Język rosyjski
Obszar |
Europa Wschodnia i Azja Północna | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Liczba mówiących |
160 mln (jako język ojczysty)[1], uczących się 104 mln[2], łącznie około 260 milionów | ||||||
Pismo/alfabet | |||||||
Klasyfikacja genetyczna | |||||||
Status oficjalny | |||||||
język urzędowy | ![]()
Terytoria autonomiczne: Terytoria sporne i państwa nieuznawane: | ||||||
Organ regulujący | Instytut Języka Rosyjskiego | ||||||
UNESCO | 1 bezpieczny↗ | ||||||
Ethnologue | 1 narodowy↗ | ||||||
Kody języka | |||||||
ISO 639-1 | ru | ||||||
ISO 639-2 | rus | ||||||
ISO 639-3 | rus | ||||||
IETF | ru | ||||||
Glottolog | russ1263 | ||||||
Ethnologue | rus | ||||||
GOST 7.75–97 | рус 570 | ||||||
WALS | rus | ||||||
SIL | RUS | ||||||
Występowanie | |||||||
![]() | |||||||
W Wikipedii | |||||||
| |||||||
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. |
Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język z grupy wschodniosłowiańskiej, będący urzędowym w Rosji, Kirgistanie, Kazachstanie[3] i na Białorusi, a także jednym z pięciu języków oficjalnych i jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się nim jako pierwszym językiem około 160 mln ludzi, a ogółem (według różnych źródeł) 260 mln. Zapisuje się cyrylicą, którą niejednokrotnie upraszczano na skutek reform ortograficznych.
W czasach ZSRR język rosyjski był nauczany obowiązkowo we wszystkich krajach Układu Warszawskiego. Współcześnie stracił tam na znaczeniu ze względu na wyparcie go ze szkół przez języki Europy Zachodniej (głównie angielski i niemiecki), utratę znaczenia obszarów rosyjskojęzycznych pod względem gospodarczym, kulturowym, naukowym i militarnym oraz poprzez rządowe akcje skierowane przeciw używaniu języka rosyjskiego (kraje bałtyckie, Ukraina, Gruzja). Mimo to według badań Eurostatu jest to wciąż jeden z najpopularniejszych języków obcych znanych Polakom[4].
Język rosyjski używany jest również w krajach, w których nie ma statusu oficjalnego. Są to: Ukraina, Stany Zjednoczone, Łotwa, Izrael, Uzbekistan, Brazylia, Mołdawia, Kanada, Estonia, Litwa, Niemcy, Azerbejdżan, Armenia, Turkmenistan, Tadżykistan, Grecja, Australia, Rumunia, Finlandia i Polska.
Liczba mówiących
[edytuj | edytuj kod]Język rosyjski jako język ojczysty jest rozpowszechniony wśród etnicznych Rosjan oraz licznych narodowości dawnego Związku Radzieckiego, które zaznały rusyfikacji na poziomie językowym. Jako drugi język rosyjski stosowany jest też głównie na terytorium dawnego ZSRR oraz w licznych skupiskach emigrantów poza jego terytorium. W krajach dawnego RWPG język rosyjski był powszechnie nauczany w szkołach w latach 1950–1990, ale obecnie znajomość języka rosyjskiego w tych krajach zanika.
W Rosji (według spisu ludności) w 2010 roku było 137,5 mln osób mówiących po rosyjsku (92,2% ludności)[5].
Na Ukrainie (według spisu ludności) w 2001 roku dla 14,3 mln osób (29,6%) rosyjski był językiem ojczystym[6], a dla 17,2 mln osób stanowił drugi język[7], co daje łącznie 31,5 mln osób (65,3% ludności) mówiących po rosyjsku.
W Kazachstanie (według spisu ludności) w 2009 roku było 11,4 mln osób mówiących po rosyjsku (71,2% ludności)[8].
Na Białorusi (według spisu ludności) w 2009 roku dla 3,9 mln rosyjski był językiem ojczystym, 6,7 mln osób (70,5% ludności) posługiwała się rosyjskim w domu[9][10].
Ponadto kilka milionów osób posługujących się językiem rosyjskim mieszka w krajach bałtyckich, Mołdawii, krajach zakaukaskich, Kirgistanie i innych krajach Azji Środkowej.
Gramatyka
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Alfabet
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Od 1918 r. alfabet rosyjski składa się z 33 liter. Aczkolwiek kropki nad literą ё często są pomijane, przez co wygląda, jak е.
Litery drukowane |
Nazwa litery | Polski odpowiednik etymologiczny i w transkrypcji |
Wymowa (według polskiej fonetyki) |
---|---|---|---|
А а | а | a | a |
Б б | бэ | b | be |
В в | вэ | w | we |
Г г | гэ | g | ge |
Д д | дэ | d | de |
Е е | йэ | je, -ie* | je |
Ё ё | йо | jo, -io* | jo |
Ж ж | жэ | ż | że |
З з | зэ | z | ze |
И и | и | i* | i |
Й й | и краткое | j | i kratkoje |
К к | ка | k | ka |
Л л | эль | ł/l* | el/eł |
М м | эм | m | em |
Н н | эн | n | en |
О о | о | o | o |
П п | пэ | p | pe |
Р р | эр | r | er |
С с | эс | s | es |
Т т | тэ | t | te |
У у | у | u | u |
Ф ф | эф | f | ef |
Х х | ха | ch | cha |
Ц ц | цэ | c | ce |
Ч ч | чe | cz | cie |
Ш ш | ша | sz | sza |
Щ щ | ща | szcz | śa |
Ъ ъ | твёрдый знак | * | twiordyj znak |
Ы ы | ы | y | y |
Ь ь | мягкий знак | ´* | miagkij znak |
Э э | э lub э оборотное |
e | e lub e oborotnoje |
Ю ю | йу | ju, -iu* | ju |
Я я | йа | ja, -ia* | ja |
Litery э i я zostały wprowadzone w 1710, й w 1735, a ё w 1797, ale były uznawane za warianty innych liter aniżeli za pełnoprawne litery (я jest innym kształtem litery ѧ). Oficjalny kształt liter został zatwierdzony w 1708. Modyfikacje alfabetu objęły też wykreślenie niektórych liter. Były to: i (Ii), iżyca (Ѵѵ), fita (Ѳѳ), omega (Ѡѡ), zieło (Ѕѕ), ksi (Ѯѯ), psi (Ѱѱ), jusy (Ѧѧ, Ѩѩ, Ѫѫ, Ѭѭ) i jać (Ѣѣ).
Litera ё jest używana w ograniczonym stopniu, występuje w słownikach, książkach dla dzieci, podręcznikach dla uczących się rosyjskiego oraz niekiedy w nazwach towarowych albo kiedy trzeba rozróżnić sens: все – всё (wszyscy – wszystko), небо – нёбо (niebo – podniebienie). Zazwyczaj zapisywana jest jako е (np. Алла Пугачёва jest zapisywana jako Алла Пугачева). W treści artykułów rosyjskiej Wikipedii litera ё jest zawsze używana.
Litera ъ w latach 20. i 30. była zastępowana apostrofem. Obecnie taki sposób oddawania litery ъ można spotkać w rękopisach osób starszych.
Znak akcentu rzadko jest stosowany w piśmie: występuje w słownikach i niektórych podręcznikach języka rosyjskiego. Stosunkowo rzadkie są przykłady słów nieróżniących się pisownią, lecz posiadających różne znaczenie i akcent: słowo „временная” w zależności od akcentu znaczy „tymczasowa” („вре́менная”) lub „czasowa” („временна́я”); „самой красивой” będzie tłumaczone jako „samej pięknej” („само́й красивой”) lub „najpiękniejszej” („са́мой красивой”).
Transkrypcja alfabetu rosyjskiego na alfabet polski
[edytuj | edytuj kod]Transkrypcja – sposób konwersji pisma – polega na przybliżonym, możliwie wiernym zastąpieniu dźwięków mowy oznaczanych za pomocą jednego alfabetu znakami innego alfabetu[11].
Transkrypcja alfabetu rosyjskiego na alfabet polski[11] | ||||
---|---|---|---|---|
Litera rosyjska | Uwagi | Transkrypcja na alfabet polski | Przykłady | |
zapis wyrazu w alfabecie rosyjskim | transkrypcja na alfabet polski | |||
а | a | мама, Анна | mama, Anna | |
б | b | бас, дуб | bas, dub | |
в | w | вино, Вера, вы | wino, Wiera, wy | |
г | ||||
g | гитара, сдвиг | gitara, sdwig | ||
w końcówkach -ого, -его wymawia się jak „w” | g | ничего, его | niczego, jego | |
д | d | дар, под | dar, pod | |
е | ||||
na początku wyrazu, po samogłoskach i po ъ, ь | je | ель, Елена, затишье | jel, Jelena, zatiszje | |
po й, ж, л, ш, ч, щ, ц i po innych spółgłoskach w niektórych wyrazach obcego pochodzenia | e | Фойе, шершень, цель | Foje, szerszeń, cel | |
po wszystkich innych spółgłoskach | ie | белый, сено, весна | biełyj, sieno, wiesna | |
ё | ||||
na początku wyrazu, po samogłoskach i po ъ, ь | jo | ёлка, ёрш, ёж | jołka, jorsz, joż | |
po л, ж, ш, ч, щ | o | полёт, жёлтый, шёлк | polot, żołtyj, szołk | |
po wszystkich innych spółgłoskach | io | орёл, Семён | orioł, Siemion | |
ж | ż | жарко, пляж | żarko, plaż | |
з | z | зуб, Зинаида | zub, Zinaida | |
и | ||||
na początku wyrazu, po spółgłoskach (z wyjątkiem ж, ш, ц) | i | лиса, чиж | lisa, cziż | |
po ь | ji | воробьи, соловьи | worobji, sołowji | |
po ж, ш, ц | y | шина, цитата | szyna, cytata | |
й | j | рай, тайга | raj, tajga | |
к | k | курица, Курск | kurica, Kursk | |
л | ||||
przed е, ё, я, ю, и, ь | l | клякса, ключ | klaksa, klucz | |
przed spółgłoskami, przed samogłoskami а, о, у, ы oraz na końcu wyrazu | ł | ладья, плов, залп | ładja, płow, załp | |
м | m | мимо, мама | mimo, mama | |
н | n | нитка, нарзан | nitka, narzan | |
о | zarówno akcentowane „o”, które wymawia się jak „o”, tak i nieakcentowane, wymawiane jak „a” | o | молоко, она | mołoko, ona |
п | p | папа, пёс | papa, pios | |
р | r | рак, лира | rak, lira | |
с | s | сосуд, лес | sosud, les | |
т | t | топот, тесто | topot, tiesto | |
у | u | урна, куда | urna, kuda | |
ф | f | филин, фанфары | filin, fanfary | |
х | ch | худой, хитрый | chudoj, chitryj | |
ц | c | цифра, цыган | cyfra, cygan | |
ч | cz | час, речь | czas, riecz | |
ш | sz | тушёнка, наотмашь, парашют | tuszonka, naotmasz, parasziut | |
щ | szcz | роща, помощь | roszcza, pomoszcz | |
ъ | jest pomijany podczas transkrypcji | подъём, объём | podjom, objom | |
ы | y | быт, сытый | byt, sytyj | |
ь | ||||
oddaje się przez znak zmiękczenia ´ (nie apostrof’) | ´ | быть, тетрадь, тень | byt´, tietrad´, tień | |
pomijany, gdy występuje po л, ж, ш, ч, щ oraz przed samogłoską | боль, мышь, ладья | bol, mysz, ładja | ||
э | e | эталон, эхо | etałon, echo | |
ю | ||||
na początku wyrazu, po samogłoskach i po ъ, ь | ju | юг, пью, адъютант | jug, pju, adjutant | |
po л | u | любовь, лютня | lubow´, lutnia | |
po innych spółgłoskach | iu | сюда, тюльпан | siuda, tiulpan | |
я | ||||
na początku wyrazu oraz po samogłoskach i po ь, ъ | ja | январь, рьяный | janwar´, rjanyj | |
po л | a | пуля, слякоть | pula, slakot´ | |
po innych spółgłoskach | ia | пряжа, пять | priaża, piat´ |
Wymowa
[edytuj | edytuj kod]Pewne cechy wymowy rosyjskiej nie są uwzględniane w transkrypcji:
- О nieakcentowane wymawia się niemal jak /a/, np.: вода́ (woda) – /wa|da/, коро́ва (korowa) – /ka|rowə/, пу́сто (pusto) – /|pustə/.
- Nieakcentowane е i я (oraz а po ч, щ) wymawia się pośrednio między /e/ i /i/ (/ɪ/), np. весна́ (wiesna) – /wi|sna/, пятно́ (piatno) – /pi|tno/, часы́ (czasy) – /czisy/.
- Rosyjskie miękkie s´, z´ są mniej miękkie od polskich ś, ź, brzmią trochę jak sj, zj w jednej głosce. Połączenia си, зи należy więc wymawiać możliwie twardo, jak w sinus, rozindyczyć.
- Ч, щ są zawsze miękkie. (Ж, ш, ц są zawsze twarde.) Brzmią jak polskie ć i ś. Щ można też wymawiać jako podwójne miękkie sz.
- Rosyjskie l jest zawsze miękkie. Brzmi pośrednio między l i j. Przy jego wymowie należy przybliżyć całą przednią i środkową część języka do podniebienia. Rosyjskie ли wymawiamy jak polskie li.
- Natomiast rosyjskie ł odpowiada polskiemu ł scenicznemu (czyli jest bardziej podobne do l od polskiego potocznego ł, tzn. u niezgłoskotwórczego). Przy jego wymowie należy trzymać prawie cały język nisko i tylko jego czubkiem dotykać do zębów. Zmiękczanie л jest więc w zasadzie regularne.
- W rosyjskim в po bezdźwięcznych wymawiamy jak polskie w (a nie f). Твой należy więc wymawiać wyraźnie /twoj/.
- Połączenia -тся, -ться w zakończeniach czasowników zwrotnych wymawia się jak /-csa/.
- Г w końcówkach dopełniacza -ого, -его wymawia się jak polskie w, np. до́брого (dobrogo) – /|dobrawa/, дре́внего (driewniego) – /|dr´ewniwə/
- Wyrazy что, что́бы (czto, cztoby) wymawia się jak /szto/, /|sztoby/.
litery | morfonemy | fonemy | Pod akcentem | w nagłosie słowa bez akcentu |
W pierwszej sylabie przed akcentem | W pozostałych nieakcentowanych sylabach | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
po twardej spółgłosce |
po miękkiej spółgłosce |
po podwójnych twardych spółgłoskach i /ц/ |
po /ж/, /ш/ |
po miękkich spółgłoskach |
po twardych spółgłoskach |
po miękkich spółgłoskach | ||||
и, ы | |i| | /i/, /ɨ/ | [ɨ] | [i] | [ɪ], [ɨ̞] | [ɨ̞] | [ɨ̞] | [ɪ] ([ие]) | [ɨ̞] | [ɪ] ([ь]) |
е, э | |e| | /e/, /i/, /ɨ/, /a/ | [ɛ] | [e] | [ɨ̞] | [ɨ̞] ~ [ɘ] | [ɨ̞] | [ɪ] ([ие]) | [ə] | [ɪ] ([ь]) |
а, я | |a| | /a/, /i/ | [a] | [æ] | [ɐ] | [ɐ] | [ɐ] | [ɪ] ([ие]) | [ə] | [ɪ], [ə] |
о, ё | |o| | /a/, /i/, /ɨ/ | [o] | [ɵ] | [ɐ] | [ɐ] | [ɨ̞] | [ɪ] ([ие]) | [ə] | [ɪ] ([ь]) |
у, ю | |u| | /u/ | [u] | [ʉ] | [u] | [ʊ] | [ʊ] | [ʉ̞] | [ʊ] | [ʉ̞] |
Klasyfikacja
[edytuj | edytuj kod]Rosyjski jest językiem wschodniosłowiańskim. Najbliższymi językami pokrewnymi są białoruski i ukraiński, również należące do tej grupy języków.
Na podstawowe słownictwo, zasady słowotwórstwa oraz – do pewnego stopnia – odmiany i styl literacki rosyjskiego miał wpływ język cerkiewnosłowiański, który wywodzi się z języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, stworzonego na podstawie słowiańskich gwar okolic dzisiejszych Salonik z IX wieku, które należały do południowosłowiańskiej grupy. Wiele słów współczesnego rosyjskiego jest bliższych w formie współczesnemu bułgarskiemu niż ukraińskiemu czy białoruskiemu. Jednak w niektórych dialektach zachowały się formy wschodniosłowiańskie. W pewnych przypadkach stosowane są obydwie formy – wschodniosłowiańska i cerkiewnosłowiańska – z niewielkimi różnicami znaczeniowymi. Przykład: глава, głowa – szef; голова, głowa – część ciała. Również końcówki imiesłowów przymiotnikowych czasu teraźniejszego typu -ущий (-uszczij – polskie -ący) jest śladem wpływów cerkiewnosłowiańskich. Gwarowa końcówka -учий (-uczij) jest wynikiem zwykłego dla języków wschodniosłowiańskich rozwoju grupy tj.
Powstanie i rozwój
[edytuj | edytuj kod]Język rosyjski powstał z języka prasłowiańskiego. Poniżej przedstawiono historię języka rosyjskiego w porównaniu z historią języka polskiego (zastosowano transkrypcję):
Język rosyjski należy do grupy wschodniej, z czym wiążą się już pewne różnice:
- grupy typu TorT (grupy spółgłoskowo-samogłoskowe, w których „T” oznacza dowolną spółgłoskę) przeszły w ToroT, a nie w TroT
- druga palatalizacja dotyczyła też grup typu kvě, gvě które dały grupy typu c´vě(цве – cwie), z´vě (зве – zwie)
- połączenia tj, dj dały č, ž (ч, ж – cz, ż) zamiast c, dz
- vidją > vižą > вижу (wiżu – pol. widzę < vidz´ą)
- grupy tl, dl uprościły się do l (ł)
- mydlo > mylo > мыло (myło – pol. mydło)
Ponadto:
- ždž > zż
- Brak prelabializacji ą. Np.:
- ąglь > уголь (ugol – pol. węgiel < vąglь)
- Zmiękczenie spółgłosek przed samogłoskami szeregu przedniego: i, ь, e, ę, ě zaszło konsekwentnie, jak w polskim. Np.:
- sę > ся (sia – pol. się)
- Przegłos lechicki nie zaszedł. Za to akcentowane ´e przeszło zwykle w ´o (nie dotyczy jaci) Np.:
- vr´ba > ве́рба (|wierba – pol. wierzba)
- Zanik jerów słabych i przemiana mocnych (twardy w o, miękki w e). Np.:
- Nie pojawiło się e po spółgłoskach twardych, więc э to rzadka litera. Nawet w najnowszych zapożyczeniach e zmiękcza. Np.:
- веб сайт (wieb sajt – ang web site /ueb sajt/ – strona WWW)
- Nie pojawiło się e po spółgłoskach twardych, więc э to rzadka litera. Nawet w najnowszych zapożyczeniach e zmiękcza. Np.:
- Nie ma śladów długich samogłosek:
- bogъ > бог (bog – pol. bóg)
- Grupy typu ojo ulegały ściąganiu rzadziej niż w polskim:
- dobraja > добрая (dobraja – pol. dobra)
- W szczególności grupy typu oje dały o, a nie e:
- starajego > старого (starogo – pol. starego)
- Zanik nosowości (denazalizacja): ą > u, ę > ä > a
- Rozwój sonantów był raczej prosty.
- Proces analogiczny do czwartej palatalizacji ky, gy, xy > ki, gi, chi. Np.:
- W deklinacji druga palatalizacja się cofnęła.
- Wzmocnienie i przejście miękkości nie zaszło
- gostь > гость (gost´ – pol. gość)
- Zanik miękkości
- ji > i (przynajmniej w pisowni i wymowie starannej)
- l > ł (przedniojęzykowo-zębowe – w zasadzie wymowa prasłowiańskiego twardego l, brak wałczenia)
- lodъka > лодка (łodka – pol. łódka /uutka/)
Zachował się akcent ruchomy.
Dialekty
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Dialekty-j%C4%99zyka-rosyjskiego.png/290px-Dialekty-j%C4%99zyka-rosyjskiego.png)
Wyróżnia się trzy grupy dialektów rosyjskich (patrz mapa po prawej):[12]
- Północne – Charakteryzują się okaniem (czyli brakiem zlania się nieakcentowanych o i a w jedną głoskę) oraz wymową g jako g, (np. nogá). Na większości ich obszaru występuje również cakanie (zlanie się fonemów c i č w jeden, rozmaicie wymawiany: c, c´ lub č). Cechą występującą jedynie szczątkowo w niektórych gwarach, ale ważną z punktu widzienia językoznawstwa historyczno-porównawczego są ślady przejścia prasłowiańskich zbitek tl, dl w kl, gl. Cała reszta wschodniosłowiańszczyzny uprościła te grupy do l.
- Południowe – W porównaniu do gwar północnorosyjskich są dużo bardziej różnorodne. Można wśród nich wyróżnić trzy główne podgrupy: zachodnią (kursko-orłowską), wschodnią (riazańsko-tambowską) i północną (tulską). Charakteryzują się różnymi postaciami akania (zlewania się o i a w sylabach nieakcentowanych) i innych rodzajów redukcji samogłosek, oraz frykatywizacją g w γ (np. naγá) podobnie jak w języku białoruskim, z którym to te gwary płynnie się łączą. Inną ważną cechą jest wymowa zmiękczonego ḱ po spółgłoskach miękkich przedniojęzykowych oraz j (np. váńḱa zamiast vańka).
- Przejściowe, czyli środkoworosyjskie – Mieszają się w nich wpływy północne i południowe. Właściwości wspólne z narzeczem północnym są na ich obszarze zwykle starsze, więc przyjmuje się, że gwary te powstały przez rozszerzenie się wpływu dialektów południowych na podłoże dialektów północnych. Występuje tu akanie tak jak na południu, ale wymowa g jako g jak na północy. W pasie gwar przejściowych znajduje się Moskwa, przez co najbliżej im do rosyjskiego języka literackiego.
Język literacki
[edytuj | edytuj kod]Historię rosyjskiego języka literackiego dzieli się umownie na trzy okresy:
- okres staroruski (XI–XIV / XVI wiek), w którym powstała literatura ruska i następnie rozwijała się odmiennie w różnych częściach Rusi na skutek rozbicia dzielnicowego kraju. Największy wpływ na rozwój języka rosyjskiego wywarła północno-wschodnia część kraju (księstwa: Włodzimierskie, Suzdalskie, Rostowskie, Moskiewskie, Białojezierskie, Twerskie, Muromskie i inne).
- okres zjednoczeniowy (XVI–XVIII wiek), zwany również „okresem moskiewskim”, w którym aspiracje zjednoczeniowe Księstwa Moskiewskiego doprowadziły do odbudowy ponadlokalnej, ogólnoruskiej literatury. W okresie tym zanikła literatura ruska w Wielkim Księstwie Litewskim, ustępując polskiemu językowi literackiemu.
- okres nowożytny (od przełomu XVIII i XIX wieku), w którym rosyjski język literacki się ostatecznie ukształtował.
Język rosyjski, podobnie jak większość języków europejskich, ulegał silnym wpływom innych języków. Były to kolejno: staronordyjski, staro-cerkiewno-słowiański, greka, tatarski, polski, niemiecki, francuski i współcześnie angielski.
Związki językowe rosyjsko-polskie
[edytuj | edytuj kod]Polski wpływ na język rosyjski został wywarty w okresie od XV do XVII wieku, kiedy język polski był jednym z głównych źródeł wyrazów europejskich i kiedy był popularny wśród inteligencji rosyjskiej. Poprzez język rosyjski polskie wyrazy weszły również do bułgarskiego. Przykładami są wyrazy Венгрия i Турция od polskiego „Węgry” i „Turcja”. W okresie tym są również widoczne wpływy rosyjskie na polszczyznę. Stosunkowo silny wpływ na język polski wywarł język rosyjski w okresie od XVIII do XX wieku. W czasach PRL z języka rosyjskiego została zaczerpnięta np. terminologia z zakresu kosmonautyki.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rosyjski jako język urzędowy regionu autonomicznego, obok gagauskiego i rumuńskiego
- ↑ Rosyjski jako język urzędowy państwa nieuznawanego, będącego według prawa międzynarodowego regionem autonomicznym w składzie Mołdawii, obok mołdawskiego (rumuńskiego) i ukraińskiego
- ↑ Rosyjski jako język urzędowy państwa częściowo uznawanego, będącego według prawa międzynarodowego republiką autonomiczną w składzie Gruzji, obok abchaskiego
- ↑ Rosyjski jako język urzędowy państwa częściowo uznawanego, będącego według prawa międzynarodowego integralną częścią Gruzji (obejmującego swoim obszarem głównie Wewnętrzną Kartlię), obok osetyjskiego
- ↑ Rosyjski jako język urzędowy terytorium będącego według prawa międzynarodowego republiką autonomiczną w składzie Ukrainy, jednostronnie wcielone do Rosji jako Republika Krymu, obok ukraińskiego i krymskotatarskiego
- ↑ Rosyjski jako język urzędowy terytorium będącego według prawa międzynarodowego miastem wydzielonym w składzie Ukrainy, jednostronnie wcielone do Rosji jako miasto wydzielone, obok ukraińskiego
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Slavic languages – Linguistic characteristics, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2021-03-29] (ang.).
- ↑ Russian: How Many People Speak it and Where is it Spoken? | Lingoda [online], lingoda.com [dostęp 2021-03-29] (ang.).
- ↑ Zgodnie z artykułem 7 cz. 2 „W instytucjach państwowych oraz samorządowych język rosyjski jest używany oficjalnie na równi z kazachskim” [1].
- ↑ Renata Czeladko , Wojciech Lorenz , A Polacy wciąż po rosyjsku, „Rzeczpospolita”, 7 października 2010 [dostęp 2011-03-17] .
- ↑ Nasielenije po nacyonalnosti i władieniju russkim jazykom [online], 2010 (ros.).
- ↑ Baza danych spisu ludności Ukrainy.
- ↑ Розподіл населення окремих національностей за іншими мовами, крім рідної, якими володіють.
- ↑ Pieriepiś nasielenija Riespubliki Kazachstan 2009 goda. Kratkije itogi [online] [dostęp 2022-02-27] (ros.).
- ↑ Itogi pieriepisi nasielenija 2009 [online], Białoruski Urząd Statystyczny [zarchiwizowane z adresu 2015-04-02] (ros.).
- ↑ Belarus [online], Ethnologue [dostęp 2022-02-27] (ang.).
- ↑ a b Zasady pisowni i interpunkcji. [dostęp 2009-11-27].
- ↑ Władysław Kuraszkiewicz: Zarys dialektologii wschodniosłowiańskiej z wyborem tekstów gwarowych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963, s. 46–64.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Akcent rosyjski. sun.aei.polsl.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-08-30)].
- ozali.org – słownik rosyjsko-polski i polsko-rosyjski
- Transkrypcja rosyjsko-polska – zasady PWN
- russky.info – strona do nauki języka rosyjskiego
Różne narzędzia
- Alfabet rosyjski, drukowany, pisany, wymowa, transliteracja, transkrypcja. rosyjski.bukwa.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-05)]. Alfabet rosyjski, drukowany, pisany, wymowa, transliteracja, transkrypcja
- Polska transkrypcja/transliteracja on-line języka rosyjskiego
- Anglosaska transliteracja on-line języka rosyjskiego
- Rosyjska klawiatura fonetyczna. rosyjska-klawiatura.bukwa.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-08)]. – Darmowy sterownik rosyjskiej klawiatury fonetycznej dla Polaków dla Windows oraz MacOS. Po zainstalowaniu programu i przełączeniu na język rosyjski, w miejscu liter alfabetu łacińskiego pojawią się litery alfabetu rosyjskiego (np. a-а, b-б, c-ц).
- Rosyjska Akademia Nauk (ang. • ros.)
- Język rosyjski
- Języki wschodniosłowiańskie
- Języki Rosji
- Języki Białorusi
- Języki Estonii
- Języki Łotwy
- Języki Litwy
- Języki Mołdawii
- Języki Armenii
- Języki Azerbejdżanu
- Języki Kazachstanu
- Języki Kirgistanu
- Języki Uzbekistanu
- Języki Turkmenistanu
- Języki Tadżykistanu
- Języki Mongolii
- Języki Japonii
- Języki Finlandii
- Języki Norwegii
- Języki Gruzji
- Języki Turcji
- Języki Ukrainy
- Języki Naddniestrza
- Języki Osetii Południowej
- Języki Abchazji