NHIndustries NH90
NHIndustries NH90 | |
---|---|
![]() | |
Tipi | vertolyot |
İstehsalçı | Airbus Helicopters |
İlk uçuş | 18 dekabr 1995 |
İstismarçılar | |
![]() |
NHIndustries NH90; Orta ölçülü, iki mühərrikli, çox məqsədli hərbi vertolyotdur. NHIndustries tərəfindən istehsal edilmişdir. İlk prototip ilk uçuşunu 1995-ci ilin dekabrında etmişdir. O vaxtdan bəri on dörd ölkə ümumilikdə 573 helikopter sifariş etmişdir. Bu vertolyotların tədarükünə 2006-cı ildən başlanmışdır. Vertolyotun adı "NATO Helicopter 90's" (90-cı illərə aid NATO Helikopteri) adının qısaltmasından irəli gəlir.
Konstruksiya və inkişafı
[redaktə | mənbəni redaktə et]1985-ci ildə Fransa, Qərbi Almaniya, İtaliya, Hollandiya və İngiltərə bir araya gələrək 1990-cı illərdə istifadə edilmək məqsədi ilə NATO üçün, döyüş bölgəsinə daşınma və gəmi əleyhinə/sualtı döyüş helikopterləri istehsal etməyə çalışdılar. Bununla birlikdə İngiltərə 1987-ci ildə qrupdan ayrıldı. 1 sentyabr 1992-ci ildə NHIndustries NH90 modeli üçün NAHEMA (NATO Helicopter Manegement Agency) ilə konstruksiya və inkişaf müqaviləsi imzalandı. Bu təşkilat dörd iştirakçı ölkəni təmsil edirdi: Almaniya, Fransa, İtaliya və Hollandiya. 2001-ci ildə Portuqaliyada bu agentliyə qoşuldu. Vertolyotun konstruksiya işləri 1993-cü ildə başladı. İlk prototip, PT1 tipi ilk sınaq uçuşunu 18 dekabr 1995-ci ildə etmişdir. İkinci prototip PT2 ilk uçuşunu 19 mart 1997-ci ildə, üçüncü prototip PT3 isə ilk uçuşunu 27 noyabr 1998-ci ildə etmişdir.
NH90-ın iki əsas növü istehsal edildi: Taktik Nəqliyyat Helikopteri (TNH) və NATO Freqat Helikopteri (NFH). Bu əsas növlərə baxmayaraq, sifariş verən ölkələrin əksəriyyəti bəzi xüsusi dəyişikliklərin edilməsini istədi. Proqramda 1990-cı illərdə bir sıra texniki və maliyyə problemləri var idi. Bundan sonra tərəfdaş ölkələr 2000-ci ilin iyun ayında 366 kimi böyük bir istehsalı reallaşdırdılar. Bunun ardınca Avropa, Asiya və Okeaniya ölkələrindən sifarişlər gəldi. İlk sifarişlərin təhvili 2006-cı ilin sonunda, proqramın istehsal prosesindəki iki illik pozğunluqdan sonra həyata keçirilmişdir. Finlandiya tərəfindən tələb edilən dəyişikliklərin daxil olduğu dizayn 19 fevral 2008-ci ildə qəbul edildi, beləliklə NH90 helikopterləri son formasını aldı.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Maquette_NH_90.jpg/220px-Maquette_NH_90.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/NH-90_NATO_Frigate_Helikopter_%28NFH%29.jpg/220px-NH-90_NATO_Frigate_Helikopter_%28NFH%29.jpg)
İstismar tarixçəsi
[redaktə | mənbəni redaktə et]Sifarişlər
[redaktə | mənbəni redaktə et]Skandinaviya ölkələri
[redaktə | mənbəni redaktə et]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Finnish_Army_NH-90.jpg/220px-Finnish_Army_NH-90.jpg)
2001-ci ildə üç Skandinaviya ölkəsi vertolyotlardan alınması üçün müqavilə imzaladı.
İsveç bu helikopterlərdən 18-ni (daha yeddisini almaq ehtimalı ilə), Norveçi 14-ünü (daha onunu almaq ehtimalı ilə), 20-sini isə Finlandiya sifariş etmişdir.
2011-ci ilin dekabr ayında Norveçə birinci NH90 helikopterləri təslim edildi.
Yunanıstan
[redaktə | mənbəni redaktə et]2003-cü ilin avqustunda Yunanıstan 20 ədəd NH90 (daha 10 ədəd alınma ehtimalı ilə) sifariş verdi. Onlardan dördü 2012-ci ilin martında Yunanıstan Silahlı Qüvvələrinə təslim edildi. Bu helikopterlər Yunanıstan Ordusunda təlim üçün istifadə olunur.
Avstraliya
[redaktə | mənbəni redaktə et]Avstraliya 2005-ci ildə 12 NH90 sifariş vermişdi ki, hissələrinə ayrılaraq ordu sıralarından çıxardığı UH-1 Iroquoisləri əvəz etsin. Bu say 2006-cı ilin iyun ayında Avstraliya Müdafiə Nazirliyi tərəfindən artırıldı. Digər hissələrinə ayrılmış vertolyotların yerini tutmaq üçün 34 əlavə vertolyot da sifariş edildi. Bununla da sifariş edilmiş vertolyotlarını sayı 46-ya çatdırıldı. Bu vertolyotlardan dördü Avropada istehsal edildi. qalan 42-ni Avustrailian Aerospace (Eurocopter törəmə şirkəti) istehsal etdi. Avstraliyada NH90-lara MRH90 (Multi Role Helicopter (Çoxməqsədli Helikopter)) də deyilir.
Hollandiya
[redaktə | mənbəni redaktə et]Proqramın əsas dəstəkçilərindən biri olan Hollandiyanın 20 sifarişi mövcuddur. Bununla birlikdə, dizaynda edilən dəyişikliklər sonuncu vertolyotu Hollandiyanın istəyindən daha ağır etmişdir. Hollandiyanın istəklərinə uyğun olaraq dəyişiklik edilib-edilməyəcəyi məlum deyil.
Səudiyyə Ərəbistanı
[redaktə | mənbəni redaktə et]Səudiyyə hökuməti, 2006-cı ilin iyul ayında 64 NH90 əldə etmək üçün müqavilə imzalamışdır.
Almaniya
[redaktə | mənbəni redaktə et]Almaniya Hərbi Dəniz Qüvvələri 2009-cu ildə yeni Dəniz Helikopteri üçün 30 ədəd NFH istehsal etmişdir.
Digər ölkələr
[redaktə | mənbəni redaktə et]Yeni Zelandiya hökuməti, hava qüvvələrindəki UH-1 Iroqious filosunu əvəz edəcəkə 8 ədəd (biri ehtiyat hissə üçün) NH90 almaq üçün müqavilə imzalamışdır. 2007-ci ildə Parisdəki hava sərgisi zamanı Belçika 20 noyabr 2007-ci ildə 10 NH90 (4 NFH, 4TTH + 2 alınma ehtimalı) almaq üçün müqavilə imzaladı. Beləliklə, NAHEMA-da altıncı ölkə oldu.
İlk çatdırılmalar
[redaktə | mənbəni redaktə et]İlk NH90-lar 2006-cı ilin sonlarında Almaniya Silahlı Qüvvələrinə təslim edildi. Bunu 2007-ci ildə İtaliya və Finlandiya izlədi.
Xüsusiyyətləri
[redaktə | mənbəni redaktə et]Ümumi xüsusiyyətləri
[redaktə | mənbəni redaktə et]- Ekipaj: 2 pilot (NFH modellərində sensor operatoru da ola bilər)
- Daşıma qabiliyyəti: 20 əsgər və ya 12 xərək və ya 2 NATO paleti və ya 4000 kq-a kimi xarici yük daşıma
- Uzunluq: 16.180 metr
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Mehrzweckhubschrauber_NH90_mit_Wolf.jpg/220px-Mehrzweckhubschrauber_NH90_mit_Wolf.jpg)
- Pər çapı: 16.30 metr
- Hündürlük: 5.23 metr
- Boş çəkisi: 6,400 kq
- Apara biləcəyi maksimum çəki: 4,200 kq
- Maksimum uçuş çəkisi: 10,600 kg
- Motor: 2 × Rolls-Royce Turbomeca RTM322–01/9 turboshaft, 1,662 kW (2,230 shp) və ya 2 × General Electric T700-T6E turboshaft, 1,577 kW (2,115 shp)
Performans
[redaktə | mənbəni redaktə et]- Maksimum sürət: 300 km/s (162 knot)
- Mənzil: TTH'de 800 km, NFH modelində 1000 km
- Maksimum hündürlük: 6,000 m (20.000 ft)
- Dırmaşma sürəti: 8 m/s
Sursat
[redaktə | mənbəni redaktə et]- Raketlər: anti-dənizaltı və/və ya hava-yer tipli raket (NFH versiyasında), 2 ədəd qapı silahı
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ 1 2 World Air Forces 2014. 2014.
- ↑ World Air Forces 2008. 2008.