Duais Nobel ann an Leigheas
'S e Duais Nobel ann an Leigheas an Duais as cudromaiche san t-saoghail airson rannsachadh fìor-mhath anns an leigheas no anns a' bheò-eòlas (Suainis: Nobelpriset i fysiologi eller medicin). 'S e aon de na còig duaisean a chuir Alfred Nobel air bhonn anns an tiomnadh aige ann am 1895 (Ceimigeachd, Leigheas, Litreachas, Fiosaigs agus Sìth).[1]
Bidh an Karolinska Institute anns an t-Suain a' dèanamh an taghaidh agus bidh iad a' toirt an duais do na luchd-rannsachaidh gach bliadhna. Bheirear seachad e air 10 an Dùbhlachd mar cuimhneachan bliadhnail air bàs Nobel.[2] Bha naoi bliadhnaichean ann nuair nach deach an Duais a thoirt seachad (1915–1918, 1921, 1925, 1940–1942).
Gheibhear gach buannaiche bonn-cuimhne, dioplòma, agus suim airigd a dh'atharraich thar nam bliadhnaichean.[3] 'S e Emil Adolf von Behring às a' Ghearmailt a' chiad duine a fhuair a' chiad Duais ann an 1901.
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Nobel-medizin-forssmann.jpg/220px-Nobel-medizin-forssmann.jpg)
Nuair a bhuannaich Gerhard Domagk (1939), às a' Ghearmailt, cha do leag an Riaghaltas Gearmailteach leis an duais a ghabhail. Fhuair e an dèidh greis am bonn-cuimhne agus dioplòma ach cha d'fhuair e an t-airgead.[4]
Tha dà bhoireannach deug air an duais a bhuannachadh: Gerty Cori (1947), Rosalyn Yalow (1977), Barbara McClintock (1983), Rita Levi-Montalcini (1986), Gertrude B. Elion (1988), Christiane Nüsslein-Volhard (1995), Linda B. Buck (2004), Françoise Barré-Sinoussi (2008), Elizabeth H. Blackburn (2009), Carol W. Greider (2009), May-Britt Moser (2014) agus Tu Youyou.[5]
Buannaichean
deasaich1901–1950
deasaich1951–2000
deasaichBliadhna | Buannaiche | Dùthaich | |
---|---|---|---|
1951 | Max Theiler | Afraga a Deas | |
1952 | Selman Abraham Waksman | na Stàitean Aonaichte | |
1953 | Sir Hans Adolf Krebs | Rìoghachd Aonaichte | |
Fritz Albert Lipmann | na Stàitean Aonaichte | ||
1954 | John Franklin Enders | na Stàitean Aonaichte | |
Frederick Chapman Robbins | na Stàitean Aonaichte | ||
Faidhle:Thomas Huckle Weller.jpg | Thomas Huckle Weller | na Stàitean Aonaichte | |
1955 | Axel Hugo Theodor Theorell | An t-Suain | |
1956 | André Frédéric Cournand | na Stàitean Aonaichte | |
Werner Forssmann | A' Ghearmailt an Iar | ||
Dickinson W. Richards | na Stàitean Aonaichte | ||
1957 | Daniel Bovet | An Eadailt | |
1958 | Faidhle:George Wells Beadle.jpg | George Wells Beadle | na Stàitean Aonaichte |
Faidhle:Edward Lawrie Tatum nobel.jpg | Edward Lawrie Tatum | na Stàitean Aonaichte | |
Joshua Lederberg | na Stàitean Aonaichte | ||
1959 | Arthur Kornberg | na Stàitean Aonaichte | |
Severo Ochoa | An Spàinn | ||
1960 | Sir Frank Macfarlane Burnet | Astràilia | |
Sir Peter Brian Medawar | Braisil Rìoghachd Aonaichte | ||
1961 | Georg von Békésy | na Stàitean Aonaichte | |
1962 | Francis Harry Compton Crick | Rìoghachd Aonaichte | |
James Dewey Watson | na Stàitean Aonaichte | ||
Maurice Hugh Frederick Wilkins | Sealainn Nuadh Rìoghachd Aonaichte | ||
1963 | Sir John Carew Eccles | Astràilia | |
Sir Alan Lloyd Hodgkin | Rìoghachd Aonaichte | ||
Sir Andrew Fielding Huxley | Rìoghachd Aonaichte | ||
1964 | Konrad Bloch | na Stàitean Aonaichte | |
Feodor Lynen | Poblachd Fheadarail na Gearmailte | ||
1965 | François Jacob | An Fhraing | |
André Lwoff | An Fhraing | ||
Jacques Monod | An Fhraing | ||
1966 | Peyton Rous | na Stàitean Aonaichte | |
Faidhle:Charles Brenton Huggins nobel.jpg | Charles Brenton Huggins | na Stàitean Aonaichte | |
1967 | Ragnar Granit | Suòmaidh/An t-Suain | |
Haldan Keffer Hartline | na Stàitean Aonaichte | ||
George Wald | na Stàitean Aonaichte | ||
1968 | Robert W. Holley | na Stàitean Aonaichte | |
Har Gobind Khorana | Na h-Innseachan | ||
Marshall W. Nirenberg | na Stàitean Aonaichte | ||
1969 | Max Delbrück | na Stàitean Aonaichte | |
Alfred D. Hershey | na Stàitean Aonaichte | ||
Salvador E. Luria | An Eadailt na Stàitean Aonaichte | ||
1970 | Julius Axelrod | na Stàitean Aonaichte | |
Ulf von Euler | An t-Suain | ||
Sir Bernard Katz | Rìoghachd Aonaichte | ||
1971 | Earl W. Sutherland, Jr. | na Stàitean Aonaichte | |
1972 | Gerald M. Edelman | na Stàitean Aonaichte | |
[[Faidhle:|75px]] | Rodney R. Porter | Rìoghachd Aonaichte | |
1973 | Karl von Frisch | Poblachd Fheadarail na Gearmailte | |
Konrad Lorenz | An Ostair | ||
Nikolaas Tinbergen | Rìoghachd Aonaichte | ||
1974 | Albert Claude | A' Bheilg | |
Christian de Duve | A' Bheilg | ||
George E. Palade | Romàinia | ||
1975 | David Baltimore | na Stàitean Aonaichte | |
Renato Dulbecco | An Eadailt na Stàitean Aonaichte | ||
Howard Martin Temin | na Stàitean Aonaichte | ||
1976 | Baruch S. Blumberg | na Stàitean Aonaichte | |
D. Carleton Gajdusek | na Stàitean Aonaichte | ||
1977 | Roger Guillemin | na Stàitean Aonaichte | |
Andrew V. Schally | na Stàitean Aonaichte | ||
Rosalyn Yalow | na Stàitean Aonaichte | ||
1978 | Werner Arber | An Eilbheis | |
Daniel Nathans | na Stàitean Aonaichte | ||
Hamilton O. Smith | na Stàitean Aonaichte | ||
1979 | Allan M. Cormack | South Africa | |
Sir Godfrey N. Hounsfield | Rìoghachd Aonaichte | ||
1980 | Baruj Benacerraf | Venezuela | |
Jean Dausset | An Fhraing | ||
George D. Snell | na Stàitean Aonaichte | ||
1981 | Roger W. Sperry | na Stàitean Aonaichte | |
David H. Hubel | Canada | ||
Torsten N. Wiesel | An t-Suain | ||
1982 | Sune Bergström | An t-Suain | |
Bengt Samuelsson | An t-Suain | ||
Sir John R. Vane | Rìoghachd Aonaichte | ||
1983 | Barbara McClintock | na Stàitean Aonaichte | |
1984 | Niels K. Jerne | An Danmhairg | |
Georges J.F. Köhler | Poblachd Fheadarail na Gearmailte | ||
César Milstein | An Argantain Rìoghachd Aonaichte | ||
1985 | Michael S. Brown | na Stàitean Aonaichte | |
Joseph L. Goldstein | na Stàitean Aonaichte | ||
1986 | Stanley Cohen | na Stàitean Aonaichte | |
Rita Levi-Montalcini | An Eadailt | ||
1987 | Susumu Tonegawa | Iapan | |
1988 | Sir James W. Black | Rìoghachd Aonaichte | |
Gertrude B. Elion | na Stàitean Aonaichte | ||
George H. Hitchings | na Stàitean Aonaichte | ||
1989 | J. Michael Bishop | na Stàitean Aonaichte | |
Harold E. Varmus | na Stàitean Aonaichte | ||
1990 | Joseph E. Murray | na Stàitean Aonaichte | |
E. Donnall Thomas | na Stàitean Aonaichte | ||
1991 | Erwin Neher | Poblachd Fheadarail na Gearmailte | |
Bert Sakmann | Poblachd Fheadarail na Gearmailte | ||
1992 | Edmond H. Fischer | An Eilbheis na Stàitean Aonaichte | |
Edwin G. Krebs | na Stàitean Aonaichte | ||
1993 | Sir Richard J. Roberts | Rìoghachd Aonaichte | |
Phillip A. Sharp | na Stàitean Aonaichte | ||
1994 | Alfred G. Gilman | na Stàitean Aonaichte | |
Martin Rodbell | na Stàitean Aonaichte | ||
1995 | Edward B. Lewis | na Stàitean Aonaichte | |
Christiane Nüsslein-Volhard | Poblachd Fheadarail na Gearmailte | ||
Eric F. Wieschaus | na Stàitean Aonaichte | ||
1996 | Peter C. Doherty | Astràilia | |
Rolf M. Zinkernagel | An Eilbheis | ||
1997 | Stanley B. Prusiner | na Stàitean Aonaichte | |
1998 | Robert F. Furchgott | na Stàitean Aonaichte | |
Louis J. Ignarro | na Stàitean Aonaichte | ||
Ferid Murad | na Stàitean Aonaichte | ||
1999 | Günter Blobel | A' Ghearmailt/na Stàitean Aonaichte | |
2000 | Arvid Carlsson | An t-Suain | |
Paul Greengard | na Stàitean Aonaichte | ||
Eric R. Kandel | na Stàitean Aonaichte |
2001–an latha an-diugh
deasaichBliadhna | Buannaiche | Dùthaich | |
---|---|---|---|
2001 | Leland H. Hartwell | na Stàitean Aonaichte | |
Sir Tim Hunt | Rìoghachd Aonaichte | ||
Sir Paul M. Nurse | Rìoghachd Aonaichte | ||
2002 | Sydney Brenner | Afraga a Deas | |
H. Robert Horvitz | na Stàitean Aonaichte | ||
Sir John E. Sulston | Rìoghachd Aonaichte | ||
2003 | Paul Lauterbur | na Stàitean Aonaichte | |
Sir Peter Mansfield | Rìoghachd Aonaichte | ||
2004 | Richard Axel | na Stàitean Aonaichte | |
Linda B. Buck | na Stàitean Aonaichte | ||
2005 | Barry J. Marshall | Astràilia | |
J. Robin Warren | Astràilia | ||
2006 | Andrew Z. Fire | na Stàitean Aonaichte | |
Craig C. Mello | na Stàitean Aonaichte | ||
2007 | Mario R. Capecchi | na Stàitean Aonaichte | |
Sir Martin J. Evans | Rìoghachd Aonaichte | ||
Oliver Smithies | na Stàitean Aonaichte | ||
2008 | Harald zur Hausen | A' Ghearmailt | |
Françoise Barré-Sinoussi | An Fhraing | ||
Luc Montagnier | An Fhraing | ||
2009 | Elizabeth H. Blackburn | na Stàitean Aonaichte Astràilia | |
Carol W. Greider | na Stàitean Aonaichte | ||
Jack W. Szostak | na Stàitean Aonaichte | ||
2010 | Sir Robert G. Edwards | Rìoghachd Aonaichte | |
2011 | |||
Bruce A. Beutler | na Stàitean Aonaichte | ||
Jules A. Hoffmann | An Fhraing | ||
Ralph M. Steinman | na Stàitean Aonaichte Canada | ||
2012 | Sir John B. Gurdon | Rìoghachd Aonaichte | |
Shinya Yamanaka | Iapan | ||
2013 | James E. Rothman | na Stàitean Aonaichte | |
Randy W. Schekman | na Stàitean Aonaichte | ||
Thomas C. Südhof | na Stàitean Aonaichte | ||
2014 | John O'Keefe | na Stàitean Aonaichte Rìoghachd Aonaichte | |
May-Britt Moser | Nirribhidh | ||
Edvard I. Moser | Nirribhidh | ||
2015 | William C. Campbell | Èirinn | |
Satoshi Ōmura | An t-Seapan | ||
Tu Youyou | Sluagh-Phoblachd na Sìne | ||
2016 | Yoshinori Ohsumi | An t-Seapan | |
2017 | Jeffrey Hall | Na Stàitean Aonaichte | |
Michael Rosbash | Na Stàitean Aonaichte | ||
Michael Young | Na Stàitean Aonaichte | ||
2018 | James Allison | Na Stàitean Aonaichte | |
Tasuku Honju | Iapan | ||
2019 | William Kaelin Jr | Na Stàitean Aonaichte | |
Sir Peter Radcliffe | Sasainn | ||
Gregg Semenza | Na Stàitean Aonaichte | ||
2020 | Harvey Alter | Na Stàitean Aonaichte | |
Michael Houghton | Sasainn | ||
Charles Rice | Na Stàitean Aonaichte | ||
2021 | David Julius | Na Stàitean Aonaichte | |
Ardem Patapoutian | Leabanon | ||
2022 | Svante Pääbo | An t-Suain | |
2023 | Katalin Karikó | An Ungair agus na Stàitean Aonaichte | |
Drew Weissman | Na Stàitean Aonaichte |
Iomraidhean
deasaich- ↑ “Alfred Nobel–The Man Behind the Nobel Prize”. Nobel Foundation. Air a thogail 21mh dhen t-Samhain 2008.
- ↑ “The Nobel Prize Award Ceremonies”. Nobel Foundation. Air a thasglannadh [o http://nobelprize.org/award_ceremonies/] 22mh dhen Lùnasdal 2008. Air a thogail 21mh dhen t-Samhain 2008.
- ↑ “The Nobel Prize”. Nobel Foundation. Air a thogail 21mh dhen t-Samhain 2008.
- ↑ “Nobel Laureates Facts”. Nobelprize.org. Air a thogail 21mh dhen t-Samhain 2008.
- ↑ “Women Nobel Laureates”. Fonndas Nobel. Air a thogail 6mh dhen Dàmhair 2015.
Ceanglaichean a-mach
deasaich- “Gach buannaiche Nobel ann an Leigheas” (Beurla). Fonndas Nobel. Air a thogail 24mh dhen t-Sultain 2015.
- “Buannaichean Duais Nobel a rèir roinn-seòrsa (beò-eòlas no leigheas)” (Beurla). Encyclopædia Britannica. Air a thogail 15mh dhen Dàmhair 2008.