şîr
Bilêvkirin
[biguhêre]Navdêr 1
[biguhêre]Zayenda nêr a binavkirî | ||
---|---|---|
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | şîr | şîr |
Îzafe | şîrê | şîrên |
Çemandî | şîrî | şîran |
Nîşandera çemandî | wî şîrî | wan şîran |
Bangkirin | şîro | şîrino |
Zayenda nêr a nebinavkirî | ||
Rewş | Yekjimar | Pirjimar |
Navkî | şîrek | şîrin |
Îzafe | şîrekî | şîrine |
Çemandî | şîrekî | şîrinan |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Milk_glass.jpg/220px-Milk_glass.jpg)
şîr nêr
- Şileya spî ya ji memikên jinan û ji guhanên candarên din yên mê tê (û wisa tê vexwarin yan jî mast yan penîr jê tê çêkirin).
- Inzalê legen nuzûlê ibrîq
Tesʿîd kirin bi qer û inbîq
Memzûc-i şebîhê şîr û şekker — (Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692)
- Inzalê legen nuzûlê ibrîq
Bi alfabeyên din
[biguhêre]Jê
[biguhêre]- berşîr
- berşîrî
- (lêker) ji şîr vekirin
- jişîrvekirî
- (navdêr) şîrgirtin
- (lêker) şîr girtin
- şîrî
- şîrîn
Têkildar
[biguhêre]Bide ber
[biguhêre]Etîmolojî
[biguhêre]Ji proto-hindûewropî *sṷēid- (“şîr”), hevreha sanskrîtî क्षीर (kṣîre, “şîr”), avestayî xşvid- (şîr) farisiya kevn şift- (şîr), farisî شیر (şîr, “şîr”), partî šift, soranî شیر (şîr), zazakî şid / şit, hewramî şot. Herwiha hevreha şil (ruhn, şilî, têrav) ya kurmancî û rehê ksviḍ (şil bûn) ya sanskrîtî. Peyva tirkî süt hevreha ya mongolî sün e û di zimanên kevnar yên altayî de hebû lê belkî deynkirineke kevn ya ji hindûewropî be yan jî peyveke hevbeş ya herdu makezimanan be. Hêjayî gotinê ye ku ev rehê peyva şîr di pirraniya zimanên din yên hindûewropî de peyda nabe lê rehê h₂melg̑- gelek berbelavtir e: latînî mulgeo, yûnanî ἀμέλγω (amelgō), îngilîzî milk, rusî молозиво, lîtwanî mélžti, toçarî A malke...
Werger
[biguhêre]- Abxazî: ахш (āxš)
- Açangî: nauh
- Adîgeyî: щэ (š̍ă)
- Afarî: can
- Afrîkansî: melk → af
- Aguarunayî: munȼu
- Aklanon: gatas
- Albanî: qumësht → sq n, tambël → sq n (Kosovo)
- Albanî: klëmsh
- Almanî: Milch → de m
- Altayiya başûrî: сӱт (süt)
- Amazîxiya fasî: ⴰⵛⴼⴼⴰⵢ (ašffay), ⴰⴽⵯⴼⴰⵢ (akʷfay), ⴰⵖⵖⵓ (aɣɣu), ⴰⵖⵓ (aɣu)
- Amharî: ወተት (wätät)
- Aragonî: leit → an, let
- Aramî:
- Arapaho: beθéneč
- Aromanî: lapte
- Asamî: গাখীৰ (gakhir)
- Astûrî: lleche → ast n an m, tsechi nt
- Atîkamekwî: tcotcocanapo
- Avarî: рахь (rax)
- Awadhî: दूध (dūdh)
- Aymarayî: millk'i
- Aynuyî: トペ (tope)
- Azerî: süd → az
- Bambarayî: nɔnɔ
- Banyumasanî: susu
- Baskî: esne → eu
- Başkîrî: һөт (höt)
- Batsbî: შურ (šur)
- Mille, Muich :
- Belarusî: малако́ → be nt (malakó)
- Belûçî: شیر (šír)
- Bengalî: দুধ → bn (dudh)
- Bextiyarî: شیر (šir)
- Bîkoliya naverast: gatas
- Bîslamayî: susu
- Brahuiyî: palle
- Bretonî: laezh → br n
- Bulgarî: мля́ко → bg nt (mljáko)
- Burmayî: နို့ → my (nui.)
- Buryatî: һүн (hün)
- Cingphoyî: chyu
- Conxayî: འོ་མ ('o ma)
- Çamicuroyî: tensa
- Çeçenî: шура (šura)
- Çekî: mléko → cs nt
- Çerokî: ᎤᏅᏗ (unvdi)
- Çeyenî: matana
- Çîçewayî: mkaka
- Çînî:
- Çukçî: лывээръын (lyvėėrʺyn)
- Çuvaşî: сӗт (sĕt)
- Çûkî: minik
- Danmarkî: mælk → da g
- Dargwayî: ниъ (niʾ)
- Divehî: ކިރު (kiru)
- Dogrîbî: ejietʼò
- Elfdalî: mjok m
- Endonezyayî: susu → id
- Erebî: حَلِيب → ar n (ḥalīb), لَبَن → ar n (laban)
- Ermenî: կաթ → hy (katʿ)
- Erzayî: ловсо (lovso)
- Esperantoyî: lakto → eo
- Estonî: piim → et
- Etiyopiya klasîk: ሐሊብ (ḥälib)
- Evenî: өкэнь (ökəņ)
- Evenkî: укумни (ukumņi)
- Eweyî: notsi
- Extremaduranî: lechi m
- Farisî: شیر → fa (šir)
- Fatalukuyî: ami
- Fenîkî: 𐤇𐤋𐤁 (ḥlb)
- Ferî: mjólk → fo m
- Fînî: maito → fi
- Fransî: lait → fr n
- Friyolî: lat
- Frîsiya bakur: molke m
- Frîsiya saterlandî: Molk m
- Frîsî: molke → fy g
- Fulahî: kosam
- Gaelîka skotî: bainne n
- Gagawzî: süt
- Galîsî: leite → gl n
- Garhwaliyî: दूद (dūd)
- Gotî: 𐌼𐌹𐌻𐌿𐌺𐍃 m (miluks)
- Gujaratî: દૂધ nt (dūdh)
- Gurcî: რძე (rʒe)
- Guwaranî: kamby → gn
- Haîtî: lèt
- Hawayî: waiū
- Hawsayî: madara → ha, nono → ha
- Hindî: दूध → hi n (dūdh)
- Hmongî: mis
- Holendî: melk → nl m
- Îbranî: חָלָב → he n (khaláv)
- Îdoyî: lakto → io
- Îngilîziya kevn: meolc m
- Îngilîzî: milk → en
- Îngriyî: maito
- Îngûşî: шура (šura)
- Înterlîngua: lacte → ia
- Înuîtî: ᐃᒻᒧᒃ
- Înupîakî: immuk
- Îrlendî: bainne → ga n
- Îsnagî: xatta
- Îtalî: latte → it n
- Îzlendî: mjólk → is m
- Japonî: 乳 → ja (ちち, chichi), 乳汁 → ja (にゅうじゅう, nyūjū), ミルク → ja (miruku), 牛乳 → ja (ぎゅうにゅう, gyūnyū)
- Javayî: susu
- Jumjumî: aak
- Kabardî: шэ (šă)
- Kalalîsûtî: immuk
- Kalmîkî: үсн (üsn)
- Kambaatayî: ado
- Kannadayî: ಹಾಲು → kn (hālu)
- Kanuriyî: câm
- Karaçay-balkarî: сют (süt)
- Karelî: maido
- Kaşûbî: mlékò nt
- Katalanî: llet → ca m
- Keçwayî: wilali
- Keşmîrî: دۄد → ks (dọd), द्वद (dwad)
- Ketî: mamul
- Kirgizî: сүт → ky (süt)
- Kîkûyûyî: iria 5
- Kîngalî: කිරි → si (kiri)
- Kînyarwandayî: amata 6
- Kîrîbatî: miriki
- Komî-permyakî: йӧв (jöv)
- Konkanî: dud
- Koreyî: 젖 → ko (jeot), 유즙(乳汁) (yujeup), 밀크 (milkeu), 우유(牛乳) (uyu)
- Kornî: leth n
- Korsîkayî: latti → co n
- Kreyoliya guinea-bissau: liti
- Krî: ᒎᒎᔑᓈᐴ (coocooshinaapoo)
- Ladakhiyî: འོ་མ ('o ma)
- Ladînoyî: leche m
- Lahndayî: ਦੁੱਧ (duddh)
- Lakotayî: asáŋpi
- Lamboyayî: huhhu
- Latgalî: pīns
- Latînî: lac → la nt
- Latviyayî: piens → lv n
- Lawsî: ນ້ຳນົມ → lo (nam nom), ນົມ → lo (nom)
- Lazî: ბჯა (bǯa)
- Lezgînî: нек (nek)
- Lhao voyî: nug', nung: nug'
- Lingalayî: míliki 9 an 10
- Lîgûrî: læte n
- Lîmbûrgî: mèlk → li n
- Lîtwanî: pienas → lt n
- Lîvonî: sēmḑa
- Lombardî: latt, lacc
- Lueyî: ᦓᧄᧉᦓᦳᧄᧉ (nam2num2), ᦓᧄᧉᦓᦳᧄᧉᦷᦣ (nam2num2ho)
- Luksembûrgî: Mëllech → lb m
- Mòçenoyî: milch m
- Maguindanaoyî: gatas
- Makasaeyî: amirae
- Makedonî: млеко nt (mleko)
- Malayalamî: പാൽ → ml (pāl)
- Malezî: susu → ms
- Maltayî: ħalib n
- Mançûyî: ᠰᡠᠨ (sun)
- Manksî: bainney n
- Maorî: waiū, miraka → mi
- Maranaoyî: gatas
- Maratî: दूध → mr (dūdh)
- Marî:
- Mariya rojhilatî: шӧр
- Marîkopayî: ma
- Mecarî: tej → hu
- Megrelî: ბჟა (bža)
- Misrî:
(jrṯt m) - Mînangkabawî: dadiah
- Mîrandî: lheite n
- Mokşayî: лофца (lofca)
- Mongolî:
- Monî: ဍာ်တှ်
- Mwanî: masiwa
- Nahwatliya klasîk: chīchīhualāyōtl
- Napolîtanî: latte nt
- Navajoyî: abeʼ
- Nedersaksî:
- Nepalî: दुध → ne (dudh), दूध (dūdh)
- Newarî: दुरु (duru)
- Ngarrindjerî: ngumperi
- Normandî: lait n
- Nornî: likk
- Norwecî:
- Ojibweyî: doodooshaaboo
- Okînawanî: うしぬちー (ʼushinuchī)
- Oksîtanî: lach → oc n, lait → oc m
- Oriyayî: କ୍ଷୀର → or (kṣīrô), ଦୁଧ → or (dudhô)
- Oromoyî: aannan → om
- Osageyî: paazénii
- Osetî: ӕхсыр (æxsyr)
- Osmanî: سوت (süt), حلیب (halîb), لبن (leben), شیر (şîr)
- Oygurî: سۈت → ug (süt)
- Ozbekî: sut → uz
- Palî: duddha nt, khīra nt
- Peştûyî: شيدې → ps m (šide)
- Piedmontîsî: làit n
- Pîrahayî: xíbogi
- Pîttcantcatcarayî: ipi, milka
- Plodîşî: Malkj m
- Polabî: mlåkă nt
- Polonî: mleko → pl nt
- Portugaliya kevn: leite, leyte
- Portugalî: leite → pt n
- Prusiya kevn: daddan nt
- Puncabî: ਦੁੱਧ n (duddha)
- Qazaxî: сүт → kk (süt)
- Qiptî:
- Rohingyayî: dut
- Romagnolî: làt n, lat n
- Romancî: latg n, lat
- Romanî: thud n
- Romanyayî: lapte → ro nt
- Rusî: молоко́ → ru nt (molokó)
- Rusînî: молоко́ nt (molokó)
- Sahoyî: xan
- Samî:
- Samoayî: susu → sm
- Samogîtî: pėins n
- Sanskrîtî: दुग्ध → sa nt (dugdha), क्षीर → sa nt (kṣīra), पायस → sa nt (pāyasa)
- Santalî: ᱛᱳᱚ (toô)
- Sardînî: late, lati
- Sebwanoyî: gatas, letse
- Sicîlî: latti → scn n
- Sidamoyî: ado
- Sindhî: شير (šīru)
- Sirboxirwatî:
- Sîlhetî: ꠖꠥꠗ (dudó)
- Skotî: milk
- Slaviya kevn:
- Slaviya rojavayî ya kevn: молоко nt (moloko)
- Slovakî: mlieko → sk nt
- Slovenî: mleko → sl nt
- Somalî: caano → so n
- Sorbî:
- Sotoyiya başûr: lebese → st
- Spanî: leche → es m
- Sundanî: susu
- Sûmerî: 𒂵 (GA)
- Svanî: ლჷჯე (ləǯe)
- Swahîlî: maziwa → sw
- Swêdî: mjölk → sv g
- Şanî: ၼမ်ႉၼူမ်း (nâ̰m núum)
- Şerpayî: འོ་མ (homa)
- Şonayî: mukaka
- Şorî: сӱт (süt)
- Tacikî: шир → tg (šir)
- Tagalogî: gatas → tl
- Tahîtî: ha'ari
- Talişî: شت (šət)
- Tamîlî: பால் → ta (pāl)
- Tarifitî: aɣi n
- Tausugî: gatas
- Tayî: น้ำนม → th (náam-nom), นม → th (nom)
- Telûgûyî: పాలు → te (pālu), క్షీరము → te (kṣīramu)
- Ternateyî: susu
- Teteriya krîmî: süt
- Teterî: сөт → tt (söt)
- Tetûmî: susubeen
- Tigrînî: ጸባ (ṣäba)
- Tirkî: süt → tr
- Tirkmenî: süýt
- Tîbetî: འོ་མ ('o ma)
- Tokpisinî: susu
- Tongî: hu'akau
- Toxarî A: malke
- Toxarî B: malkwer
- Tswanayî: maši 6
- Tuluyî: ಪೇರ್ (pēr)
- Tuvanî: сүт (süt)
- Tûpiya kevn: kamby
- Udmurtî: йӧл (jöl)
- Ugarîtî: 𐎈𐎍𐎁 (ḥlb)
- Urdûyî: دودھ n (dūdh)
- Ûkraynî: молоко́ → uk nt (molokó)
- Vendayî: mafhi, mukhaha
- Venîsî: lat → vec
- Vepsî: maid
- Viyetnamî: sữa → vi
- Volapûkî: milig → vo
- Voroyî: piim
- Walonî: laecea → wa n
- Warayî: gatas
- Weylsî: llaeth → cy, llefrith → cy n
- Wîlamowî: myłich m
- Wolofî: meew → wo
- Wutunhuayî: naize
- Xakasî: сӱт (süt)
- Ximêrî: ទឹកដោះ → km (tɨkdɑh), ទឹកដោះគោ (tɨkdɑhkoo)
- Xosayî: ubisi 11
- Yagarayî: ammoo
- Yakanî: gatas
- Yakutî: үүт (üüt)
- Yaoyî: wuma
- Yidîşî: מילך m (milkh)
- Yorubayî: wàrà
- Yupîkiya navendî: muluk'uuq
- Yûnanî: γάλα → el nt (gála)
- Kevn: γάλα nt (gála)
- Zhuangî: cij, neq, maknah
- Zuluyî: ubisi → zu 11
- ǃXóõ: gǂqhèẽ
Navdêr 2
[biguhêre]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Sword_%28Pulouar%29_MET_36.25.1526_001_Mar2017.jpg/120px-Sword_%28Pulouar%29_MET_36.25.1526_001_Mar2017.jpg)
şîr nêr
Navdêr
[biguhêre]şîr