Paredd (mathemateg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Parity_of_5_and_6_Cuisenaire_rods.png/220px-Parity_of_5_and_6_Cuisenaire_rods.png)
Mewn mathemateg, ceir dau gategori o fewn paredd (o'r Saesneg parity): eilrifau (-2, 0, 2, 4, 6, 8, 566...) ac odrifau (-3, -1, 1, 3, 5, 7, 387...) Arferid defnyddio'r termau 'rhwydd' ac 'afrwydd' yn y Gymraeg hyd at y 70au.
Pan fo cyfanrif yn cael ei rannu gyda 2 a'r ddwy ochr yn hafal, mae'r ddwy ochr (neu'r ddau hanner) yn eilrif ee
- cyfanrif = 8
- rhennir ef yn ddwy ran cyfartal
- ceir 4 ym mhob rhan
- mae 4 yn eilrif.
I'w roi mewn geiriau eraill: mae 6 yn eilrif oherwydd nid oes gweddill pan gaiff ei rannu gyda 2.
Diffiniad mwy ffurfiol o eilrif yw'r canlynol: cyfanrif ar ffurf n = 2k, gyda'r k yma'n nodi'r cyfanrif.[1]
Gellir wedyn dangos bod odrif yn gyfanrif o'r ffurf n = 2k + 1. Mae'n bwysig nodi bod y diffiniad uchod o baredd yn berthnasol i rifau cyfanrif yn unig, felly ni ellir ei gymhwyso i rifau fel 1/2 (hanner), 4.201 ayb.
Gellir diffinio'r setiau o eilrifau ac odrifau fel a ganlyn:[2]
- Eilrif
- Odrif
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Bassarear, Tom (2010), Mathematics for Elementary School Teachers, Cengage Learning, p. 198, ISBN 9780840054630, https://books.google.com/books?id=RitXafH4_8EC&pg=PA198.
- ↑ Sidebotham, Thomas H. (2003), The A to Z of Mathematics: A Basic Guide, John Wiley & Sons, p. 181, ISBN 9780471461630, https://books.google.com/books?id=VsAZa5PWLz8C&pg=PA181.