evîn
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/1rightarrow.png/15px-1rightarrow.png)
Bilêvkirin
[biguhêre]Navdêr
[biguhêre]Zayenda mê ya binavkirî | ||
---|---|---|
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | evîn | evîn |
Îzafe | evîna | evînên |
Çemandî | evînê | evînan |
Nîşandera çemandî | wê evînê | wan evînan |
Bangkirin | evînê | evînino |
Zayenda mê ya nebinavkirî | ||
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | evînek | evînin |
Îzafe | evîneke | evînine |
Çemandî | evînekê | evîninan |
evîn mê
- hezkirina kûr (bi taybetî ji bo mirovan: zelam ji jinê, jin ji zelamî, zelam ji zelamî, jin ji jinê û hwd.)
- Şubhê Ferhad û Şirînê
Wer ji ber 'işq û evînê
Min di rê çit ev kilox — (Melayê Cizîrî, Dîwana Melayê Cizirî, ~1640)
- Şubhê Ferhad û Şirînê
Bi alfabeyên din
[biguhêre]Herwiha
[biguhêre]- vîn (2)
Hevmane
[biguhêre]Jê
[biguhêre]- bievîn
- bievînî
- evîndar
- evîndarî
- evînî
- evînname
- evînnameyî
- evînbaz
- barê evînê
- bersiva evîna (kesekê/î) (ne)dan
- derdê evînê
- evîna bi dîtina pêşîn
- evîna canî
- evîna giyanî
- evîna hevberî filankesê/î
- evîna jidil
- evîna jin û mêran
- evîna ji qesta
- evîna keç û kurran
- evîn kirin
- evîna platonî
- ketin evînê
Etîmolojî
[biguhêre]Herwiha hevîn, forma "kurdîkirî" ji peyva "hebîn", belkî bi têkilkirina li gel peyva "vîn, viyan" ya esil-kurdî, ji erebî حب (ḥebbe, “hez kirin, vîn, viyan”) + -în ya kurdî, têkilî حب (ḥubb, “evîn, eşq, viyan, işq”), hevreha aramî ܚܘܒܐ (ḥubba, “evîn, hezkirin, viyan, vîn”), îbranî אהב (ahava), ugarîtî 𐎀𐎅𐎁𐎚 (ảhbt/ʾahabtu). Bo guherîna b/v bide ber "bab/bav, xirab/xirav, vapor/bapor..." Herwiha bo ketina "h" bide ber van peyvan: hesp/esp, erzan/herzan, ewr/hewr, asin/hesin..." Ne ji "e+vîn" hatiye çêkirin ji ber ku di kurdî pêşpirtikek wisa ya peyvsaz nîne.
ئهوین (ewîn) ya soranî vê dawiyê ji kurmancî (behdînî) hatiye wergirtin û hê jî baş di soranî de belav nebûye. Ji eynî rehê erebî: hebandin, hebîb, mehbûb, mihbet...
Lê wekî din, dibe ku ew kanibe ji evistin be (forma niha -ev- , jê hez kirin) peyvê ku ji rehek îranî ye.
- Çavkanî:
- Tsabolov, R. L., Ferhenga etîmolojî ya zimanê kurdî ["Цаболов, Р. Л.: Эмцмолоƨцческцц̆ словарь курδскоƨо языка"], Moskova, 2001-2010, r. 36-37
- Husein Muhammed: Rehnas, Ferhenga etîmolojiya kurdî, 2016
- Hasanpoor, Jafar (1999) A Study of European, Persian and Arabic Loans in Standard Sorani (Reports on Asian and African Studies; 1), Uppsala: Uppsala University
Dûnde
[biguhêre]Werger
[biguhêre]- Adîgeyî: шӏулъэгъуныгъ (ṣ̂°łăġ°nəġ)
- Afrîkansî: liefde → af
- Albanî: dashuri → sq m
- Almanî: Liebe → de m, Zuneigung → de m, Minne → de m
- Altayiya başûrî: сӱӱ- (süü-), сӱӱш (süüš), сӱӱм (süüm)
- Amazîxiya fasî: ⵜⴰⵢⵔⵉ m (tayri)
- Amharî: ፍቅር (fəḳr), መውደድ (mäwdäd)
- Aragonî: aimor
- Aramî:
- Siryaniya klasîk: ܚܘܒܐ n (ḥūbbā)
- Aromanî: vreari m, vreare m, agapi m, sivdã m
- Asamî: মৰম (morom), চেনেহ (seneh)
- Astûrî: amor n
- Aymarayî: amawaña
- Azerî: sevgi → az, eşq → az, məhəbbət → az
- Balînî: tresna
- Baskî: amodio → eu, maitasun → eu
- Başkîrî: мөхәббәт (möxäbbät), һөйөү (höyöw)
- Liab :
- Belarusî: любо́ў m (ljubóŭ), каха́нне nt (kaxánnje)
- Bengalî: মহব্বত → bn (môhôbbôt), ভালোবাসা → bn (bhalobaśa)
- Bîkoliya naverast: pagkamoot
- Bretonî: karantez → br m
- Bulgarî: любо́в m (ljubóv), о́бич m (óbič)
- Burmayî: အချစ် → my (a.hkyac), မေတ္တာ → my (metta)
- Buryatî: дуран (duran)
- Çekî: láska → cs m
- Çerokî: ᏥᎨᏳᎢ (tsigeyui)
- Çînî:
- Çuvaşî: юрату (juratu)
- Dalmatî: amaur
- Danmarkî: kærlighed → da g
- Dargwayî: дигай (digaj)
- Divehî: ލޯބި (lōbi)
- Dolganî: бага (baga)
- Elfdalî: tjärliek n
- Endonezyayî: cinta → id, suka → id
- Erebiya misrî: حب n (ḥob)
- Erebî: حُبّ → ar n (ḥubb), مَحَبَّة m (maḥabba), عِشْق → ar m (ʿišq)
- Ermenî: սեր → hy (ser)
- Erzayî: вечкема (večkema)
- Esperantoyî: amo → eo, korinklino, kareco, amsento
- Estonî: armastus → et
- Eweyî: lɔlɔ̃
- Farefareyî: nõŋlʋm 14
- Farisî: عشق → fa ('ešq), محبت → fa (mohabbat, mahabbat), مهر → fa (mehr)
- Fenîkî: 𐤇𐤌𐤃𐤕 m (ḥmdt)
- Ferî: kærleiki n, ást → fo m
- Fînî: rakkaus → fi
- Fransî: amour → fr n
- Friyolî: amôr n
- Frîsî: leafde
- Gaelîka skotî: gaol → gd n, gràdh → gd n, spèis m, rùn n
- Gagawzî: sevgi
- Galîsî: amor → gl n
- Galûrîsî: amóri
- Gotî: 𐍆𐍂𐌹𐌾𐌰𐌸𐍅𐌰 m (frijaþwa)
- Gujaratî: પ્રેમ → gu (prem)
- Gurcî: სიყვარული (siq̇varuli)
- Guwaranî: mborayhu
- Haîtî: renmen m
- Hawayî: aloha
- Hawsayî: ƙauna
- Hindî: प्यार → hi n (pyār), प्रेम → hi n (prem), इश्क़ n (iśq), मुहब्बत → hi m (muhabbat), सम्मोह → hi n (sammoh), स्नेह → hi n (sneh), अनुराग → hi n (anurāg), प्रीति → hi m (prīti), इष्ट → hi (iṣṭ)
- Hirî motuyî: lalokau
- Hîlîgaynonî: higugma
- Hîrî motuyî: lalokau
- Hmongî: txoj kev hlub
- Holendiya navîn: minne m
- Holendî: liefde → nl m
- Hunsrikî: Lieb m
- Îbranî: אַהֲבָה m (ahavá)
- Îdoyî: amo → io
- Îlokanoyî: ayat
- Îngilîziya kevn: lufu m
- Îngilîziya navîn: love
- Îngilîzî: love → en
- Îngriyî: suvvaahusse
- Înterlîngua: amor → ia
- Îrlendî: grá → ga n, armacas n
- Îtalî: amore → it n
- Îzlendî: ást → is, kærleikur → is n, elska → is
- Japonî: 愛 → ja (あい, ai), 愛情 → ja (あいじょう, aijō), 愛好 → ja (あいこう, aikō)
- Javayiya kevn: tṛṣṇa
- Javayî: tresna → jv, katresnan → jv (katresnan), cinta (cinta)
- Jejuyî: ᄉᆞ랑
- Kalalîsûtî: asanninneq
- Kambayî: wendo
- Kannadayî: ಪ್ರೀತಿ → kn (prīti)
- Kapampanganî: lugud, irug, sinta, mal, buri, ibug
- Karaçay-balkarî: сюймеклик
- Katalanî: amor → ca n
- Keçwayî: khuya
- Kirgizî: сүйүү → ky (süyüü), махабат → ky (mahabat), сүйүш → ky (süyüş)
- Kîkûyûyî: wendo
- Kîngalî: ආදරය (ādaraya)
- Kînyarwandayî: urukundo 11
- Koreyî: 사랑 → ko (sarang), 애정 → ko (aejeong)
- Kornî: kerensa m
- Korsîkayî: amore → co n, amori → co n
- Latgalî: mīleiba, mīla
- Latînî: amor → la n, caritas m
- Latviyayî: mīlestība → lv m, mīla m
- Lawsî: ຄວາມຮັກ (khuām hak)
- Lazî: ოროფა (oropa)
- Lingalayî: bolingo 14
- Lîgûrî: amù n
- Lîmbûrgî: leefde m
- Lîtwanî: meilė → lt m
- Lîvonî: ārmastõz
- Lombardî: amór
- Lugandayî: omukwaano
- Luhyayî: vuyanzi
- Luksembûrgî: Léift → lb m
- Maguindanaoyî: kasih
- Makedonî: љубов m (ljubov)
- Malayalamî: സ്നേഹം → ml (snēhaṃ), ഇഷ്ടം → ml (iṣṭaṃ)
- Malezî: cinta → ms, sayang → ms
- Maltayî: imħabba m
- Manksî: graih n
- Maorî: aroha → mi
- Maranaoyî: kasi
- Maratî: प्रेम (prem), प्रीति (prīti)
- Mbya guaraniyî: mborayvu
- Meänkiyelî: rakhaus
- Mecarî: szeretet → hu, szerelem → hu
- Megrelî: ჸოროფა (ʾoropa)
- Meruyî: wendo
- Misrî:
(mrwt m) - Mizoyî: hmangaihna
- Mîrandî: amor
- Mongolî:
- Mozarabîkî: אמורי n (amore)
- Naga pidginî: morom
- Nahwatlî: tlazohtlaliztli, tlasojtlalistli
- Nanticokeyî: quámmősch
- Navajoyî: ayóóʼóʼóʼní
- Nepalî: माया → ne (māyā)
- Normandî: amour n
- Norwecî:
- Ojibweyî: zaagi'idiwin inan
- Okînawanî: なさき (nasaki)
- Oksîtaniya kevn: amor
- Oksîtanî: amor → oc
- Oriyayî: ପ୍ରେମ → or (premô)
- Osetî: уарзондзинад (warzonʒinad)
- Oygurî: مۇھەببەت (muhebbet), ئاشىق (ashiq), ئاشىقلىق (ashiqliq)
- Ozbekî: sevgi → uz, muhabbat → uz
- Peştûyî: مينه → ps m (mína)
- Piedmontîsî: amor n
- Plodîşî: Leew m
- Polonî: miłość → pl m
- Portugalî: amor → pt n
- Prusiya kevn: mīli
- Puncabî: ਪਿਆਰ n (piāra)
- Qazaxî: ғашықтық (ğaşyqtyq), махаббат (maxabbat), сүйіс (süiıs)
- Rohingyayî: ador, mohábboth
- Romagnolî: amôr n
- Romancî: charezza m
- Romanyayî: iubire → ro m, dragoste → ro m, amor → ro nt
- Rusî: любо́вь m (ljubóvʹ)
- Samiya bakurî: ráhkisvuohta
- Samoayî: alofa
- Sanskrîtî: अनुराग → sa n (anurāga), प्रेमन् → sa n an nt (preman)
- Sardinian:
- Sassarîsî: amóri
- Sebwanoyî: gugma
- Sicîlî: amuri → scn n
- Sindhî: محبت → sd m (mahbbàtà), عشق → sd n ('išqù), پیار n (pyārù), لَنو n (lôve)
- Sirboxirwatî:
- Sîlhetî: ꠝꠣꠄꠣ (maea)
- Slaviya kevn:
- Kirîlî: любꙑ m (ljuby)
- Slovakî: láska → sk m
- Slovenî: ljubezen → sl m
- Somalî: jacayl → so
- Sorbî:
- Sorbiya jêrîn: lubosć m
- Spanî: amor → es n
- Sundanî: asih, deudeuh → su, nya'ah
- Sûmerî: 𒀀𒊏𒄠𒈬 (arammu)
- Swahîlî: upendo → sw
- Swêdî: kärlek → sv g
- Şorî: кӧлениш (köleniş)
- Tacikî: муҳаббат → tg (muhabbat), ишқ → tg (išq)
- Tagalogî: pag-ibig → tl, pagmamahal
- Tamîlî: அன்பு → ta (aṉpu), பாசம் → ta (pācam)
- Tayî: ความรัก → th
- Telûgûyî: ప్రేమ → te (prēma)
- Temazîxtiya atlasa navendî: ⵜⴰⵢⵔⵉ (tayri)
- Teteriya krîmî: süygü
- Teterî: ярату (yaratu)
- Tetûmî: domin
- Tigrînî: ፍቕሪ (fəḳʰri)
- Tirkî: sevgi → tr, sevi → tr, aşk → tr, emre → tr
- Tirkmenî: yşk, söýgi
- Tîbetî: བརྩེ་དུང (brtse dung)
- Tokpisinî: lav
- Toxarî A: tunk
- Toxarî B: tankw, larauñe
- Tuvanî: ынакшыл (ınakşıl)
- Urdûyî: محبت → ur m (muhabbat), عشق → ur n ('iśq), پیار → ur n (pyār)
- Ûkraynî: любо́в m (ljubóv), коха́ння nt (koxánnja)
- Viyetnamî: tình yêu → vi, ái tình → vi
- Volapûkî: löf → vo, lelöf → vo
- Walonî: amour → wa n, amor n
- Weylsî: cariad → cy n
- Wolofî: mbëggeel → wo
- Ximêrî: សេចក្ដីស្រឡាញ់ (sackdəy srɑlañ)
- Xosayî: uthando
- Yakutî: таптал (taptal)
- Yidîşî: אַהבֿה m (aave), ליבע m (libe), ליבשאַפֿט m (libshaft)
- Yolayî: loove
- Yorubayî: ìfẹ́
- Yûnanî: αγάπη → el m (agápi), έρωτας → el n (érotas),
- Zhuangî: aiqcingz, aiq
- Zuluyî: uthando → zu 11
- Ev qismê Wergerê ji agahiyên naveroka vê guhertoya gotara wekhev a li ser Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.