Fritz Albert Lipmann
Fritz Albert Lipmann | |
---|---|
![]() | |
Ħajja | |
Twelid | Königsberg, 12 Ġunju 1899 |
Nazzjonalità |
Ġermanja Stati Uniti tal-Amerka |
Mewt | Poughkeepsie, 24 Lulju 1986 |
Edukazzjoni | |
Alma mater |
Università ta' Königsberg Università Humboldt ta’ Berlin Università ta' Heidelberg Università Ludwig Maximilian ta’ Munich Collegium Fridericianum |
Studenti dottorali | Herman Kalckar |
Lingwi | Ingliż |
Okkupazzjoni | |
Okkupazzjoni |
bijokimiku għalliem fl-università kimiku tabib |
Post tax-xogħol | Berlin |
Impjegaturi |
Università ta' Harvard Università Rockefeller |
Premjijiet | |
Nominat għal |
uri
|
Sħubija |
Soċjetà Rjali Akkademja Ġermaniża tax-Xjenzi Leopoldina Akkademja Amerikana tal-Arti u tax-Xjenzi Akkademja Nazzjonali tax-Xjenzi |
Fritz Albert Lipmann (twieled fit-12 ta' Ġunju 1899 – miet fl-24 ta' Lulju 1986) kien bijokimiku Ġermaniż-Amerikan u koskopritur fl-1945 tal-koenżima A. Għal din l-iskoperta, flimkien ma' riċerka oħra fuq il-koenżima A, huwa ngħata l-Premju Nobel għall-Fiżjoloġija u l-Mediċina fl-1953 (flimkien ma' Hans Adolf Krebs).
Ħajja bikrija u edukazzjoni
[immodifika | immodifika s-sors]Lipmann twieled f'Königsberg, il-Ġermanja, f'familja Lhudija. Il-ġenituri tiegħu kienu Gertrud (Lachmanski) u l-avukat Leopold Lipmann.
Lipmann studja l-mediċina fl-Università ta' Königsberg, Berlin, u Munich, u ggradwa f'Berlin fl-1924. Huwa rritorna lejn Königsberg biex jistudja l-kimika taħt il-Professur Hans Meerwein. Fl-1926 huwa ngħaqad ma' Otto Meyerhof fl-Istitut Kaiser Wilhelm għall-Bijoloġija, Berlin, għat-teżi tad-dottorat tiegħu. Imbagħad huwa segwa lil Meyerhof lejn Heidelberg fl-Istitut Kaiser Wilhelm għar-Riċerka Medika.
Karriera
[immodifika | immodifika s-sors]Mill-1939 'il quddiem, Lipmann għex u ħadem fl-Istati Uniti. Huwa kien Riċerkatur fid-Dipartiment tal-Bijokimika tal-Kulleġġ Mediku tal-Università ta' Cornell, f'New York mill-1939 sal-1941. Huwa ngħaqad mal-persunal tar-riċerka tal-Isptar Ġenerali ta' Massachusetts f'Boston fl-1941, l-ewwel bħala Riċerkatur fid-Dipartiment tal-Kirurġija, u mbagħad bħala mexxej tal-grupp tiegħu fil-Laboratorju tar-Riċerka Bijokimika tal-isptar. Mill-1949 sal-1957 huwa kien professur tal-kimika bijoloġika fl-Iskola Medika ta' Harvard. Mill-1957 'il quddiem, huwa għallem u wettaq ir-riċerka fl-Università Rockefeller, fil-Belt ta' New York.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Fritz_Albert_Lipmann_with_wife_1953.jpg/217px-Fritz_Albert_Lipmann_with_wife_1953.jpg)
Fl-1953, Lipmann irċieva l-Premju Nobel għall-Fiżjoloġika u l-Mediċina "għall-iskoperta tal-koenżima A u l-importanza tagħha għall-metaboliżmu intermedjarju" flimkien ma' Hans Adolf Krebs. Lipmann ingħata l-Medalja Nazzjonali tax-Xjenza fl-1966. Huwa pprova jidħol iktar fil-fond tal-iskoperta tiegħu billi sab varjant tal-koenżima A, magħrufa issa bħala Pantetina.
Lipmann introduċa d-deżinjazzjoni speċifika tan-nokkla orizzontali (~) biex jiġi indikat il-fosfat rikk ta' enerġija għolja fil-bijomolekuli ta' enerġija għolja bħall-ATP fis-saġġ tiegħu "Ġenerazzjoni u Użu Metaboliċi tal-Enerġija Legatriċi tal-Fosfat". Dwar ix-xogħol tiegħu huwa stqarr "li fil-qasam tal-bijosinteżi nkiseb eżempju rari ta' progress li jwassal għal simplifikazzjoni".
Ħajja personali
[immodifika | immodifika s-sors]Fl-1931, Lipmann iżżewweġ lil Elfreda M. Hall u flimkien kellhom iben. Lipmann miet f'New York fl-1986. Il-mara tiegħu mietet armla fl-2008 meta kellha 101 sena.