Sönmüş kuyruklu yıldız
Bu madde veya sayfa başka bir dilden kötü bir biçimde tercüme edilmiştir. Sayfa makine çevirisi veya dilde yetkinliği bulunmayan bir çevirmen tarafından oluşturulmuş olabilir.Eylül 2023) ( |
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Tempel_1_%28PIA02127%29.jpg/250px-Tempel_1_%28PIA02127%29.jpg)
Sönmüş kuyruklu yıldız, uçucu buzunun büyük bir kısmını kaybetmiş, kuyruk ve saç oluşturmak için çok az maddeye sahip olan bir kuyruklu yıldızdır. Durağan kuyruklu yıldız durumunda ise tükenmemiş olan uçucu bileşenler, hareketsiz bir yüzey tabakasının altına hapsedilmiştir.
Saç ve kuyruk neredeyse hiç olmadığı için sönmüş veya durağan durumdaki bir kuyruklu yıldız, kuyruklu yıldızdan ziyade bir asteroiti andırabilir ve bu iki küçük Güneş Sistemi cismi arasındaki ayrım belirsizleşebilir. Kuyruklu yıldız çekirdeğindeki azot, su, karbondioksit, amonyak, hidrojen ve metan gibi uçucu maddeler buharlaştığında geriye kalan tek şey, hareketsiz bir kaya veya moloz yığınıdır. Bir kuyruklu yıldız sönmeye yaklaştıkça, bir geçiş evresinden geçebilir.
Sönmüş kuyruklu yıldızların doğası
[değiştir | kaynağı değiştir]Sönmüş kuyruklu yıldızlar, uçucu buzlarının çoğunu dışarı atmış ve kuyruk veya koma oluşturacak çok az şey kalmış olanlardır. Zamanla, kuyruklu yıldız çekirdeğindeki uçucu maddenin çoğu buharlaşır ve kuyruklu yıldız asteroide benzeyen küçük, karanlık, hareketsiz bir kaya veya moloz yığını haline gelir.[1][2]
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/14060-Asteroid-P2013R3-Disintegration-20140306.jpg/300px-14060-Asteroid-P2013R3-Disintegration-20140306.jpg)
Diğer ilgili kuyruklu yıldız türleri, Hubble geçiş kuyruklu yıldızları araştırmasında arananlar gibi, nesli tükenmeye yakın olan geçiş kuyruklu yıldızlarını içerir.[4] C/2001 OG108 (LONEOS) gibi kuyruklu yıldızlar, sönmüş kuyruklu yıldızlar ile tipik Halley tipi kuyruklu yıldızlar (20-200 yıllık periyotlar) veya uzun periyotlu kuyruklu yıldızlar (200 yıldan uzun periyotlar) arasındaki geçişi temsil edebilir.[5] Damokloidler grubunun küçük gezegenleri, yörünge parametrelerinin Halley tipi kuyruklu yıldızlarınkilerle benzerliğinden dolayı olası sönmüş kuyruklu yıldız adayları olarak incelenmiştir.[5]
Durağan kuyruklu yıldızlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Durağan kuyruklu yıldızlar, içinde uçucu maddelerin kapatılabileceği ancak aktif olmayan yüzeylere sahip olanlardır. Örneğin, 14827 Hypnos kalan uçucu maddelerin gaz salınımını önleyen birkaç santimetre kalınlığında bir kabukla kaplı sönmüş bir kuyruklu yıldız çekirdeği olabilir.[6]
Hareketsiz kuyruklu yıldız terimi, aktifleşecek ancak aktif olarak gaz çıkışı olmayan kuyruklu yıldızları tanımlamak için de kullanılır. Örneğin 60558 Echeclus daha önce kuyruklu yıldız koması göstermişti ve bu nedenle ayrıca 174P/Echeclus kuyruklu yıldızı adı verildi. 2008'in başlarında günberi geçtikten sonra centaur 52872 Okyrhoe büyük miktarda aydınlandı.[7]
Kuyruklu yıldızlar ve asteroitler arasındaki fark
[değiştir | kaynağı değiştir]Keşfedildiğinde asteroitler kuyruklu yıldızlardan farklı bir nesne sınıfı olarak görülüyordu ve 2006'da IAU tarafından "küçük Güneş Sistemi gövdesi " icat edilene kadar ikisi için birleşik bir terim yoktu. Bir asteroit ve bir kuyruklu yıldız arasındaki temel fark, bir kuyruklu yıldızın, yüzeye yakın buzların güneş radyasyonu ile süblimleşmesi nedeniyle koma göstermesidir. Birkaç nesne, önce küçük gezegenler olarak sınıflandırıldıkları, ancak daha sonra kuyruklu yıldız aktivitesi kanıtı gösterdiği için ikili listeye alındı. Tersine, bazı (belki de tümü) kuyruklu yıldızlar sonunda yüzeydeki uçucu buzlarından tükenir ve asteroit görünümü geliştirir. Diğer bir ayrım, kuyruklu yıldızların genellikle çoğu asteroitten daha eksantrik yörüngelere sahip olmasıdır; Özellikle eksantrik yörüngelere sahip çoğu "asteroit" muhtemelen durağan veya sönmüş kuyruklu yıldızlardır. Ayrıca, Güneş'e yakın yörüngede dönen gök cisimleri arasında ortak nesneler olarak teorize edilirler.[8]
Dünyaya yakın asteroitlerin yaklaşık yüzde altısının artık gaz çıkışı yaşamayan sönmüş kuyruklu yıldız çekirdekleri olduğu düşünülür.[6][9][10]
Sönmüş kuyruklu yıldızlar
[değiştir | kaynağı değiştir]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/3552Don2-LB4-mag15.jpg/170px-3552Don2-LB4-mag15.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Hypnos-orbit.gif/170px-Hypnos-orbit.gif)
Şüpheli veya teorize edilen sönmüş kuyruklu yıldızlar şunlardır:
- (137924) 2000 BD19
- 14827 Hypnos[6]
- 2101 Adonis
- 2015 TB145
- 3200 Phaethon[10][11]
- 3552 Don Kişot[10]
- P/2007 R5 (SOHO 1)[8]
- 1996 PW muhtemelen sönmüş uzun dönemli bir kuyruklu yıldız[12]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]- Centaur (küçük gezegen)
- Damokloid asteroit
- Uzay aracı tarafından ziyaret edilen küçük gezegenlerin ve kuyruklu yıldızların listesi
- kayıp kuyruklu yıldız
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "If comets melt, why do they seem to last for long periods of time?" 3 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Scientific American, November 16, 1998
- ^ "What is the difference between asteroids and comets?" 18 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Rosetta FAQ, ESA
- ^ "RELEASE 14-060 NASA's Hubble Telescope Witnesses Asteroid's Mysterious Disintegration". NASA. 6 Mart 2014. 7 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2014.
- ^ Space Telescope Science Institute, 'Amateur Astronomers Will Use NASA's Hubble Space Telescope 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.', Media Release STScI-1992-23, 10 September 1992, retrieved 18 March 2009.
- ^ a b Abell (2003). "Physical Characteristics of Asteroid-like Comet Nucleus C/2001 OG108 (LONEOS)". 34th Annual Lunar and Planetary Science Conference. 34: 1253.
- ^ a b c Whitman (2006). "The Size-Frequency Distribution of Dormant Jupiter Family Comets". Icarus. 183 (1): 101-114. doi:10.1016/j.icarus.2006.02.016.
- ^ "A continuous follow-up of Centaurs, and dormant comets: looking for cometary activity" (PDF). European Planetary Science Congress. 2008. 5 Şubat 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2008.
- ^ a b "SOHO's new catch: its first officially periodic comet". European Space Agency. 25 Eylül 2007. 14 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2007.
- ^ Morbidelli (January 2002). "Origin and Evolution of Near-Earth Objects" (PDF). Asteroids III. University of Arizona Press: 409-422. 9 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 9 Kasım 2021.
- ^ a b c Lupishko (September 2000). "What the physical properties of near-Earth asteroids tell us about sources of their origin?". Kinematika I Fizika Nebesnykh Tel, Suppl. 3 (3): 213-216.
- ^ Jewitt (2010). "Activity in Geminid Parent (3200) Phaethon". The Astronomical Journal. 140 (5): 1519-1527. doi:10.1088/0004-6256/140/5/1519.
- ^ "New Object Moves Like a Comet But Looks Like an Asteroid". www.jpl.nasa.gov. 22 Ağustos 1996. 24 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- "Low Albedos Among Extinct Comet Candidates", 2001 11 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Dark, dangerous asteroids found lurking near Earth 18 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (NewScientist 5 Mart 2010)