Antoloxía grega
A Antoloxía grega (en latín Anthologia Graeca e en grego Ἀνθολογία Ἑλληνική) é o nome dado actualmente ao compendio de epigramas grecolatinos e bizantinos, escritos en grego, e provenientes das dúas coleccións máis importantes destes actualmente conservadas: a Antoloxía Palatina, e a Antoloxía Planúdea.
Composición
[editar | editar a fonte]Desde, como mínimo, o século -VI, popularizouse a poesía epigramática grega, é dicir, a destinada a acompañar calquera obra pétrea (edificios, estatuas, lápidas funerarias, estelas...). A súa dispersión xeográfica fixo que, nun momento dado, alguén se propuxese recompilalas, se non todas, polo menos as de maior arte poética. Naceu así a Antoloxía, nome xenérico que, no século -II, se lle deu á primeira obra literaria compiladora de epigramas en grego da que temos coñecemento: A grilanda (ou coroa) de flores de Meleagro de Gádara.
Posteriormente a esta obra, foron varias as Antoloxías, que se seguiron escribindo até a Idade Media, cando se compuxeron as dúas únicas que hoxe día sobreviven (a Antoloxía Palatina e a Antoloxía Planúdea), receptoras dos epigramas compilados até a súa época. Ambas compartían gran cantidade de material, sendo a Palatina máis extensa que a Planúdea. Dese modo, utilizouse a primeira como base sobre a que engadir unicamente aqueles poemas da segunda que non figuraban, cuxo resultado é a que deu en chamarse actualmente Antoloxía grega.
Para a súa ordenación, dividiuse en dezaseis libros, os quince primeiros serían propiamente a Antoloxía Palatina, respectando mesmo os seus títulos, e o décimo sexto comporíano todos aqueles poemas que aparecían na Antoloxía Planúdea pero non na Palatina (esta forma de ordenación fai que exista unha enorme confusión entre Antoloxía Palatina e Antoloxía grega).
Historia
[editar | editar a fonte]A Coroa de Meleagro
[editar | editar a fonte]Aínda que se atoparon papiros en Exipto que conteñen fragmentos de coleccións de poesía, a antoloxía epigramática grega máis antiga coñecida foi compilada por Meleagro de Gádara no século -II, baixo o título Ἀνθολογία (literalmente, Flores seleccionadas), que se conveu titulala modernamente, A grilanda (ou coroa) de flores. Contiña, ademais dos poemas do propio compilador, poemas de corenta e seis autores máis, entre eles, Alceo de Mitilene, Éveno de Paros, Anacreonte ou Simónides de Ceos. No prefacio da colección, Meleagro compara, con moita delicadeza, a orde dos poemas ás flores dunha grilanda unidas polos seus talos, imaxe que pasou á posteridade coa palabra "Antoloxía" como sinónimo de colección de obras literarias destinadas a futuras xeracións.
As antoloxías posteriores
[editar | editar a fonte]A Ἀνθολογία de Meleagro tivo tanto éxito, que se incrementou con novos poemas desde a antigüidade. Os prefacios das edicións de Filipo de Tesalónica, Dioxeniano e Agatías o Escolástico, así o demostran (cada unha, aínda que eran obras independentes, ademais de conter varios dos poemas seleccionados por Meleagro, incorporaban os propios dos seus compiladores e outros máis dos seus gustos).
A Antoloxía Palatina
[editar | editar a fonte]A partir do material compilado nunha antoloxía que reunía todas as anteriores (ou a partir de cada unha delas), compúxose a edición de Constantino Céfalas no século X: a chamada Antoloxía Palatina. O seu compilador agregou novas coleccións ao compendio: versos homoeróticos recolleitos por Estratón de Sardes no século II, unha colección de epigramas cristiáns atopados en igrexas, unha colección de epigramas satíricos e de banquetes, debidos á pluma de Dioxeniano, a descrición de Cristodoro das estatuas do ximnasio bizantino de Zeuxipo e unha colección de inscricións albergadas no templo de Cícico.
A Antoloxía de Planudes
[editar | editar a fonte]- Artigo principal: Antoloxía de Planudes.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Britmus01-greekanth1.jpg/220px-Britmus01-greekanth1.jpg)
O erudito Máximo Planudes realizou a principios do século XIV unha edición da Antoloxía grega, á que, ademais engadiu algunhas obras, eliminou ou modificou varios poemas que non lle parecían auténticos. Esta versión foi a única coñecida no Occidente cristián,[1] Ata que en 1606 Claude Saumaise descubriu en Heidelberg unha colección máis completa baseada na anterior edición de Céfalas, o manuscrito Codex Palatinus 23. A copia que fixo Saumaise, non tería sido publicada antes de 1776, posto que Richard François Philippe Brunck a anexou aos seus Analecta. A primeira edición crítica débese a F. Jacobs (13 vol. 1794-1803; revisada en 1813-17). Foi difundida en toda Europa. Un crítico do Times Literary Supplement, ao comentar en 1971 a tradución parcial de Robin Skelton da Antoloxía, deixou escrito:
O tempo estivo detido, ata que me foi posíbel descubrir nela unha obra mestra que aínda non lera.
Pódese detectar a influencia desta colección sobre autores tan diferentes como Propercio, Ezra Pound e Edgar Lee Masters. A súa influencia acrecentouse coa publicación da súa tradución sen censuras no século XX.
Estilo
[editar | editar a fonte]Os poemas desta antoloxía proveñen de diversas épocas. Pódese distinguir catro períodos:
- O período grego propiamente dito, do cal Simónides de Ceos (-556 - -469) é un destacado representante, cun bo número de inscricións funerarias para os soldados caídos durante as Guerras médicas. Case todas as obras desta época son inscricións reais ou versos dedicados a persoas reais, vivas ou mortas.
- O epigrama desenvolveuse moito no período alexandrino. Nesta época, o seu sentido ampliouse para incluír anécdotas, sátiras e poemas amorosos. Calímaco de Cirene é unha figura representativa deste período.
- No imperio romano, nunha época tardía, desenvolveuse outro xénero: a sátira. Lucilio, que escribiu durante o reinado de Nerón, e Luciano de Samosata, que mostran gran talento para os epigramas mordaces e cáusticos. Palladas, un gramático de Alexandría do século IV é o último representante do epigrama clásico. Nos seus versos, preséntase cunha oposición desesperada fronte ao cristianismo.
- O cuarto período consiste en epigramas escritos durante o reinado do emperador Xustiniano. O estilo é preciso, como o manifesta a pluma de Agatías.
Lista alfabética de autores
[editar | editar a fonte]- Ablabio, o Ilustre
- Acerato, o Gramático
- Adeo de Macedonia
- Adeo de Mitilene
- Agatías, o Escolástico
- Alceo de Mesene
- Alceo de Mitilene
- Alexandre de Etolia
- Alexandre de Magnesia
- Alfeo de Mitilene
- Amiano
- Amónidas
- Amonio
- Anacreonte de Teos
- Anastasio Traulo
- Andrónico
- Ánite de Texea
- Antágoras de Rodas
- Antífanes de Macedonia
- Antífanes de Megalópole
- Antífilo de Bizancio
- Antígono de Caristo
- Antímaco
- Antíoco
- Antípatro de Sidón
- Antípatro de Tesalónica (ou de Macedonia)
- Antistio
- Antonio de Argos
- Apolinario
- Apolónides de Esmirna
- Apolonio, o Gramático
- Arabio, o Escolástico
- Arato de Solos
- Aretas, o Diácono
- Aristódico de Rodas
- Aristón de Salamina
- Arquelao de Exipto
- Arquias de Antioquía
- Arquias de Bizancio
- Arquias de Mitilene
- Arquias, o Novo
- Arquíloco de Paros
- Arquímedes
- Artemidoro de Tarso
- Artemón de Cícico
- Arxentario
- Asclepíades de Adramitio
- Asclepíades de Samos
- Ateneo
- Automedonte de Etolia (ou Antimedonte de Cícico)
- Axis de Argos
- Baquílides de Ceos
- Baso de Esmirna
- Besantino
- Bianor de Bitinia
- Boeto, o Elexiógrafo
- Calías de Argos
- Calictro, "o Adivino"
- Calímaco de Cirene
- Capitón
- Carfílides (ou Carpílides)
- Cerealio
- Ciláctor
- Cilenio
- Cirilo
- Ciro de Panópole
- Claudiano
- Cleóbulo de Lindo
- Cometas, o Cartulario
- Cometas, o Escolástico
- Constantino Céfalas
- Constantino de Rodas
- Constantino de Sicilia
- Cosmas
- Crates de Tebas
- Crinágoras de Mitilene
- Cristodoro de Coptos
- Cuadrato
- Damascio, o Filósofo
- Damaxeto del Peloponeso
- Damócaris, o Gramático
- Damóstrato
- Demetrio de Bitinia
- Demiurgo
- Demócrito de Trecene
- Demódoco de Leros
- Dífilo de Sinope
- Diocles de Caristo
- Diodoro de Sardes
- Diodoro de Tarso
- Diodoro, o Gramático
- Diófanes de Mirina
- Dionisio de Andros
- Dionisio de Cícico
- Dionisio de Rodas
- Dionisio, o Sofista
- Dioscórides de Nicópole
- Diótimo de Adramitio
- Diótimo de Atenas
- Diótimo de Mileto
- Dióxenes de Amiso
- Dióxenes Laercio
- Dosiadas de Rodas
- Duris de Elea
- Emiliano de Nicea
- Empédocles
- Enomao
- Epígono de Nicea (ou de Tesalónica)
- Eratóstenes, o Escolástico
- Ericio de Cícico (ou de Tesalia)
- Erina de Telos
- Escévola
- Escitino de Teos
- Esopo
- Espeusipo de Mirrinunte (ou de Atenas)
- Esquilo
- Esquines de Mileto
- Estacilio Flaco
- Estéfano, o Gramático
- Estratón de Sardes
- Etrusco de Mesene
- Euforión de Calcis
- Eupitio de Atenas
- Eurípides
- Eutolmio, o Escolástico (ou o Ilustre)
- Euxenes
- Éveno de Ascalón
- Éveno de Atenas
- Éveno de Paros
- Évodo
- Faleco de Fócide
- Fanias
- Fédimo de Bizancio (ou de Amastris)
- Feno
- Filemón de Solos (ou de Siracusa)
- Filetas de Samos
- Filipo de Tesalónica
- Filipo de Macedonia
- Filisco
- Filodemo de Gádara
- Filón de Alexandría
- Filóstrato de Atenas
- Filoxeno de Léucade
- Focas, o Diácono
- Focílides de Mileto
- Focio de Constantinopla
- Frontón de Emisa
- Gabriel, o Prefecto
- Galo
- Gauradas
- Glauco de Atenas
- Glauco de Nicópole
- Glicón
- Gregorio Nacianceno
- Hadriano (emperador romano)
- Hecateo de Tasos
- Hédilo de Samos
- Heladio
- Heliodoro
- Heráclides de Sinope
- Heráclito de Halicarnaso
- Hermocreonte
- Hermodoro
- Heródico de Babilonia
- Hexemón de Alexandría
- Hexesipo
- Homero
- Honesto de Corinto (ou de Bizancio)
- Ignacio, o Mestre (de Gramática)
- Ión de Samos
- Ireneo, o Árbitro
- Isidoro de Egas
- Isidoro, o Escolástico
- Lacón
- Láureas
- León, o Filósofo
- Leoncio, o Escolástico
- Leónidas de Alexandría
- Leónidas de Tarento
- Libanio de Antioquía
- Lisístrato, o Adiviño
- Longo
- Luciano de Samósata
- Lucilio
- Macedonio de Tesalónica
- Macedonio, o Cónsul
- Magno, o Médico
- Mariano, o Escolástico
- Marino de Neápole
- Mecio (ou Macio)
- Meleagro de Gádara
- Menandro de Atenas
- Menandro, o Protector
- Menécrates de Samos (ou de Esmirna)
- Mero de Bizancio (ou Miro de Bizancio)
- Mesómedes
- Metrodoro
- Miguel, o Arquiveiro (ou o Gramático)
- Mimnermo de Colofón
- Mirino
- Mnasalcas de Sición
- Mosco de Siracusa
- Munacio
- Musicio
- Néstor de Laranda (ou de Nicea)
- Nicandro de Colofón
- Nicarco de Alexandría
- Nicéneto de Samos
- Nicias de Mileto
- Nicodemo de Heraclea
- Nicómaco
- Nilo, o Escolástico
- Nóside de Locris
- Numenio de Tarso
- Páladas de Alexandría
- Páncrates
- Pánfilo de Alexandría
- Panteleo
- Parmenión de Macedonia
- Patricio
- Paulo, o Silenciario
- Perses de Tebas (ou Perses de Macedonia)
- Pinito
- Pisandro de Rodas
- Pisón
- Pítaco de Mitilene
- Pitágoras de Samos
- Platón, o Novo
- Platón de Atenas
- Polemón
- Poliano
- Polieno de Sardes
- Polieno
- Polístrato de Letópole
- Pompeio Macro (ou Mácer), o Novo
- Posidipo de Pela
- Praxíteles
- Queremón
- Raro
- Riano de Creta
- Rufino, o Doméstico
- Sabino, o Gramático
- Safo de Mitilene
- Samo
- Sátiro
- Segundo de Tarento
- Serapión de Alexandría
- Simias de Rodas
- Simónides de Ceos
- Sinesio, o Escolástico
- Sinesio, o Filósofo
- Sócrates
- Sofronio de Damas
- Talo de Mileto
- Teéteto, o Escolástico
- Teéteto
- Teócrito de Cos (ou de Quíos)
- Teodoreto, o Gramático
- Teodóridas de Siracusa
- Teodoro
- Teófanes, o Confesor
- Teón de Alexandría
- Teosebia
- Tiberio, o Ilustre
- Tiilo
- Timnes
- Timocles
- Timocreonte de Rodas
- Timón de Atenas
- Tolomeo
- Tomé, o Escolástico
- Traxano (emperador romano)
- Trifón
- Troilo, o Gramático
- Tucídides de Atenas
- Xémino
- Xenócrates
- Xenócrito de Rodas
- Xenófanes
- Xermánico
- Xetúlico
- Xoán Barbucalo
- Xuliano, o Antecesor
- Xuliano, o Escolástico
- Xuliano, o Exipcio
- Xuliano, o Apóstata (emperador romano)
- Zeloto
- Zenobio, o Gramático
- Zenódoto de Éfeso
- Zósimo de Tasos
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ A versión autógrafa, datada en 1301, sobreviviu; a primeira edición impresa baseada no texto de Planudes data de 1494.
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]Bibliografía
[editar | editar a fonte]Edicións antigas dixitalizadas:
- The Greek anthology, [ed. por Hugo Stadtmüller, Jean-Frédéric Dübner e ao.], trad. por William Roger Paton, Londres e Nova York, William Heinemann e G. P. Putnam's sons, 1916-1918 (nombr. repr.), 5 vol. (The Loeb classical library, pp. 67-68 e 84-86). Bilingüe en grego e inglés.
- Vol. 1. Christian epigrams. Christodorus of Thebes in Egypt. The Cyzicene epigrams The proems of the different anthologies. The amatory epigrams. The dedicatory epigrams
- Vol. 2. Sepulchral epigrams. The epigrams of Saint Gregory the theologian
- Vol. 3. The declamatory epigrams ;
- Vol. 4. The hortatory and admonitory epigrams. The convivial and satirical epigrams. Strato's Musa puerilis
- Vol. 5. Epigramas en varios metros. Arithmetical problems, riddles, oracles. Miscellanea. Epigrams of the planudean anthology not in the Palatine manuscript}}
Outros artigos
[editar | editar a fonte]Ligazóns externas
[editar | editar a fonte]- RENAULT, Philippe: Anthologie Palatine Arquivado 09 de decembro de 2021 en Wayback Machine.. Deux mille ans d'Anthologie grecque mais un chantier toujours ouvert Arquivado 09 de decembro de 2021 en Wayback Machine., en Folia Electronica Classica, 8, Louvain-a-Neuve, xullo-decembro de 2004 (con bibliografía.).