Przejdź do zawartości

Superintendentura kaliska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Położenie geograficzne parafii

Superintendentura kaliska, także diecezja kaliska – jednostka organizacyjna Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej istniejąca w II Rzeczypospolitej i obejmująca grupę gmin kościelnych (zborów) czyli parafii tego Kościoła, mająca siedzibę w Kaliszu.

Superintendentura kaliska była kontynuacją dwóch poprzednich superintendentur kaliskich: ewangelicko-unijnej istniejącej w l. 1829-1849 i luterańskiej działającej w Królestwie Polskim, funkcjonującej na mocy ustawy rosyjskiej z dnia 20 lutego 1849, a następnie polskiej nowelizacji z dnia 27 kwietnia 1922[1][2].

W l.1829-1849 w jej skład wychodziła parafia ewangelicko-reformowana w Żychlinie koło Konina i parafia ewangelicko-reformowana w Zelowie.

W 1925 do superintendentury należało 16 zborów i 6 filiałów[3]. W 1938 liczyła 16 zborów i 7 filiałów[4], a w 1939 liczba parafii wzrosła do 18, a filiałów zmalała do 4.

Superintendenci kaliscy

[edytuj | edytuj kod]
  • 1829–1860 Ernest August von Modl[a] (1794–1860), proboszcz w Kaliszu, luteranin, superintendent Generalnego Konsystorza Wyznań Ewangelickich, po 1849 superintendent luterański
  • 1860–1869 Franciszek Jan Władysław Stockmann (1820–1869), proboszcz w Kaliszu
  • 1869–1890 Karol Ludwik Teichmann (1826–1890) proboszcz w Turku, syn pastora Fryderyka Jakuba Ludwika Teichmanna
  • 1890–1902 Ludwik Juliusz Daniel Muller (1825–1907), proboszcz w Piotrkowie Trubunalskim
  • 1902–1910 Edward Ignacy Boerner (1843–1910), proboszcz w Zduńskiej Woli
  • 1910–1914 Rudolf Buse (1871–1917), proboszcz w Grodźcu, w 1914 deportowany do Saratowa, gdzie zmarł
  • 1915–1939 Edward Wende (1874–1949), proboszcz w Kaliszu, od 1937 superintendent komisaryczny diecezji

Dane statystyczne z 1923 roku

[edytuj | edytuj kod]
Parafia[5] Rok założenia[5] Liczba wiernych (1923)[5] Kościół parafialny Ilustracja
Babiak 1780 1550 Dawny kościół ewangelicki w Babiaku (obecnie sklep)
Chodecz[b] 1800 3000 Kościół ewangelicki w Chodczu
Dąbie 1806 3000 Koś­ciół ewangelicko-augsburski w Dąbiu
Grodziec 1796 5700 Kościół ewangelicki w Grodźcu
Izbica Kujawska[c] 1910 1517 Kościół poewangelicki w Izbicy Kujawskiej
Kalisz 1795 2000 Dawny kościół ewangelicki w Kaliszu
Koło 1835 1800 Kościół Opatrzności Bożej w Kole
Konin 1826 3500 Kościół Świętego Ducha w Koninie
Łask[d] 1809 2800 Kościół św. Ducha w Łasku
Maślaki[e] 1842 1540
Prażuchy 1808 3000 Kościół ewangelicki w Starych Prażuchach[6]
Przedecz[b] 1827 1940 Budynek Kamienicy w dawnym zamku w Przedczu
Sobiesęki 1808 1500
Sompolno 1840 5000 Kościół ewangelicko-augsburski w Sompolnie
Stawiszyn 1780 2800 Kościół ewangelicko-augsburski w Stawiszynie
Józefów (filia Stawiszyna) 1843 1750 2 domy modlitwy
Turek 1837 3300 Kościół ewangelicko-augsburski w Turku
Wieluń[d] 1820 3000 Kościół ewangelicki w Wieluniu
Władysławów 1770 2000 Kościół ewangelicko-augsburski we Władysławowie
Zagórów 1840 1042[f]
Lissewo-Pyzdry (filia Zagórowa) 1858 1042[f]
Zduńska Wola 1831 4000 Kościół ewangelicko-augsburski w Zduńskiej Woli
Sieradz (filia Zduńskiej Woli) 1925 35 rodzin[7] Dawny kościół ewangelicki w Sieradzu
  1. Jego synem był Franciszek Modl, generał armii rosyjskiej.
  2. a b W 1938 do diecezji płockiej
  3. Najpierw filia Babiaka, w 1938 samodzielna parafia
  4. a b W 1938 do diecezji piotrkowskiej
  5. Najpierw filia Konina, w 1938 samodzielna parafia
  6. a b Łączna liczba parafii Zagórów z filią Lissewo-Pyzdry

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 1922 r. zmieniająca postanowienia §§ 152–162 ustawy dla Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Królestwie Polskim z dnia 20 lutego 1849 r. (Dz.U. z 1922 r. nr 32, poz. 257).
  2. Stefan Grelewski, Wyznania protestanckie i sekty religijne w Polsce współczesnej, Lublin 1937, s. 226.
  3. „Rocznik Ewangelicki”, s. 118, 1925. 
  4. Wykaz parafii i ks. pastorów Warszawskiego Konsystorza ewangelicko-augsburskiego. „Przyjaciel Domu”, s. 120, 1938. 
  5. a b c S. Grelewski, Wyznania..., 1937, s. 238–239.
  6. Opuszczony kościół ewangelicki w Starych Prażuchach koło Kalisza. onet.pl. [dostęp 2018-12-03].
  7. Nieistniejący kościół Ewangelicko-Augsburski w Sieradzu. sieradz-praga.pl. [dostęp 2018-12-03].