Маршалак дворны літоўскі
Выгляд
(Перанакіравана з «Маршалкі надворныя літоўскія»)
Марша́лак дво́рны літо́ўскі (па Люблінскай уніі — маршалак надворны літоўскі, раней таксама маршалак гаспадарскі) — адзін з цэнтральных ураднікаў у Вялікім Княстве Літоўскім. Загадваў гаспадарчымі справамі вялікага князя, кіраваў маршалкамі гаспадарскімі. Быў намесьнікам маршалка вялікага.
У Рэчы Паспалітай, ад часоў Уладзіслава Вазы засядаў у Сэнаце[1].
Маршалкамі дворнымі (надворнымі) літоўскімі былі:
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Mika%C5%82aj_Radzivi%C5%82_Sirotka._%D0%9C%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%B2%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D0%B0_%281733-37%29.jpg/140px-Mika%C5%82aj_Radzivi%C5%82_Sirotka._%D0%9C%D1%96%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%B2%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BA%D0%B0_%281733-37%29.jpg)
- Ян Бутрым (1412—1420)
- Юры Бутрым (1428—1429)
- Радзівіл Осьцікавіч (1440—1466)
- Рыгор Станькавіч Осьцікавіч (7.1494 — 14.7.1500)
- князь Міхал Львовіч Глінскі (9—11.1500 — 1507)
- Аляксандар Хадкевіч (згадваецца аднойчы ў 1508, магчыма памылкова)
- Рыгор Станькавіч Осьцікавіч (паўторна; 1509—1518)
- Юры Іванавіч Ільлініч (7.5.1518 — 8.1526)
урад вакантны 1526—1528
- Юры Мікалаевіч Радзівіл (9—11.1528 — 4.1541)
- Іван Гарнастай (24.5.1542 — 5.1558)
урад вакантны 1558—1561
- Астафей Багданавіч Валовіч (6—7.1561 — 2.6.1569)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Juzef_Pa%C5%ADlin_Sangu%C5%A1ka._%D0%AE%D0%B7%D1%8D%D1%84_%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D0%BB%D1%96%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28XVIII%29.jpg/140px-Juzef_Pa%C5%ADlin_Sangu%C5%A1ka._%D0%AE%D0%B7%D1%8D%D1%84_%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D0%BB%D1%96%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28XVIII%29.jpg)
- князь Мікалай Крыштап Радзівіл (20.6.1569 — 25.10.1579)
- князь Альбэрт (Войцех) Радзівіл (31.10.1579 — 1.6.1586)
- Мікалай Станіслававіч Тальваш (1.1588 — 12.2.1596)
- Крыштап Мікалаевіч Дарагастайскі (5.1596 — 1598)
- Пётар Весялоўскі (1599 — 25.6.1615)
- Ян Станіслаў Сапега (6—8.1617 — 1620)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/U%C5%82adzis%C5%82a%C5%AD_Guro%C5%ADski._%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%93%D1%83%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%28J._Lampi%2C_1790%29.jpg/140px-U%C5%82adzis%C5%82a%C5%AD_Guro%C5%ADski._%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%93%D1%83%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%28J._Lampi%2C_1790%29.jpg)
- Крыштап Весялоўскі (1622 — 20.4.1635)
- князь Аляксандар Людвік Радзівіл (20.4.1635 — 5.1637)
- Казімер Лявон Сапега (22.5.1637 — 6.3.1645)
- Антоні Ян Тышкевіч (11.3.1645 — 23.6.1649)
- Крыштап Завіша (9.1649 — 3—4.1654)
- Тэадор Аляксандар Ляцкі (3—4.1654 — 1683)
- Юзэф Багуслаў Слушка (1683 — 25.4.1685)
- князь Ян Караль Дольскі (22.6.1685 — 7.5.1691)
- Аляксандар Павал Сапега (22.8.1692 — 14.7.1698)
- Павал Караль Сапега (24.7.1698; урад не прыняў)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Micha%C5%82_Jury_Vandalin_Mni%C5%A1ak._%D0%9C%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB_%D0%AE%D1%80%D1%8B_%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BD%D1%96%D1%88%D0%B0%D0%BA_%28L._Marteau%2C_1778%29.jpg/140px-Micha%C5%82_Jury_Vandalin_Mni%C5%A1ak._%D0%9C%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB_%D0%AE%D1%80%D1%8B_%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BD%D1%96%D1%88%D0%B0%D0%BA_%28L._Marteau%2C_1778%29.jpg)
- князь Януш Антоні Вішнявецкі (7.8.1699 — 17.1.1702)
- князь Казімер Антоні Сангушка (20.1.1702 — 15.6.1706)
- Юзэф Мнішак (9.8.1706 — 2.4.1713)
- Казімер Міхал Пац (1708—1709)
- князь Павал Караль Сангушка (10.4.1713 — 4.2.1734)
- князь Міхал Казімер Радзівіл «Рыбанька» (4.2.1734 — 11.1735)
- Ігнаці Завіша (1.1.1736 — 16.8.1738)
- Фэрдынанд Вільгэльм Плятэр (v. d. Broêl; 31.3.1739; памёр не пасьпеўшы прыняць урад)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Stanis%C5%82a%C5%AD_So%C5%82tan._%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28J._Rustem%2C_XIX%29.jpg/140px-Stanis%C5%82a%C5%AD_So%C5%82tan._%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28J._Rustem%2C_XIX%29.jpg)
- Юзэф Сцыпіён (Scipio del Campo; 29.8.1739 і 20.12.1739 — 1744)
- князь Ігнаці Агінскі (19.9.1744 — 21.8.1750)
- князь Януш Аляксандар Сангушка (26.8.1750 — 21.6.1760)
- князь Юзэф Паўлін Сангушка (21.6.1760 — 7.3.1768)
- Уладзіслаў Гуроўскі (7.3.1768 — 23.5.1781)
- Міхал Юры Мнішак (23.5.1781 — 23.8.1783)
- Ігнаці Патоцкі (20.11.1783 — 16.4.1791)
- Станіслаў Солтан (19.5.1791 — 1793)
- Міхал Гелгуд (15.6.1793 —)
Глядзіце таксама
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- ^ Уладзіслаў Вяроўкін-Шэлюта. Маршалак // ВКЛ. Энцыкл. — Мн.: 2005 Т. 2. С. 273.
Літаратура
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — 788 с. — ISBN 985-11-0378-0
- Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 5: М — Пуд. — 592 с. — ISBN 985-11-0141-9
- Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
- Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.