İzospin
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Baryon-octet-small.svg/300px-Baryon-octet-small.svg.png)
İzospin yäki izotopik spin — adronnarnıñ eçke sıyfatlamaları - kvant sannarınıñ berse, adronnarnıñ qorğı xalätläre sanın bilgeli.
Mäsälän, proton häm neytron (nuklonnar) izospinnıñ tigez absolüt zurlığına iä, läkin izospinnıñ törle proyektsiäse zurlığına iä. Ul - köçle tä'sir iteşüneñ izotopik invariantlığı üzlegen bilgeli.
Köçle tä'sir iteşüneñ qaraşı buyınça proton häm neytron bertigez kisäkçeklär, häm bütän üzlekläre bik yaqın bula. Şuña kürä härber nuklon 1/2 izospinğa iä, tik izo-fäzada ike proektsiäse bar.
İzospin proyektsiäse Iz 1/2 tigez bulğan oçraqta, nuklon protonğa äylänä, ä -1/2 bulğan oçraqta, nuklon neytronğa äylänä. (Ul kileşü elementar kisäkçälär fizikasında qabul itelgän, atom-töş fizkasında kire sannar - neytron +1/2).
1932 yılda Werner Heyzenberg izospin töşençäsen kertä.
Nuklonnar izodubletı (I=1/2) - proton häm neytron (Iz=±1/2).
Pionnar izotripletı , , I=1, proekt. +1, 0, −1 .
Köçle tä'sir uteşüdä izospin saqlana.
Kvarklar izospinnarı
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]öske (up) | ||
---|---|---|
Kvark / Antikvark | u | u |
İzospin | +½ | -½ |
asqı (down) | ||
Kvark / Antikvark | d | d |
İzospin | -½ | +½ |
Standart modeldä dulqınça funktsiälär izospin isäpkä alalar, öske spinlı proton öçen:
öske spinlı neytron öçen:
Sıltamalar
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Ферми Э. Лекции о пи-мезонах и нуклонах. — М.: ИЛ, 1956. — 108 с.
- Широков Ю. М., Юдин Н. П. Ядерная физика. — М.: Наука, 1980. — 727 с.