Morgan John Rhys
Morgan John Rhys | |
---|---|
Ganwyd | 8 Rhagfyr 1760 ![]() Llanbradach ![]() |
Bu farw | 7 Rhagfyr 1804 ![]() Somerset ![]() |
Dinasyddiaeth | ![]() |
Galwedigaeth | newyddiadurwr, gweinidog yr Efengyl, cyhoeddwr ![]() |
Plant | Elizabeth Jones Murray ![]() |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Cylch-grawn_Cynmraeg_%28Welsh_Journal%29.jpg/260px-Cylch-grawn_Cynmraeg_%28Welsh_Journal%29.jpg)
Gweinidog gyda'r Bedyddwyr oedd Morgan John Rhys, neu Rhees (8 Rhagfyr 1760 – 7 Rhagfyr 1804). Roedd hefyd yn bropagandydd enwog dros ryddid, gan groesawu'r Chwyldro Ffrengig, ac yr oedd yn pregethu yn erbyn caethwasiaeth. Cafodd ei eni yn Llanbradach, Caerffili.
Yn 1794 ymfudodd i America wedi cael ei siomi gan yr ymateb i radicaliaeth Prydain. Roedd mewn perygl o gael ei arestio am ei feirniadaeth ar y llywodraeth yn ei erthyglau yn Y Cylchgrawn Cynmraeg [sic], y cyfnodolyn a ddechreuodd yn Nhrefeca yn yr un flwyddyn.
Yn America bu'n gyfrifol am brynu tir a sefydlu gwladfa Gymreig yng ngorllewin Pennsylvania. Rhoddodd yr enw 'Cambria' ar y wladfa newydd a'i brif dref oedd Beulah. Cyhoeddodd bapur newydd yno, The Western Sky. Cychwynnodd enwad newydd, Eglwys Crist, a cheisiai genhadu i'r brodorion Americanaidd.
Llyfryddiaeth
[golygu | golygu cod]- J. J. Evans, Morgan John Rhys a'i Amserau (1935)
- Gwyn Alf Williams, The Search for Beulah Land (1980)
- E. Wyn James,"'Seren Wib Olau': Gweledigaeth a Chenhadaeth Morgan John Rhys (1760-1804)", Trafodion Cymdeithas Hanes y Bedyddwyr (2007), tt.5-37
- E. Wyn James, "Morgan John Rhys a Chaethwasiaeth Americanaidd", yn Canu Caeth: Y Cymry a’r Affro-Americaniaid, gol. Daniel G. Williams (Llandysul: Gwasg Gomer, 2010), tt.2-25