Meson
Eit meson er ein elementærpartikkel som høyrer til hovudgruppa av partiklar som vert kalla hadron. Meson er i standardmodellen definert som ikkje-elementære partiklar, som består av ei lik mengd kvarkar, og antikvarkar. Ein trur at meson består av eit kvark-antikvark par, i tillegg til mange virtuelle kvark-antikvark par, og virtuelle gluon. I dag leiter ein etter eksotiske meson med forskjellige bestanddelar. Kvarkane kan eksistere i forskjellige tilstandar. Eit π0 meson er til dømes verken opp, anti-opp (), eller ned, anti-ned (), men ein mellomting som gjen det til sin egen antipartikkel.
Alle meson er ustabile. Dette kjem av samansetninga av kvarkar, som er kvark-antikvark (). Desse kvarkane vil annihilere og danne energi og nye partikler.
Meson vart opphavleg føresagt å vere kraftberarar for krafta som heldt atomkjernane saman. Og då ein først oppdaga myonet, trudde ein pga. liknande masse at det var eit meson, og gav det namnet mu-meson. Men sidan det ikkje var sterkt vekselverkande skjønte ein fort at det ikkje kunne stemme. Det første ordentlege mesonet som vart oppdaga ar pionet. Hideki Yukawa fekk Nobelprisen i fysikk for dette i 1949. Meson er berarar av sterk kjernekraft.
![]() |
![]() |
Liste over meson
[endre | endre wikiteksten]Dette er ei liste over meson. Det er eit utval av omtrent 140 kjente.
Partikkel | Symbol | Anti- partikkel |
Kvark- innhald |
Spinn og paritet | Kvilemasse MeV/c² |
S | C | B | Nedbrytingstid s |
Nedbrytingsprodukt | Kommentar |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ladd Pion |
Pseudoskalar | 139.6 | 0 | 0 | 0 | 2.60×10-8 | μ+ + νμ | ||||
Nøytral Pion |
Sjølv | Pseudoskalar | 135.0 | 0 | 0 | 0 | 0.84×10-16 | 2γ | Unøyaktig (kvarkmassar<>0) | ||
Ladd Kaon |
Pseudoskalar | 493.7 | +1 | 0 | 0 | 1.24×10-8 | μ + νμ or π+ + π0 | ||||
Nøytral Kaon |
Pseudoskalar | 497.7 | +1 | 0 | 0 | Svak desintegrasjon | Fargekraft eigentilstand - ingen fast nedbrytingstid (sjå fotnotar) | ||||
K-Kort | Pseudoskalar | 497.7 | (*) | 0 | 0 | 0.89×10-10 | π+ + π- or 2π0 |
Svak desintegrasjon eigentilstand - kombinasjon manglar liten CP-brot-del) | |||
K-Lang | Pseudoskalar | 497.7 | (*) | 0 | 0 | 5.2×10-8 | π+ + e- + νe | Svak kjernekraft eigentilstand - kombinasjon manglar liten CP-brot-del) | |||
Eta | Sjølv | Pseudoskalar | 547.8 | 0 | 0 | 0 | 5×10-19 | Kombinasjon unøyaktig pga kvarkmassar <>0 | |||
Eta Prime |
Sjølv | Pseudoskalar | 957.6 | 0 | 0 | 0 | 3×10-21 | Kombinasjon unøyaktig pga kvarkmassar <>0 | |||
Rho | Vektorboson | 776 | 0 | 0 | 0 | 0.4×10-23 | |||||
Phi | Sjølv | Vektor | 1020 | 0 | 0 | 0 | 16×10-23 | ||||
D | Pseudoskalar | 1869 | 0 | +1 | 0 | 10.6×10-13 | |||||
D | Pseudoskalar | 1865 | 0 | +1 | 0 | 4.1×10-13 | |||||
Ds | Pseudoskalar | 1968 | +1 | +1 | 0 | 4.9×10-13 | |||||
J/Psi | Sjølv | Vektor | 3096.9 | 0 | 0 | 0 | 7.2×10-21 | e+ + e- or μ+ + μ- ... |
Sjå sjarmonium | ||
B | Pseudoskalar | 5279 | 0 | 0 | +1 | 1.7×10-12 | |||||
B | Pseudoskalar | 5279 | 0 | 0 | +1 | 1.5×10-12 | |||||
Bs | Pseudoskalar | 5369 | -1 | 0 | +1 | 1.46×10-12 | |||||
Bc | Pseudoskalar | 6400 | 0 | +1 | +1 | 5×10-13 | |||||
Upsilon | SJølv | Vektor | 9460 | 0 | 0 | 0 | 1.3×10-20 | e+ + e- or μ+ + μ- ... |
Sjå bunnium |
(^) Det er to komplikasjonar ved elektrisk nøytrale kaon:
- På grunn av nøytral kaonmiksing vil og ikkje vere eigentilstandar for særheit. Men dei er eigentilstandar for den svake kjernekrafta, som dermed avgjer nedbrytinga deira, så desse partiklene har bestemt nedbrytingstid.
- På grunn av lineære kombinasjonar som vist over for og er desse heilt korrekte på grunn av ein naudsynt liten korreksjon for CP-symmetribrot.
Desse komplikasjonene eksisterer i prinsippet òg for andre nøytrale mesoner, men svake eigentilstander noterast berre for kaon på grunn av dei særs forskjellige nedbrytingstidene deira.
Kjelder
[endre | endre wikiteksten]- Denne artikkelen bygger på «Meson» frå Wikipedia på bokmål, den 12. april 2013.