پیڤۆک
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Fr%C3%BChlingsblumen_Krokus.jpg/220px-Fr%C3%BChlingsblumen_Krokus.jpg)
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Krokusse_violett.jpg/220px-Krokusse_violett.jpg)
![](http://178.128.105.246/host-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Krokus-kih.jpg/220px-Krokus-kih.jpg)
پیڤۆک، پرپزێک، پیشۆک (جرۆجوس) ژ فامیلەیا سۆسنان (Iرداجەاە) کولیلکەکئە .ئا نگۆ ژ مالباتا کو بەرفی، لەیلانک، سۆسن، پیڤازئوو لالە دکەڤینێ. مالباتا زەمبەقان ژی دبێژن. ل کوردستان، رۆژهلاتا ناڤین، ئەورۆپائوو باکورێ ئافریکایێ گەلەک تێ دیتن. 89 جورەیێن وێ هەنە.
جورەیێن وێ یێن ل کوردستانێ یێن سەرەکە
[دەستکاری | دەستکاریی سەرچاوە]- پیڤۆکا جۆتیاران، پیڤۆکا پاییزێ
- پیڤۆکا زۆزانان، پیڤۆکا بهارێ
وەکی خوردەمەنیەک
[دەستکاری | دەستکاریی سەرچاوە]دبێژنئە ڤ کولیلک ژئا لپێن سویسرەیێ بەلاڤ بوویە،ئا نگۆ وەلاتێ وێ یێ هەری کەڤن چیایێنئا لپانئە . کۆکێن وێ ب خاڤیئا ن پژاندی تێن خوارن. خوارنا وێ ژی چێدکن. ل هن دەڤەرانئا رد (ارڤان) ب کۆکێن وێ وەردکن، د ناڤا روون دە دقەلیننئوو دخون. ل گورجستانێ گرارا وێ (پیلاو)ئوو هەروها شۆربەیا وێ ژی چێدکن.
زەفەران (جرۆجوس ساتڤوس) ژی جورەیەکە پیڤۆکێ یە کو د پێژگەها کورد دە جهێ وێ هەیە. حەروها ل حندستان، ئیرانئوو وەلاتێن ەرەب ژی زەفەران گەلەک تێ بکارانین. ل ترکیەیێ ژی تۆزا زەفەرانێ بکارتینن.
دڤێ مرۆڤ ژبیر نەکە، هن روەکێن دشبن پیڤۆکێ هەنە کو دکارن زیانێ بدن تەندورستیا مرۆڤ. بۆ میناک پیڤۆکا بەژی یان پیڤۆکا بێیۆم هەیە کو ب لاتینی ژێ رە جۆلهجوم دبێژن، بژەهرئە . مخابن ل کوردستانێ زارۆک بێی زانەبوون ڤێ جورەیێ بژەهر دخون، ب ژەهرێ دکەڤن.
تایبەتیێن پیڤۆکێ
[دەستکاری | دەستکاریی سەرچاوە]روەکەک هەردەمی یە،ئا نگۆ هەگەر بێ چاندن د کیژان وەرزێ دە بە،ئا ژ ددە. لێ ژ بۆئە و بژیئا خا چیایی، سارئوو بەرفی پێویستئە .
ل کوردستانێ ب بهارێئوو پاییزێئا ژ ددن. پەلێن وێ رەنگێن جودا دە نە، لێ پررانی مۆر، زەر، سپیئوو بنەفشیا ڤەکری نە. 88 جورەیێن وێ هاتنە پەیتاندنئوو تۆمارکرن.
رێزکرنا جورەیێن وێ، گۆری ماتهەو
[دەستکاری | دەستکاریی سەرچاوە]بران ماتهەو سالا 1982'یان 80 جورەئوو 8 ڤاریانتێن جورەیان تۆمار کریە، (ب لاتینی):
- بنەکۆم جرۆجوس
- مالبات جرۆجوس
- جورە ڤەرن
- جورە سجاردج
- جورە ڤەرسجۆلۆرەس
- جورە لۆنگفلۆر
- جرۆجوس لۆنگفلۆروس، جرۆجوس نودفلۆروس، جرۆجوس سەرۆتنوس، جرۆجوس نڤەوس، جرۆجوس گۆولمی، جرۆجوس لگوستجوس** (سین. جرۆجوس مەدوس هۆرت، نۆن بالبس) (مارۆتت، 1988)
- جورە کۆتسجهیان
- جورە جرۆجوس
- جرۆجوس ساتڤوس، جرۆجوس پاللاس، جرۆجوس تهۆماس، جرۆجوس جارتورگهتانوس، جرۆجوس مۆابتجوس، جرۆجوسئۆ رەۆجرەتجوس، جرۆجوسئا سوماناە، جرۆجوس هادراتجوس، جرۆجوس ماتهەو* (کەرندۆرفف & پاسجهە، 1994)، جرۆجوس ناقابەنسس* (ئال-ئەساو، 2001)
- مالبات نودسجاپوس
- جورە رەتجولات
- جرۆجوس رەتجولاتوس، جرۆجوس ڤەلوجهەنسس، جرۆجوس جڤژج، جرۆجوس دالماتجوس، جرۆجوس سەبەر، جرۆجوس رۆبەرتانوس، جرۆجوس جانجەللاتوس، جرۆجوس هەرمۆنەوس، جرۆجوسئا بانتەنسس، جرۆجوسئا نگوستفۆلوس، جرۆجوسئا نجیرەنسس، جرۆجوس گارگارجوس، جرۆجوس سەهەانوس، جرۆجوس روژانەنسس* (راندژەلۆڤć &ئا ل.، 1990)، جرۆجوس هەربەرت* (ب.ماتتهەو، 2009)
- جورە بفلۆر
- جرۆجوس بفلۆروس، جرۆجوس جهریسانتهوس، جرۆجوسئا لمەهەنسس، جرۆجوس دانفۆرداە، جرۆجوس پەستالۆززاە، جرۆجوسئا ەروس، جرۆجوس جیپروس، جرۆجوس هارتماننانوس، جرۆجوسئا دانەنسس، جرۆجوس لەجهتلن، جرۆجوس جاسپوس، جرۆجوس کەرندۆرففۆروم* (پاسجهە، 1993)، جرۆجوس واتتۆروم* (ماتهەو، 1995; 2000)، جرۆجوس نەرماناە* (یüزباسۆگلو & ڤارۆل، 2004)
- جورە ئۆرەنتالەس
- جورە فلاڤ
- جرۆجوس فلاڤوس، جرۆجوسئا نتالیەنسس، جرۆجوسئۆ لڤەر، جرۆجوس جانددوس، جرۆجوس ڤتەللنوس، جرۆجوس گراڤەۆلەنس، جرۆجوس هیەمالس، جرۆجوس پاسجهە* (کەرندۆرفف، 1993)
- جورە ئالەپپج
- جورە جارپەتان
- جورە Iنتەرتەخت
- جورە سپەجۆس
- جورە لاەڤگات
- جورە رەتجولات
- مالبات جرۆجوس
- بنەکۆم جرۆجرس
خاسباخچەیا پیڤۆکێ
[دەستکاری | دەستکاریی سەرچاوە]-
فۆرمەکە کوولیلکا پیڤۆکێ
-
حن جورەیێن وێ
-
جرۆجوس ڤەرنوس
-
ل کوردستانێ گەلەک ن
-
جورەیێن وێ گەلەک ن
-
جرۆجوس جارپەتانوس
چاڤکانی
[دەستکاری | دەستکاریی سەرچاوە]- س. I.ئا ل، بران ماتهەو: جرۆجوس. Iن: فلۆرائۆ ف پاکستان - فلۆرایا پاکستانێ، رووپەل 202 (ۆنلنە) (نە ب کوردی یە)