Serviz
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Gedeckter_Tisch_2_Museum_Senftenberg.jpg/280px-Gedeckter_Tisch_2_Museum_Senftenberg.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Duke_of_Hamilton_Derby_Dinner_Service.jpg/280px-Duke_of_Hamilton_Derby_Dinner_Service.jpg)
Serviz (fransuzcha: service — „xizmat qilish“, taom tayyorlash va berish, lotincha: servire — xizmat koʻrsatish, yordam berish) — maʼlum miqdordagi odamlar uchun zaruriy turlarni oʻz ichiga olgan ovqat, choy yoki qahva idishlari[1]. Sanʼat va hunarmandchilikda, utilitar va badiiy jihatdan kompozitsiyani tashkil etuvchi stol buyumlari toʻplami. Funksiyasiga koʻra, toʻplamlar ovqatlanish, shirinlik, choy, qahva uchun boʻladi. Idishlari soni boʻyicha — katta, tantanali (masalan, rus chinnisining mashhur „Orden servizi“), koʻpchilik uchun moʻljallangan va kichik boʻladi. Kichik choy yoki kofe servizlari „dejené“ deb ataladi (fr. déjeuner — nonushta). Ikki kishilik idishlar — „tete-a-tete“ (tête-à-tête — yuzma-yuz) deyiladi. Bir kishilik serviz „egoist“, gohida „solityor“ deb ataladi (fr. Solitaire — yolgʻiz, alohida). Bir kishiga stolda ovqatlanish uchun taqdim etiladigan buyumlarning toʻliq toʻplami (idishlar, oshxona anjomlari, aksessuarlar) kuvert deb ataladi (fransuzcha: couvert).
XVIII-XIX asrlardagi chinni, billur va kumushdan yasalgan tantanali (saroy) servizlarda amaliy buyumlardan tashqari turli xil stol bezaklari mavjud edi: idish javonchalari, xushboʻylashtirgichlar, koʻkatdonlar, koʻpqavatli tarelkalar, kabarelar va plademenajlar. Bunday buyumlar stolning oʻrtasiga (fr. surtout de table) yoki birga qoʻyilgan stollar oʻqi boʻylab bir chiziqqa oʻrnatilgan (fillet; fr. fayl — ip, qator). Lichik xizmat stolchalari — desert, geridon yoki dam-veyterlar tantanali stol buyumlariga kirgan. Stolning kompozitsion markazi, koʻpincha, chinnidan yasalgan, baʼzan murakkab, koʻp figurali, ramziy maʼnoga ega boʻlgan haykaltaroshlik kompozitsiyasi boʻlishi mumkin edi: „Desert-Triumf“ yoki „Stol oʻrtasida idish“ (ing. Table Centrepiece)[2][3].
Serviz turlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Foydalanish boʻyicha
- Oshxona servizi — toʻliq ovqatlanish uchun idishlar toʻplami;
- Choy servizi — choy ichish uchun moʻljallangan idishlar toʻplami;
- Kofe servizi — qahva ichish uchun moʻljallangan idishlar toʻplami;
- Likyor (sharob) servizi — spirtli ichimliklar ichish uchun moʻljallangan idishlar toʻplami.
- Tayyorlangan materiali boʻyicha
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ GOST R 54868—2011 Posuda keramicheskaya. Termini i opredeleniya
- ↑ Vlasov V. G.. Serviz, servirovka // Vlasov V. G. Noviy ensiklopedicheskiy slovar izobrazitelnogo iskusstva. V 10 t. — SPb.: Azbuka-Klassika. — T. VIII, 2008. — S. 720—721
- ↑ Sipovskaya N.V. Nastolnie dekoratsii v Rossii XVIII veka // Iskusstvoznanie. Jurnal po istorii i teorii iskusstva. — M.: Gos. in-t iskusstvoznaniya, № 3-4. — S. 335—357
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- {{{заглавие}}}.
- Servizi // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1960. — T. VIII. — Stb. 128—131