Kievo
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Kiev_banner_Maidan_Nezalezhnosti_%28Independence_Square%29.jpg/775px-Kiev_banner_Maidan_Nezalezhnosti_%28Independence_Square%29.jpg)
Kievo | |||
ukraine Київ Kijivo | |||
urbo kun aparta statuso | |||
|
|||
Oficiala nomo: Київ | |||
Lando | ![]() | ||
---|---|---|---|
Provinco | ![]() | ||
Historiaj regionoj | 4
| ||
Metroo | Metroo de Kievo | ||
Memorindaĵoj | 5
| ||
Rivero | Dnipro | ||
Situo | Kijivo | ||
- alteco | 179 m s. m. | ||
- koordinatoj | 50° 27′ 00″ N 30° 31′ 25″ O / 50.45000 °N, 30.52361 °O (mapo) | ||
Areo | 848 km² (84 800 ha) | ||
Loĝantaro | 2 952 301 (2022) | ||
Denseco | 3 481 loĝ./km² | ||
Ravino | Babij Jar | ||
Unua skribmencio | 882 | ||
Primatoro | Vitali Klitschko
(ekde 25-a de majo 2014) | ||
Horzono | OET (UTC+2) | ||
- somera tempo | OEST (UTC+3) | ||
Poŝtkodo | 01000—06999 | ||
Telefona antaŭkodo | +380-44 | ||
KOATUU | 8000000000 | ||
Honorigo | Urbo-Heroo | ||
Situo enkadre de Ukrainio
| |||
![]() | |||
Retpaĝo: www.kmv.gov.ua | |||
![]() |
Kievo[1][2][3] aŭ Kijivo[2][4] (ukraine Київ) estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo de Ukrainio. Ĝi plej verŝajne havas ĉirkaŭ 4 milionojn da loĝantoj, kvankam la popolnombrado en 2008 oficiale registris nur 2,8 milionojn da loĝantoj. Laŭ la stato de 2022 en Kievo vivis 2 952 301 loĝantoj sur areo de 848 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 3 481 loĝantoj/km². Kalkulante la neregistritajn loĝantojn, Kievo estas la sesa urbo kun plej multaj loĝantoj en Eŭropo.[5]
La urbo situas en la nordo de Ukrainio, sufiĉe proksime al la landlimo kun Belorusio (en la direkton de Homel). La urbon trairas la rivero Dnepro.
Historio
[redakti | redakti fonton]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Euromaidan_collage.jpg/300px-Euromaidan_collage.jpg)
Kievo estis fondita inter la 5-a kaj la 6-a jarcento por Kieva Regno.
Dum la Dua Mondmilito Kievo estis loko de du gravaj bataloj inter kiuj la urbo estis okupaciita de Nazia Germanio.
Geografio
[redakti | redakti fonton]Kievo etendiĝas ĉe ambaŭ flankoj de la rivero Dnepro, kiu fluas suden tra la urbo, en la direkton de la Nigra Maro. La plej malnova urboparto situas en la dekstra flanko (okcidente de la rivero); dum la 20-a jarcento, la urbo plivastiĝis kaj oni ekloĝis ankaŭ la maldekstran flankon (oriente de la rivero). Parto el tiu lando estas protektita de digoj.
Klimato
[redakti | redakti fonton]La averaĝa ĉiujara pluvokvanto sumiĝas je 621 mm. La averaĝa ĉiujara temperaturo estas 8 °C.
La urbo havas kontinentan klimaton. La plej varmaj monatoj estas junio, julio kaj aŭgusto, kiam la maksimumaj temperaturoj varias inter 13,8 kaj 24,8 °C; la plej malvarmaj monatoj estas decembro, januaro kaj februaro, kiam ili varias inter -4,6 kaj −1,1 °C. Kievo kaj la ĉirkaŭaj regionoj estas kovritaj de neĝo ĝenerale ekde la mezo de novembro ĝis la fino de marto.
Ekonomio
[redakti | redakti fonton]Ĉirkaŭ 10% de ukraina ekonomio estas en Kievo.
Vidindaĵoj
[redakti | redakti fonton]La plej fama strato en la urbo nomiĝas Ĥreŝĉatik.
En Kievo estas multe da preĝejoj, monumentoj kaj aliaj vidindaĵoj. La urbo aldone havas 27 muzeojn kaj 25 teatrojn.
- Katedralo de Sankta Sofia
- Monaĥejo de la Grotoj (Kiev -Petsjersk Lavra)
- Preĝejo Sankta Andreo
- Monaĥejo Sankta Mikaelo de la Orumitaj Kupoloj
- Nacia Arta Muzeo de Ukrainio
- Domo kun ĥimeroj
- Vernadskij Nacia Biblioteko de Ukrainio
- Babij Jar
Servoj
[redakti | redakti fonton]Transportado
[redakti | redakti fonton]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/KyivTram2018.jpg/250px-KyivTram2018.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Ua-metro-ky1-ch1-20050625c.jpg/250px-Ua-metro-ky1-ch1-20050625c.jpg)
Urba transporto
[redakti | redakti fonton]En Kievo oni uzas krom metroo ankaŭ aŭtobusojn, tramojn kaj trolebusojn. Oftaj estas ankaŭ marŝrutkoj. Krome funkcias la Funikularo de Kievo kaj Urba elektrotrajno de Kievo.
Metroo
[redakti | redakti fonton]La urbo posedas tri metroajn liniojn, karakterizitajn de la koloroj ruĝa, verda kaj blua. Kvara linio estas konstruata kaj kvina estas jam planita. La metrosistemo entute longas 54,8 kilometrojn, kaj ĝiaj stacioj estas rimarkinde profundaj. Vidu detalan artikolon pri metroo en Kievo.
Trajna transporto
[redakti | redakti fonton]Ĉefa stacidomo Kijiv-Pasaĵirskij (Київ-Пасажирський) estas la plej grava stacidomo en Kievo. De ĝi veturas trajnoj interalie al Moskvo kaj Krimeo. Ne mankas ankaŭ konekto al Berlino kaj Varsovio (unu direkta konekto) aŭ al Bratislavo. Vidu ankaŭ artikolon pri Urba elektrotrajno de Kievo.
Stacidomoj
[redakti | redakti fonton]- Borŝĉahivka
- Darnicja
- DVRZ
- Farmacevtiĉna
- Imeni Heorhija Kirpi
- Jablunka
- Karavajevi Daĉi
- Kijiv-Demijivskij
- Kijiv-Dniprovskij
- Kijiv-Liski
- Kijiv-Pasaĵirskij
- Kijiv-Tovarnij
- Kijiv-Volinskij
- Kijivska Rusanivka
- Lisnictvo
- Livij Bereh
- Livobereĵna
- Novobiliĉi
- Obolon
- Poĉajna
- Protasiv Jar
- Rubeĵivskij
- Sirec
- Svjatoŝin
- Trojeŝĉina
- Trojeŝĉina-2
- Vidubiĉi
- Vidubiĉi-Tripilski
- Viŝenka
- Viŝhorodska
- Vokzalna
- Zenit
Flughaveno
[redakti | redakti fonton]La Internacia Flughaveno Borispilo (ukraine Міжнародний аеропорт "Бориспіль") estas la plej granda internacia flughaveno en Ukrainio.
La Internacia flughaveno Kijiv-Ĵuljani (ukraine Міжнародний аеропорт «Київ» імені Ігоря Сікорського) estas la dua plej granda internacia flughaveno en Ukrainio.
Sporto
[redakti | redakti fonton]La ĉefaj futbalaj teamoj estas Dinamo Kiev, kiu ludas en la stadiono Dinamo Lobanovskij, kaj Arsenal Kiev, origine konata kiel CSKA Kiev, kiu ludas en la stadiono Olimpijskij. Tiu ĉi lasta stadiono gastigis la finan matĉon kadre de la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012, kiun kunorganizis Ukrainio kaj Pollando: la hispana teamo venkis tiun matĉon kontraŭ la itala.
Alia tre populara sporto en Kievo estas skermo.
Famuloj
[redakti | redakti fonton]- En Kievo naskiĝis baletisto Alesja Popova
- Pola kinistino Maria Kaniewska
- pianistino Anna Fedorova
- verkistino Irène Némirovsky
Partneraj rilatoj
[redakti | redakti fonton]La urbo havas amikajn rilatojn interalie kun
la urbodistrikto Reinickendorf de Berlino en Germanio
Krome la urboparto Peĥersk aparte havas partnerajn rilatojn kun
la urbodistrikto Charlottenburg-Wilmersdorf de Berlino
Esperanto
[redakti | redakti fonton]En Kievo estas pluraj Esperantaj kluboj: Ek!, Ora Pordego, kaj la Klubo de Volodimir Soroka "Septima".
En Kievo loĝis, interalie, la esperantistoj Mikaelo Gabrielo kaj Vasilij Devjatnin.
Ekde la 14-a ĝis la 21-a de julio 2011 okazis en Kievo la 67-a IJK.
Aliaj nomoj en Esperanto
[redakti | redakti fonton]Kelkaj esperantistoj proponas la formon Kijivo[6] pro la elparolo en la ukraina, Київ [ˈkɪjiu̯]. En 2018, la ukrainia ministerio pri eksteraj aferoj lanĉis kampanjon por peti alinomi la urbon en la angla en Eŭropa Unio de Kiev al Kyiv. La kampanjo nomiĝas #CorrectUA kaj celas korekti la uzon de la oficiala ukrainia latinigosistemo por loknomoj,[7][8] laŭleĝe oficiala de Oktobro de 1995, post la sendependiĝo de Sovetio en 1991.[9]
Bildaro
[redakti | redakti fonton]-
Panoramo de Kievo
-
Ĥreŝĉatik, la ĉefa strato en Kievo
-
Sankta Andreo Preĝejo
-
Katedralo de Sankta Mikaelo
-
Kievo-Peĉerska Laŭro kaj rivero Dnepro
-
Surstrate
Esperanto en Kijivo/Kievo
[redakti | redakti fonton]- Esperanto-klubo Ek!, arkivigite je 2012-02-09 (ukraine)
- Esperanto-klubo Ora Pordego, arkivigite je 2019-01-03 (esperante)
- Esperanto-klubo en "KPI", arkivigite je 2010-05-14 (ukraine)
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ PIV: Kievo.
- ↑ 2,0 2,1 Kiev/o, Kijiv/o // Reta Vortaro
- ↑ Erich-Dieter Krause. Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch, p. 355.
- ↑ Volodimir Pacjurko. Granda Esperanta-ukraina vortaro. Ĉirkaŭ 100 000 vortoj kaj vortkombinoj Arkivigite je 2022-07-14 per la retarkivo Wayback Machine — Lvivo, 2015
- ↑ City Mayors: The 500 largest European cities (1 to 100).
- ↑ Володимир Пацюрко: Великий есперантсько-український словник (ligilo ne plu valida)
- ↑ The Economist starts using Kyiv instead of Kiev (2019-11-30).
- ↑ CorrectUA. Arkivita el la originalo je 2019-11-24. Alirita 2019-11-22.
- ↑ Resolution of the ukrainian commission for legal terminology No. 5. Ukrainian Commission for Legal Terminology. Alirita 2011-03-15.
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]- Nubskrapulo de Ginzburg
- Metroo de Kievo
- Tramtransporto en Kievo
- Rapidtramo de Kievo
- Trolebusa transporto en Kievo
- Ukrainia Esperanto-Asocio
- Eŭrovido-Kantokonkurso 2005
- Eŭrovido-Kantokonkurso 2017
|
|