Biyolojik silah
Biyolojik bir etken (biyo-ajan, biyolojik tehdit ajanı, biyolojik savaş ajanı, biyolojik silah veya biyolo-silah olarak da adlandırılır), biyoterörizm veya biyolojik savaş için silah olarak kullanılabilen bir bakteri, virüs, protozoon, parazit, mantar veya toksindir. savaş (BW).[1] Bu yaşayan veya çoğalan patojenlere ek olarak, toksinler ve biyotoksinler de biyo-ajanlar arasında yer almaktadır. Bugüne kadar 1.200'den fazla farklı türde potansiyel olarak silah haline getirilebilir biyo-ajan tanımlanmış ve incelenmiştir.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/1993_Kameido_site_fluid_petri.jpg/220px-1993_Kameido_site_fluid_petri.jpg)
Bazı biyolojik ajanlar, nispeten hafif alerjik reaksiyonlardan, ciddi yaralanma, ciddi veya kalıcı sakatlık ve hatta ölüm dahil olmak üzere ciddi tıbbi durumlara kadar çeşitli şekillerde insan sağlığını olumsuz yönde etkileme yeteneğine sahiptir. Bu organizmaların çoğu, suyun, toprağın, bitkilerin veya hayvanların bulunduğu her doğal ortamda var olabilmektedirler.[1] Biyo-ajanlar, konuşlandırılmalarını veya yayılmalarını kolaylaştırmak için "silahlaştırmaya" uygun olmalıdırlar. Genetik modifikasyonbu etkenlerin etkisiz hale getirilmelerini zorlaştırabilir veya öldürücü özelliklerini artırabilir, bunları geleneksel tedavilere veya önleyici tedavilere karşı dayanıklı hale de getirebilir. Pek çok biyo-ajan hızla çoğaldığından ve yayılma için minimum kaynak gerektirdiğinden, çok çeşitli mesleki ortamlarda da potansiyel bir tehlike oluştururlar.[1]
1972 Biyolojik Silahlar Sözleşmesi (BWC), biyolojik silahların geliştirilmesini, kullanılmasını veya stoklanmasını yasaklayan uluslararası bir anlaşmadır; Mart 2021 itibarıyla BWC'ye 183 Taraf Devlet bulunmaktadır.[2] Bununla birlikte, biyo-ajanlar, çeşitli biyogüvenlik seviyeleri altında ve dünya çapındaki biyolojik koruma tesislerinde hem savunma hem de tıbbi araştırma amaçları için geniş çapta incelenmektedir.
Sınıflandırmalar
değiştirOperasyonel
değiştirEski ABD biyolojik savaş programında (1943–1969), silah haline getirilmiş anti-personel biyo-ajanları "öldürücü maddeler" ( Bacillus anthracis, Francisella tularensis, Botulinum toksini ) ve "zayıflatıcı maddeler" (Brucella suis, Coxiella burnetii, Venezuela atı ensefalit virüsü, Stafilokokal enterotoksin B) olarak sınıflandırılmışlardır.[3]
Yasal durum
değiştir1997'den bu yana, Birleşik Devletler yasaları, ABD Sağlık ve İnsani Hizmetler Dairesi (HHS) veya ABD Tarım Bakanlığı (USDA) tarafından belirlenen ve "kamu sağlığı ve güvenliği için ciddi bir tehdit oluşturma potansiyeline" sahip olan biyo-ajanların bir listesini "seçili etkenler (ajanlar)" şeklinde resmi olarak tanımlandığını ilan etti. Böylece bu etkenlerin bulundurulması veya taşınması sıkı bir şekilde kontrol edilmektedir.[4] Seçilmiş ajanlar, "HHS seçilmiş ajanlar ve toksinler", "USDA seçilmiş ajanlar ve toksinler" ve "Örtüşen seçilmiş ajanlar ve toksinler" olarak ayrılmıştır.
Düzenlemeler
değiştirABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), biyolojik ajanları üç kategoriye ayırır: Kategori A, Kategori B ve Kategori C. Kategori A ajanları, ABD için en büyük tehdidi oluşturmaktadır. Kategori "A" ajanı olma kriterleri arasında yüksek hastalık ve ölüm oranları; yayılma ve iletilebilirlik kolaylığı; halk arasında paniğe neden olma yeteneği; ve halk sağlığı yetkililerinin yanıt vermesi için gereken özel eylemler gibi kıstaslar bulunur. Kategori A ajanları arasında şarbon, botulizm, veba, çiçek hastalığı ve viral hemorajik ateşler bulunur.
Askeri öneme sahip biyo-ajanların listesi
değiştir- Aşağıdaki patojenler ve toksinler, bir zamanlar bir ulus veya başka bir ülke tarafından silah haline getirildi. Uygulanabilir yerlerde NATO kısaltmaları dahil edilmiştir.
Bakteriyel biyo-ajanlar
değiştirHastalık | Etken Ajan ( Askeri Sembol ) |
---|---|
Şarbon | Bacillus anthracis (N veya TR) |
Bruselloz (sığır) | Brucella düşük |
Bruselloz (keçi) | Brusella melitensis (AM veya BX) |
Bruselloz (domuz) | Brucella suis (ABD, AB veya NX) |
Kolera | Vibrio kolera (HO) |
Difteri | Corynebacterium difteri (DK) |
Dizanteri (bakteriyel) | Shigella dysenteriae, Escherichia coli (Y) |
Ruam | Burkholderia mallei (LA) |
listeriyoz | Listeria monocytogenes (TQ) |
melioidoz | Burkholderia pseudomallei (HI) |
Veba | Yersinia pestis (LE) |
Tularemi | Francisella tularensis (SR veya JT) |
Klamidyal biyo-ajanlar
değiştirHastalık | Etken Ajan ( Askeri Sembol ) |
---|---|
Psitakoz | Chlamydophila psittaci (SI) |
Riketsial biyo-ajanlar
değiştirHastalık | Etken Ajan ( Askeri Sembol ) |
---|---|
Q Ateşi | Coxiella burneti (OU) |
Kayalık Dağlar benekli humması | Rickettsia rickettsii (RI veya UY) |
tifüs (insan) | Rickettsia prowazekii (YE) |
Tifüs (fare) | Rickettsia tifisi (AV) |
Viral biyo-ajanlar
değiştirHastalık | Etken Ajan (Askeri Sembol) | Yorumlar |
---|---|---|
At Ensefaliti (Doğu) | Doğu at ensefalit virüsü (ZX) | |
At Ensefaliti (Venezuela) | Venezuela At Ensefalomiyelit virüsü (FX) | |
At Ensefaliti (Batı) | Batı at ensefaliti virüsü (EV) | |
Japon B ensefaliti | Japon ensefalit virüsü (AN) | |
Marburg Kanamalı Ateşi (Marburg HF) | Marburg Virüsü (MARV) | Sovyetler Birliği tarafından |
Rift Vadisi ateşi | Rift Valley ateşi virüsü (FA) | |
Çiçek hastalığı | Variola virüsü (ZL) | |
Sarıhumma | Sarı humma virüsü (OJ veya LU) |
Mikotik biyo-ajanlar
değiştirHastalık | Etken Ajan ( Askeri Sembol ) |
---|---|
Koksidiyomikoz | Coccidioides immitis (OC) |
Biyolojik toksinler
değiştirToksin | Toksin Kaynağı (Askeri Sembol) |
---|---|
Abrin | Tesbih bezelye ( Abrus precatorius) |
Botulinum toksinleri (A'dan G'ye) | Clostridium botulinum bakterileri veya sporları ve birkaç başka Clostridial türü. (X veya XR) |
Ricin | Hint fasulyesi ( Ricinus communis ) (B veya WA) |
Saksitoksin | Anabaena, Aphanizomenon, Lyngbya ve Cylindrospermopsis (TZ) gibi çeşitli denizel ve acı siyanobakteriler |
Stafilokokal enterotoksin B | Staphylococcus aureus (UC veya PG) |
tetrodotoksin | Vibrio alginolyticus, Pseudoalteromonas tetraodonis (PP) dahil olmak üzere çeşitli deniz bakterileri |
Trichothecene mikotoksinler | Fusarium, Trichoderma ve Stachybotrys dahil olmak üzere çeşitli mantar türleri |
biyolojik vektörler
değiştirVektör (Askeri Sembol) | Hastalık |
---|---|
Sivrisinek ( Aedes aegypti ) (AP) | Sıtma, Dang humması, Chikungunya, Sarı humma, diğer Arbovirüsler |
Doğu piresi (Xenopsylla cheopis) | Veba, Murin tifüs |
Simülanlar
değiştirSimülanlar, gerçek biyolojik ajanların fiziksel veya biyolojik özelliklerini patojenik (hsatalık yapıcı) olmadan taklit eden organizmalar veya maddelerdir. Çeşitli yayma tekniklerinin etkinliğini veya biyoterörizmde biyolojik ajanların kullanımının neden olduğu riskleri incelemek için kullanılırlar.[5] İnsan veya hayvan akciğerlerinde dağılma, bağlanma veya penetrasyon derinliğini simüle etmek için simülanların, simüle edilmiş biyolojik ajana benzer partikül boyutlarına, özgül ağırlığa ve yüzey özelliklerine sahip olması gerekir.
Simülanların tipik boyutu (1-5 µm) pencereleri ve kapıları kapalı olan binalara girmesini ve akciğerlerin derinliklerine nüfuz etmesini sağlar. Bu biyolojik ajan normalde patojenik olmasa bile önemli bir sağlık riski taşır.
- Bacillus globigii (biyo-ajan simülantları bağlamında tarihsel olarak Bacillus subtilis olarak adlandırılmıştır) (BG, BS veya U)
- Serratia marcescens (SM veya P)
- Aspergillus fumigatus mutant C-2 (AF)
- Escherichia coli (EC)
- Bacillus thuringiensis (BT)
- Erwinia herbicola (kabul edilen mevcut ad: Pantoea agglomerans ) (EH)
- Çinko kadmiyum sülfit, ZnCdS (FP) gibi floresan partiküller
Uluslararası hukuk
değiştirBiyolojik silah kullanımının tarihi altı asırdan fazla geriye, 1346'daki Kefe kuşatmasına kadar uzanırken,[7] biyolojik silahlara ilişkin uluslararası kısıtlamalar, kimyasal ve biyolojik silahların bulundurulmasını veya geliştirilmesini değil, kullanımını yasaklayan 1925 Cenevre Protokolü ile başlamıştır.[8] Cenevre Protokolü'nün onaylanmasının ardından, birçok ülke bu protokolün uygulanabilirliği ve olası misillemeler konusunda çekinceler koydu.[9] Bu çekinceler nedeniyle yalnızca " ilk kullanımı yasaklayan" sözleşme uygulamada kaldı.[10]
1972 Biyolojik Silahlar Sözleşmesi (BWC), biyolojik silahların geliştirilmesini, üretimini, satın alınmasını, transferini, stoklanmasını ve kullanılmasını yasaklayarak Cenevre Protokolünü tamamlamıştır.[11] 26 Mart 1975'te yürürlüğe giren BWC, tüm bir kitle imha silahları kategorisinin üretimini yasaklayan ilk çok taraflı silahsızlanma anlaşması oldu.[11] Mart 2021 itibarıyla 183 devlet anlaşmaya taraf oldu .[2] Biyolojik silahların kullanımının "insanlığın vicdanına aykırı" olacağını belirten ve bu prensibi antlaşmanın önsöz��ne yansıtan BWC'nin,[12] biyolojik silahlara karşı güçlü bir küresel norm oluşturduğu düşünülüyor.[13] Ancak BWC'nin etkinliği, yetersiz kurumsal destek ve uyumluluğu izlemek için herhangi bir resmi doğrulama rejiminin bulunmaması nedeniyle sınırlı kalmıştır.[14]
1985 yılında, kimyasal ve biyolojik silahların yayılmasını önlemeyi amaçlayan 43 ülkenin çok taraflı bir ihracat kontrol rejimi olan Avustralya Grubu kuruldu.[15]
2004'te Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, tüm BM Üye Devletlerini kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer silahlar gibi kitle imha silahlarının ve bunların atış araçlarının devlet dışı aktörlere yayılmasına karşı uygun yasal ve düzenleyici önlemleri geliştirmek ve uygulamakla yükümlü kılan 1540 sayılı Kararı kabul etti.[16]
Popüler kültürde
değiştirAyrıca bakınız
değiştirKaynakça
değiştir- ^ a b c "Biological Agents". United States Department of Labor: OSHA. 28 Haziran 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2012.
- ^ a b "Disarmament Treaties Database: Biological Weapons Convention". United Nations Office for Disarmament Affairs. 3 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2021.
- ^ Headquarters, Departments of the Army, the Navy, and the Air Force, and Commandant, Marine Corps (17 July 2000), Field Manual: Treatment of Biological Warfare Casualties (Army FM 8-284/Navy NAVMED P-5042/Air Force AFMAN (I) 44-156/Marine Corps MCRP 4-11.1C), para 1-4 (pg 1-3).
- ^ Additional Requirements for Facilities Transferring or Receiving Select Agents, Title 42 CFR Part 72 and Appendix A; 15 April 1997 (DHHS).
- ^ "Biological Warfare (BW) Simulants – Bacillus globigii (BG)". The Night Ferry (İngilizce). 5 Şubat 2010. 28 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2017.
- ^ United Nations (1972). Biological Weapons Convention 26 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ^ "Biological Warfare at the 1346 Siege of Caffa". Emerging Infectious Diseases (İngilizce). 8 (9): 971-975. September 2002. doi:10.3201/eid0809.010536. PMC 2732530 $2. PMID 12194776. Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar
|ad1=
eksik|soyadı1=
(yardım) - ^ "Text of the 1925 Geneva Protocol". United Nations Office for Disarmament Affairs. 8 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2021.
- ^ "Disarmament Treaties Database: 1925 Geneva Protocol". United Nations Office for Disarmament Affairs. 25 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2021.
- ^ "The Shortcomings of Indeterminacy in Arms Control Regimes: The Case of the Biological Weapons Convention". American Journal of International Law (İngilizce). 101 (2): 277. April 2007. doi:10.1017/S0002930000030098. ISSN 0002-9300. 1 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2023. Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar
|ad1=
eksik|soyadı1=
(yardım) - ^ a b "Biological Weapons Convention" (İngilizce). United Nations Office for Disarmament Affairs. 15 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2021.
- ^ Cross (3 Temmuz 2020). "Twenty-first century perspectives on the Biological Weapon Convention: Continued relevance or toothless paper tiger". Bulletin of the Atomic Scientists. 76 (4): 185-191. doi:10.1080/00963402.2020.1778365. ISSN 0096-3402.
- ^ "Preamble, Biological Weapons Convention". United Nations Office for Disarmament Affairs. 6 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2021.
- ^ Chapter 9: The Failure of Arms Control, In Bioterror and Biowarfare: A Beginner's Guide. Oneworld. 2006. ss. 146-165. ISBN 9781851684472. Yazar
|ad1=
eksik|soyadı1=
(yardım) - ^ "The Origins of the Australia Group". Australian Department of Foreign Affairs and Trade. 2 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2021.
- ^ "1540 Committee" (İngilizce). United Nations. 2 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2021.
Dış bağlantılar
değiştir- Rafał L. Górny, Biyolojik ajanlar 16 Kasım 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., OSHwiki 30 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Biyolojik Ajanlar 1 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., OSHA
- Ajanları ve Toksinleri Seçin 28 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri
- AB'nin nükleer silahların yayılmasını önleme ve silahsızlanma kursunda biyolojik silahlar e-öğrenme modülü 2 Aralık 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ( Filippa Lentzos tarafından öğretilir)