Jurij Norsztejn
![]() Jurij Norsztejn w 2009 roku | |
Data urodzenia | |
---|---|
Zawód |
reżyser, animator |
Współmałżonek | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() | |
Strona internetowa |
Jurij Borisowicz Norsztejn (ros. Юрий Борисович Норштейн, ur. 15 września 1941) – rosyjski twórca animacji filmowych. Od 1981 pracuje nad pełnometrażowym filmem Szynel, opartym na opowiadaniu Nikołaja Gogola pod tym samym tytułem.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w wiosce Andriejewka w obwodzie penzeńskim w trakcie ewakuacji jego rodziców z rodzinnej miejscowości. Dorastał na przedmieściach Moskwy. Po zakończonych studiach rozpoczął pracę w fabryce mebli. Następnie ukończył dwuletni kurs animacji i w 1961 znalazł zatrudnienie w Sojuzmultfilmie. Pierwszym filmem, przy którym pracował jako animator był Kto powiedział „miau”? z 1962.
Po kilku latach pracy przy około pięćdziesięciu filmach, Norsztejn otrzymał szansę nakręcenia autorskiej animacji. Zadebiutował jako reżyser nakręconym w 1968 filmem 25 października, pierwszy dzień. Współreżyserem filmu był Arkadij Tiurin.
W latach 70. Norsztejn wciąż pracował jako animator i reżyser, rozwijając swój styl; stawał się on coraz bardziej wyrafinowany, odchodząc od dwuwymiarowych „wycinanek” w kierunku plastycznie wysublimowanych obrazów. Opracował specjalną technikę, nadającą jego animacjom pozory trójwymiarowości: przy użyciu wielu szklanych tafli ułożonych jedna nad drugą (co 25–30 cm) i przemieszczanych względem siebie w poziomie i względem kamery – w pionie[1].
Zdobył wiele nagród w kraju i za granicą. Największą sławę uzyskał jego film Jeżyk we mgle z 1975, uznany w 2003 za najlepszy film animowany wszech czasów[2]. W 1989 wspólnie ze scenarzystą Siergiejem Kozłowem wydał tę opowieść w formie książki z własnymi ilustracjami.
W tym właśnie czasie został wyrzucony z pracy w Sojuzmultfilmie za zbyt powolną pracę przy dziele swojego życia, adaptacji Szynela Nikołaja Gogola. Przez dwa lata pracy nad filmem ukończył dziesięć minut filmu.
Odrzuca użycie techniki komputerowej w swoich animacjach. Przez wiele lat pracował w trzyosobowym zespole z żoną, Franczeską Jarbusową, i kamerzystą Aleksandrem Żukowskim. W kwietniu 1993 Norsztejn i trzech innych twórców animacji (Fiodor Chitruk, Andriej Chrżanowski i Eduard Nazarow) założył Szkołę i Studio Animacji (SHAR Studio).
Obecnie wciąż pracuje nad Szynelem. Perfekcjonizm reżysera przysporzył mu przydomek „złotego ślimaka”. Projekt napotkał liczne finansowe trudności i opóźnienia, krótkie jego fragmenty w niskiej jakości były udostępnione w Internecie[3][4], a pierwsze 20 minut filmu pokazywano na poświęconych Norsztejnowi wystawach w rosyjskich muzeach. Całość filmu ma trwać około 65 minut.
W 2005 Norsztejn opublikował zbiór swoich odczytów o sztuce animacji zatytułowany Śnieg na trawie. W tym samym roku został zaproszony jako „gościnny animator” do pracy nad pełnometrażową japońską animacją lalkową Shisha no sho (reż. Kihachirō Kawamoto)[5]. Jego twórczość wysoko ceni znany japoński reżyser animacji, Isao Takahata[6].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Reżyser
[edytuj | edytuj kod]- 1968: 25-e: Pierwyj dien’ (25-е - первый день)
- 1969: Pory roku (Времена года; Wremiena goda)
- 1971: Bitwa nad Kierżeńcem (Сеча при Керженце; Siecza pri Kierżence)
- 1973: Lisica i zając (Лиса и заяц; Lisa i zajac)
- 1974: Czapla i żuraw (Цапля и журавль; Czapla i żurawl')
- 1975: Jeżyk we mgle (Ёжик в тумане; Jożyk w tumanie)
- 1979: Bajka bajek (Сказка сказок; Skazka skazok)
Animator
[edytuj | edytuj kod]- 1963: Mister Twister (Мистер Твистер)
- 1965: Wakacje Bonifacego (Каникулы Бонифация)
- 1967: Rękawica (Варежка)
- 1969: Bajka o bułeczce (Сказка про Колобок)
- 1969: Parasol babuni (Бабушкин зонтик)
- 1972: Noworoczna bajka (Новогодняя сказка)
Nagrody i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- 1996: Ludowy Artysta Federacji Rosyjskiej[7]
- 2005: 45. Krakowski Festiwal Filmowy – laureat Smoka Smoków[8][9][10]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ В студии Юрий Норштейн [online], www.svoboda.org [dostęp 2017-11-24] (ros.).
- ↑ Юрию Норштейну дали японский орден. bbc.co.uk, 3 listopada 2004. [dostęp 2017-07-26]. (ros.).
- ↑ Face of Russia: Timeline [online], www.pbs.org [dostęp 2017-11-24] .
- ↑ Face of Russia: Timeline [online], www.pbs.org [dostęp 2017-11-24] .
- ↑ Nipponconnection.de 2006
- ↑ Cedric Littardi: An Interview with Isao Takahata. [w:] Nausicaa.net [on-line]. 1992. [dostęp 2013-04-02]. (ang.).
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 30.08.1996 г. № 1284
- ↑ Kino, Wydawn. Artystyczne i Filmowe, 2005, s. 80.
- ↑ NAGRODY 2005. ZWYCIĘZCY 45. KRAKOWSKIEGO FESTIWALU FILMOWEGO, krakowfilmfestival.pl
- ↑ Smok Smoków 2005, krakowfilmfestival.pl
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Jurij Norsztejn na stronie animator.ru (ros.) / (ang.)
- Jurij Norsztejn w bazie IMDb (ang.)
- Jurij Norsztejn w bazie Filmweb