Jan Mieczkowski
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Adam_Mickiewicz_by_Jan_Mieczkowski.jpg/220px-Adam_Mickiewicz_by_Jan_Mieczkowski.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Stanis%C5%82a%C5%AD_Maniu%C5%A1ka._%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D1%8E%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28J._Mieczkowski%2C_1865%29.jpg/220px-Stanis%C5%82a%C5%AD_Maniu%C5%A1ka._%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D1%8E%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28J._Mieczkowski%2C_1865%29.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Helena_Modrzejewska_1872_Warszawa.jpg/220px-Helena_Modrzejewska_1872_Warszawa.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Julian_Ochorowicz.jpg/220px-Julian_Ochorowicz.jpg)
Jan Nepomucen Józef Mieczkowski (ur. 31 października 1830 w Słowiku[1], zm. 14 października 1889 w Wiedniu) – polski fotograf.
Właściciel zakładów hazardowych w Warszawie, przez krótki okres również w Paryżu. Na swoich zdjęciach uwiecznił m.in. Adama Mickiewicza, Deotymę i Stanisława Moniuszkę.
Działalność
[edytuj | edytuj kod]Pochodził z rodziny szlacheckiej Mieczkowskich h. Bończa, jego ojciec był ziemianinem, dzierżawcą/ posesorem, wsi Śladków, a następnie wsi/ dóbr Słowik pod Ozorkowem. Należeli do krewnych Franciszka Mieczkowskiego h. Bończa, kasztelana konarsko-kujawskiego (XVIII w.). Wcześnie osierocony przez rodziców, Kazimierza i Teklę z Harchowskich/ Charchowskich, z Rybitw w par. Topola Królewska, miał – zdaniem jego biografów – zdobyć wykształcenie i majątek dzięki sile własnego charakteru[2]. Był uczniem w zakładzie dagerotypii dr. Karola Szczodrowskiego w Warszawie. W 1847 r. podjął się pracy w charakterze wędrownego dagerotypisty. W 1853 r. przy ul. Senatorskiej w Warszawie, w lokalu zajmowanym wcześniej przez atelier Mikołaja Stroińskiego, otworzył własny zakład dagerotypowy. Wkrótce (tj. co najmniej od 1855 r.) zdjęcia wykonywał w technice kolodionowej. Oferował m.in. portrety w formacie carte de visite, o czym informował w prasie:
- BILETY WIZYTOWE FOTOGRAFICZNE! Podług najlepszych ulepszeń Paryzkich, wyobrażające na każdym Bilecie Portret w kształcie herbu, oraz ulicę i Nr zamieszkania osoby. Zdejmują się po kop: 25 za sztukę, przy ulicy Senatorskiej pod Nr. 463, obok gmachu PP. Kanoniczek, z Zakładzie Fotograficznym Jana Mieczkowskiego[3].
W 1855 r. skromne atelier zostało powiększone o przeszklone atelier, a firma zyskała wspólnika – malarza P. Górskiego.
Zakład w hotelu Europejskim
[edytuj | edytuj kod]W 1856 r. zakład został przeniesiony do niedawno ukończonego Hotelu Europejskiego, o czym informowano na łamach prasy:
- Zamiast używanej w innych tego rodzaju [zakładach] szklanej altany do zdejmowania portretów, widzimy tu obszerną i wysoką salę, oświetloną kolosalnem oknem ze stosownemi reflexami, urządzonemi za pomocą zwierciadeł, przedstawiającą naturalne salonowe oświetlenie [...] O samym zakładzie, którego właściciel wróciwszy z powtórnej w tym roku wycieczki do celniejszych miast Europy dla zaopatrzenia się we wszystkie do jego zakładu należące szczegóły, w tych dniach ten swój nowy zakład otworzył, powiemy więcej innym razem[4].
W nowym zakładzie wykonywano zdjęcia czarno-białe i kolorowane (retuszowaniem i podkolorowywaniem zajmował się sprowadzony z Berlina malarz), także dagerotypy. Mieczkowski sprzedawał również sprowadzane z zagranicy materiały fotograficzne. Wkrótce jednak (prawdopodobnie w drugiej połowie 1857 r.) Mieczkowski zamknął zakład (co być może spowodowane było przez zbyt brawurowe inwestycje) i wyjechał z Warszawy. Przez kilka lat działał jako wędrowny fotograf m.in. w Lublinie, Wilnie, Radomiu, Suwałkach, po czym w 1861 r. powrócił do Warszawy.
Zakład przy ul. Miodowej
[edytuj | edytuj kod]Na dziedzińcu kamienicy przy ul. Miodowej 5 wzniósł szklane atelier. Nowy zakład, zatrudniający 23 pracowników[5], na masową skalę wytwarzał zdjęcia typu carte de visite, przedstawiające wizerunki odwiedzających zakład osób, ale również portrety znanych postaci czy reprodukcje dzieł sztuki, sprzedawane następnie bezpośrednio w zakładzie oraz w księgarniach i sklepach. Za swoje portrety Mieczkowski otrzymał wyróżnienie na wystawie światowej w Londynie w 1862 r. Zajmował się fotografią pejzażową (w 1862 r. miał wykonane stereoskopowe widoki Warszawy), a także kontynuował sprzedaż zagranicznych materiałów i aparatów fotograficznych.
W lipcu 1863 r. Mieczkowski wycofał się na pewien czas z zawodu, oddając zakład pod opiekę Ludwika Mulerta. W 1864 r. został członkiem Société française de photographie. Obok prowadzenia atelier zajmował się także innymi rodzajami działalności. Od 1875 wydawał pismo „Antrakt”, później noszące tytuł „Kurier Poranny”, które w 1877 odsprzedał F. Fryzemu. Ponadto w Dobieszowie prowadził hodowlę zbóż selekcyjnych, od 1879 wytwórnię krochmalu z ziemniaków „Mieczków”.
Około 1880 r. ponownie zbankrutował, co spowodowane było nadmiernymi inwestycjami i stratami, jakie poniósł w wyniku defraudacji dokonanej przez adwokata Dwernickiego.
Zakład w Paryżu
[edytuj | edytuj kod]W grudniu 1880 r. Mieczkowski wraz z żoną i dziećmi przyjechał do Paryża. Wynajął mieszkanie i lokal w kamienicy przy 57, rue Saint Roch (na rogu z rue Gomboust, niedaleko avenue de l’Opéra, która – jako bardziej prestiżowa od rue Saint Roch – widniała na winietach firmowych paryskich zdjęć Mieczkowskiego). Zakład zaczął działać w marcu lub kwietniu 1881 r., jednak nie przynosił oczekiwanych dochodów. W czerwcu 1881 r. Mieczkowski zawiązał więc spółkę z fotografem Maximem Benardem (stąd nowa nazwa firmy: „Mieczkowski & Cie”), jednak wspólnik nie wywiązał się ze swoich zobowiązań, spółkę rozwiązano, a Mieczkowski ogłosił bankructwo. W 1881 r. Mieczkowski opuścił potajemnie Paryż, ale firma pod nazwą „Mieczkowski & Cie” działała – prowadzona przez różnych fotografów – do ok. 1886 r.
W Paryżu Mieczkowski wykonywał fotografie portretowe (w formatach carte de visie i gabinetowym), głównie przedstawiające polskich emigrantów, takich jak Teofil Kwiatkowski czy Teodora Kazimiera Mikułowska (w zbiorach Biblioteki Polskiej w Paryżu). Porażka paryskiego przedsięwzięcia Mieczkowskiego wynikała z kilku czynników: dużej konkurencji, nieznajomości języka, a także nieuczciwości wspólnika.
Ponowna działalność w Warszawie
[edytuj | edytuj kod]Po powrocie do Polski Mieczkowski wznowił działalność fotograficzną. Szybko dorobił się majątku, a zakład przeniósł do domu własnego przy ul. Miodowej 3.
Pod koniec życia działał wyłącznie jako fotograf. Po jego śmierci działalność zakładu kontynuował jego syn, Jan.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ M. Kosicka, Zagadkowe zdjęcia, "Skarpa Warszawska", nr 3/2022, s. 64
- ↑ M. M. Grąbczewska, Paryski sen Mieczkowskiego, „Dagerotyp” nr 18/2009, s. 82–83.
- ↑ „Kurier Warszawski”, nr 99, 15.04.1855, s. 469. Za: W. Mossakowska, Początki fotografii w Warszawie (1839-1863), t. I, Warszawa 1994, s. 163 (przypis 616).
- ↑ „Kurier Warszawski”, nr 319, 3.12.1856, s. 1638. Za: W. Mossakowska, Początki fotografii w Warszawie (1839-1863), t. I, Warszawa 1994, s. 163 (przypis 638).
- ↑ W. Mossakowska, Początki fotografii w Warszawie (1839-1863), t. I, Warszawa 1994, s. 132.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- J. Garztecki, Jan Mieczkowski, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XX/4, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975, s. 728–729.
- M. M. Grąbczewska, Paryski sen Mieczkowskiego, „Dagerotyp” nr 18/2009, s. 81–93.
- W. Mossakowska, Początki fotografii w Warszawie (1839-1863), Warszawa 1994.
- Wykonywa się fotografie... Znani i nieznani w obiektywie warszawskich fotografów z II połowy XIX wieku, Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, 2008.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Fotografie Jana Mieczkowskiego w bibliotece Polona
- Fotografie Jana Mieczkowskiego (ojca i syna) w zbiorach Muzeum Warszawy