Chi (kana)
Ang ち, sa hiragana, o チ sa katakana, ay isa sa Kanang Hapones na kumakatawan sa isang mora. Ayon sa ponema, /ti/ dapat ang pagbigkas ng mga ito bagaman dahil sa mga sanhing ponolohikal, ang aktwal na pagbigkas ay [t͡ɕi] ( makinig)link=| Tungkol sa tunog na ito .
![]() Hiragana |
![]() Katakana | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Transliterasyon | chi, ti | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
may dakuten | ji, zi, di | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hiragana Man'yōgana: | 知 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Katakana Man'yōgana | 千 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Pagbaybay sa kana | 千鳥のチ (Chidori no "chi") | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Mukhang magkahawig ang kanji para sa isang libo (千, sen) at チ, at dati na magkaugnay ang mga ito, ngunit sa ngayon ginagamit ang チ bilang ponema, habang nagdadala ang kanji ng kahulugang napakaiba at walang kinalaman sa チ.
Maraming mga salitang sintunog na nagsisimula sa ち na nauukol sa mga bagay na maliit o mabilis.[1]
Bihira ang mga anyong dakuten na ぢ, ヂ, na binibigkas tulad ng mga anyong dakuten ng shi kana sa karamihan ng mga diyalekto (tingnan ang yotsugana). Pangunahing ginagamit ang mga ito upang ipahiwatig ang tininigang katinig sa gitna ng tambalang salita (tingnan ang rendaku), at hindi sila maaaring magsimula ng isang salita, bagaman isusulat ng mga ilang tao ang salita para sa almuranas (karaniwang じ) bilang ぢ para magbigay-diin. Minsan, ginagamit ang anyong dakuten ng titik shi kapag nagtutumbas ng "di", kumpara sa anyong dakuten ng チ; halimbawa, isinusulat ang Aladdin bilang アラジンArajin, at isinusulat ang radyo bilang ラジオ. Gayunman, mas karaniwang gamitin ang ディ sa halip, tulad ng ディオン upang isalinwika ang pangalang Dion.
Sa wikang Ainu, binibigkas ang チ mismo bilang [t͡ʃi], at maaaring isama sa mga katakanang ヤ, ユ, エ, at ヨ upang isulat ang iba pang mga tunog ng [t͡ʃ] pati na rin ng [t͡s]. Maaaring palitan ang kumbinasyong チ ェ (binibigkas bilang [t͡se]), ng セ ゚.
Mga uri at anyo
baguhinAnyo | Rōmaji | Hiragana | Katakana | ||
---|---|---|---|---|---|
Hepburn | Kunrei-shiki | Nihon-shiki | |||
Karaniwang
ch-/t- (た行 ta-gyō) |
chi | ti | ち | チ | |
chii chī |
tii tī |
ちい, ち ぃ ちー |
チイ, チ ィ チー | ||
Dinagdagan ng yōong ch-/ty- (ちゃ行 cha-gyō) |
cha | tya | ちゃ | チャ | |
chaa
chā |
tyaa tyā |
ちゃあ ちゃー |
チャア チャー | ||
chu | tyu | ちゅ | チュ | ||
chuu chū |
tyuu tyū |
ちゅう ちゅー |
チュウ チュー | ||
cho | tyo | ちょ | チョ | ||
chou choo chō |
tyou tyoo tyō |
ちょう ちょお ちょー |
チョウ チョオ チョー | ||
Dinagdagan ng dakuteng d- (j/z-) (だ行 da-gyō) |
ji | zi | di | ぢ | ヂ |
jii jī |
zii zī |
dii dī |
ぢい, ぢぃ ぢー |
ヂイ, ヂ ィ ヂー | |
Dinagdagan ng yōong at dakuteng dy- (j / zy-) (ぢゃ行 dya-gyō) |
ja | zya | dya | ぢゃ | ヂャ |
jaa jā |
zyaa zyā |
dyaa dyā |
ぢゃあ ぢゃー |
ヂャア ヂャー | |
ju | zyu | dyu | ぢゅ | ヂュ | |
juu jū |
zyuu
zyū |
dyuu dyū |
ぢゅう ぢゅー |
ヂュウ ヂュー | |
jo | zyo | dyo | ぢょ | ヂョ | |
jou joo jō |
zyou zyoo zyō |
dyou dyoo dyō |
ぢょう ぢょお ぢょー |
ヂョウ ヂョオ ヂョー |
Mga iba pang karagdagang anyo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
Ayos ng pagkakasulat
baguhinMga iba pang pagkakatawan
baguhinAlpabetong radyoteleponiya ng Hapones | Kodigong Wabun |
千鳥のチ Chidori no "Chi" |
Bandila | Semaporong Hapones | Hapones na alpabetong pangmakay (baybay-daliri) | Braille dots-1235 Braille ng Hapones |
- Buong pagkatawan sa Braille
ち / チ sa Braille ng Hapones | Ch/J/Dy + braille ng Yōon | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
ち /チ chi |
ぢ /ヂ ji/di |
ちい / チー chī |
ぢい / ヂー jī/dī |
ちゃ / チャ cha |
ぢゃ / ヂャ ja/dya |
ちゃあ /チャー chā |
ぢゃあ / ヂャー jā/dya |
Ch/J/Dy + braille ng Yōon | |||||||
ち ゅ / チ ュ chu |
ぢゅ / ヂュ ju/dyu |
ちゅう / チュー chū |
ぢゅ う / ヂュー jū/dyū |
ちょ / チョ cho |
ぢょ / ヂョ jo/dyo |
ちょう / チョー chō |
ぢょう / ヂョー jō/dyō |
Titik | ち | チ | チ | ぢ | ヂ | |||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Pangalanng unicode | HIRAGANA LETTER CHI | KATAKANA LETTER CHI | HALFWIDTH KATAKANA LETTER CHI | HIRAGANA LETTER JI | KATAKANA LETTER JI | |||||
Pagsasakodigo | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex | decimal | hex |
Unicode | 12385 | U+3061 | 12481 | U+30C1 | 65409 | U+FF81 | 12386 | U+3062 | 12482 | U+30C2 |
UTF-8 | 227 129 161 | E3 81 A1 | 227 131 129 | E3 83 81 | 239 190 129 | EF BE 81 | 227 129 162 | E3 81 A2 | 227 131 130 | E3 83 82 |
Numerikong karakter na reperensya | ち | ち | チ | チ | チ | チ | ぢ | ぢ | ヂ | ヂ |
Shift JIS | 130 191 | 82 BF | 131 96 | 83 60 | 193 | C1 | 130 192 | 82 C0 | 131 97 | 83 61 |
Tingnan din
baguhinMga sanggunian
baguhin- ↑ Hiroko Fukuda, Jazz Up Your Japanese with Onomatopoeia: For All Levels, trans. Tom Gally. New York: Kodansha International (2003): 19 - 20, Introduction, Words Beginning with ち Chi, Indicating Smallness or Quickness.