Alan Greenspan
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
6 marca 1926 |
---|---|
Zawód, zajęcie | |
Narodowość |
żydowsko-amerykańska |
Tytuł naukowy | |
Alma Mater | |
Stanowisko | |
Małżeństwo |
1. Joan Mitchell (1952–1953) |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Alan Greenspan (ur. 6 marca 1926 w Nowym Jorku) – amerykański ekonomista pochodzenia żydowskiego, doktor nauk ekonomicznych, wieloletni przewodniczący Rady Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej, Kawaler Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego (KBE).
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Młodość i wykształcenie
[edytuj | edytuj kod]Ojciec Alana Greenspana, Herbert, pochodził z rodziny o korzeniach niemiecko-żydowskich, natomiast matka, Rose Goldsmith, była polską Żydówką z Buczacza[1]. Studiował w Juilliard School w latach 1943–1944. Tytuł Bachelor of Science z dziedziny ekonomii otrzymał w 1948, a magistra w 1950 roku. W 1977 roku został uhonorowany tytułem doktora ekonomii. Jego praca doktorska nie jest udostępniania od 1987 na jego prośbę[2]. Wszystkie tytuły zdobył na Uniwersytecie Nowojorskim. Studiował także na Uniwersytecie Columbia.
Poglądy i praca zawodowa
[edytuj | edytuj kod]W latach 50. i 60. XX wieku związany był z pisarką Ayn Rand i jej obiektywistycznym ruchem, promując nieskrępowany kapitalizm jako filozofię socjalną i ekonomiczną. Pisał artykuły do pism ruchu. Był także autorem kilku esejów w książce Rand Capitalism: the Unknown Ideal. Popierał system monetarny oparty na złocie i leseferyzm. Jednocześnie był mocno krytykowany przez członków ruchu Leonarda Peikoffa i Harry’ego Binswangera, którzy uważali, że praca dla Rezerwy Federalnej jest porzuceniem ideałów obiektywizmu i zasad wolnego rynku.
Przed jego pracą dla systemu rezerwy federalnej USA Alan Greenspan był prezesem Aluminum Company of America (Alcoa), Automatic Data Processing, Inc., Capital Cities/ABC, Inc., General Foods, Inc., J.P. Morgan & Co., Inc., Morgan Guaranty Trust Company of New York, Mobil Corporation i The Pittston Company.
W latach 1974–1977 był szefem Rady Doradców Ekonomicznych (Council of Economic Advisers) prezydenta Geralda Forda.
Szef systemu rezerwy federalnej USA
[edytuj | edytuj kod]2 czerwca 1987 prezydent Ronald Reagan mianował Alana Greenspana na szefa Rezerwy Federalnej, jako następcę Paula Volckera. Na jego nominację rynki zareagowały największymi w ciągu ostatnich pięciu lat spadkami – niektórzy uważali, że Greenspan będzie raczej politykiem. Senat zatwierdził go na tym stanowisku 11 sierpnia.
Już po dwóch miesiącach pracy musiał stawić czoło pierwszemu kryzysowi (czarny poniedziałek w 1987 r.).
18 maja 2004 został bezprecedensowo nominowany przez George’a W. Busha po raz piąty na szefa Rezerwy Federalnej. Łącznie to stanowisko zajmował podczas rządów czterech prezydentów – Ronalda Reagana, George’a H.W. Busha, Billa Clintona oraz George’a W. Busha.
Jako szef Rezerwy Federalnej Greenspan zakończył urzędowanie 31 stycznia 2006. Jego następcą został Ben Bernanke. Swoje wspomnienia, obserwacje i analizy spisał w autobiograficznej książce Era zawirowań.
Ocena działalności w Fed
[edytuj | edytuj kod]Zwolennicy polityki Alana Greenspana jako szefa Fed uważają, że dzięki przemyślanej polityce pieniężnej Stany Zjednoczone przeżywały jeden z najlepszych okresów prosperity w swojej historii, pomimo poważnych zagrożeń, takich jak wydarzenia 11 września 2001 roku.
Krytycy uważają, że polityka interwencji Fed w czasie kryzysów, takich jak np. upadek LTCM, sztucznie podtrzymywała zaufanie inwestorów do hossy, kosztem jednak zwiększonej podaży pieniądza. W czasie rządów Greenspana podaż pieniądza M3 wzrosła o 187% z 3,5 bln do ponad 10 bln dolarów, średnio o 5,8% rocznie (procent składany)[3][4], znacznie powyżej stopy wzrostu PKB. Na przykład w 2004 roku stopa procentowa Fed została ustalona na poziomie 1%, to jest poniżej inflacji[5]. Tak więc Fed w istocie dotował w tym czasie udzielanie kredytów. Zdaniem krytyków nadwyżka podaży pieniądza doprowadziła do powstania baniek spekulacyjnych, takich jak boom dotcomów w 2000 roku. Fed, nie interweniując, doprowadził do olbrzymiej, błędnej alokacji kapitału w gospodarce.
Podczas przesłuchania przed Kongresem 24 października 2008 Greenspan przyznał[6], że to jego błędy przyczyniły się do nienotowanego od wielu lat kryzysu finansowego, jaki pojawił się w tamtym roku.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Alfabet Szewacha Weissa, „Rzeczpospolita”, 24.12.2009.
- ↑ Looking at Greenspan’s Long-Lost Thesis, Barrons.com.
- ↑ http://www.federalreserve.gov/releases/h6/hist/h6hist1.txt
- ↑ The Mess Greenspan Leaves [online], dailyreckoning.com [dostęp 2021-05-21] [zarchiwizowane z adresu 2006-01-18] .
- ↑ http://www.federalreserve.gov/fomc/fundsrate.htm
- ↑ Alan Greenspan przyczynił się do kryzysu finansowego. „Newsweek”, 2008-10-25. [dostęp 2015-12-02]. [zarchiwizowane z adresu].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Wykres podaży pieniądza za rządów Alana Greenspana
- Contrarian Chronicles. moneycentral.msn.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-02-02)].
- Złoto i wolność gospodarcza – tłumaczenie artykułu Greenspana z 1966
- ISNI: 0000000119364339
- VIAF: 76634350
- LCCN: n79056024
- GND: 119446022
- NDL: 00851108
- BnF: 155822352
- SUDOC: 082808678
- SBN: TO0V565957
- NLA: 49116444
- NKC: xx0005667
- BNE: XX1542219
- NTA: 067493602
- BIBSYS: 97051868
- CiNii: DA0925038X
- Open Library: OL5180420A
- PLWABN: 9810659880005606, 9810705947405606
- NUKAT: n01056685
- J9U: 987007262066405171
- PTBNP: 1377163
- CANTIC: a10858519
- NSK: 000463488
- CONOR: 131169123
- BLBNB: 000214048
- KRNLK: KAC200711672
- Amerykańscy ekonomiści
- Przewodniczący Rady Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej
- Absolwenci Juilliard School
- Absolwenci Uniwersytetu Columbia
- Komandorzy Legii Honorowej
- Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności
- Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego
- Amerykanie pochodzenia żydowskiego
- Ludzie urodzeni w Nowym Jorku
- Urodzeni w 1926