ge/img/original/2024/4/22/%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A8%E1%83%98_-_2023.pdf
- ↑ https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FR
- ↑ Gallica ID: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5583201/f1
- ↑ اجازت نامہ: Creative Commons Attribution 3.0 Unported
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ "List: The world's 20 busiest airports (2017)" (in en). USA Today. https://www.usatoday.com/story/travel/flights/todayinthesky/2018/04/09/list-worlds-20-busiest-airports-2017/498552002/.
- ↑ "ACI reveals the world's busiest passenger and cargo airports". Airport World. 9 اپریل 2018. https://web.archive.org/web/20180628125151/http://www.airport-world.com/news/general-news/6601-aci-figures-reveal-the-world-s-busiest-passenger-and-cargo-airports.html. Retrieved on ۱۵ نومبر ۲۰۲۲.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ "The 51 busiest train stations in the world – all but 6 located in Japan". Japan Today. 6 فروری 2013. https://japantoday.com/category/features/travel/the-51-busiest-train-stations-in-the-world-all-but-6-located-in-japan.
- ↑ "The Art Newspaper"، 5 جنوری 2022
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Nègre 1990, p. 155.
- ↑ ۳۵.۰ ۳۵.۱ ۳۵.۲ Falileyev 2010، s.v. Parisii and Lutetia۔
- ↑ Lambert 1994, p. 38.
- ↑ Delamarre 2003, p. 211.
- ↑ ۳۸.۰ ۳۸.۱ Delamarre 2003, p. 247.
- ↑ Busse 2006, p. 199.
- ↑ Robertson 2010, p. 37.
- ↑ Fierro, Alfred, Histoire et Dictionnaire de Paris (1996)، page 838
- ↑ Du Camp 1875, p. 596.
- ↑ Leclanche 1998, p. 55.
- ↑ Dottin 1920, p. 535.
- ↑ Arbois de Jubainville & Dottin 1889, p. 132.
- ↑ Cunliffe 2004, p. 201.
- ↑ Lawrence & Gondrand 2010, p. 25.
- ↑ Schmidt 2009, pp. 65–70.
- ↑ Schmidt 2009, pp. 88–104.
- ↑ Schmidt 2009, pp. 154–167.
- ↑ Meunier 2014, p. 12.
- ↑ ۵۲.۰ ۵۲.۱ Schmidt 2009, pp. 210–211.
- ↑ Patrick Boucheron, et al.، eds. France in the World: A New Global History (2019) pp 81–86.
- ↑ Jones 1994, p. 48.
- ↑ ۵۵.۰ ۵۵.۱ Lawrence & Gondrand 2010, p. 27.
- ↑ Bussmann 1985, p. 22.
- ↑ de Vitriaco & Hinnebusch 1972, p. 262.
- ↑ Sarmant 2012, pp. 36��40.
- ↑ Sarmant 2012, pp. 28–29.
- ↑ John Kelly, "The Great Mortality" (2005)۔ pp 42
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Du Fresne de Beaucourt, G., Histoire de Charles VII, Tome I: Le Dauphin (1403–1422), Librairie de la Société bibliographiqque, 35 Rue de Grenelle, Paris, 1881, pp. 32 & 48
- ↑ Fierro 1996, pp. 52–53.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ سانچہ:Fr icon Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ "Trafic aéroportuaire 1986–2013". Direction générale de l'Aviation civile. pp. 15–17. http://www.side.developpement-durable.gouv.fr/EXPLOITATION/DEFAULT/doc/IFD/IFD_REFDOC_TEMIS_0077449/trafic-aeroportuaire-1986-2012-flux-de-trafic-commercial-1986-2012.
- ↑ Lawrence & Gondrand 2010, pp. 278–283.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےdomec
لئی۔ - ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ ۷۶.۰ ۷۶.۱ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value). - ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
باہرلےجوڑ
سودھو![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/25px-Flag_of_France.svg.png)
شانزے لیزے · باستیل · لوور · آئیفل ٹاور · الیگزنڈر III پل · پیرس اوپیرا · نوٹرڈیم ڈی پیرس · شا ڈی مارز · جت دی محراب · وڈی محراب · سیکرے کویر · لس انویلڈز · گرینڈ پیلس · پیٹٹ پیلس
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/25px-Flag_of_France.svg.png)
پیرس · شٹراسبرگ · مارسیلز · اورلینز · بورڈو · نیس · نانتیز · مونٹپلائیر · للی · رینے · رائیم · لی ہاور · ساں اتین · طولون · گرینوبل · اینگرز · ڈیجون · بریسٹ · نائیم · لی مانس · ایکس این پرونس · کلیمون-فیراند · سینٹ ڈینس · ٹورز · فورٹ ڈی فرانس · کریٹیل · ولےاربین · آمیاں · میٹز · بیسانکاں · پرپگناں · ٹورکونگ · ملہاؤز · کین · بولون-بلانکور · رؤن · نینسی · ارجنٹیل · مونتریول · ساں پال · روبے · ساں ڈینس · ایوگناں · لیموگے · پوئیٹیرز · نانتیرے · ورسائی · کوربیوۓ · پاؤ · کالے
یورپی دیساں دے راجگڑھ خطے دے حساب نال | |
---|---|
چڑھدا یورپ | |
چڑھدا دکھن یورپ | |
لہندا یورپ | |
اتلا یورپ | |
دکھن یورپ |
|
سائیٹ غلطی: