زبانهای کچوا
کچوا | |
---|---|
Kechua / Runa Simi | |
اقوام: | کچوا |
پراکنش: | مرکز کوههای آند شامل آرژانتین، بولیوی، کلمبیا، اکوادور، پرو و شیلی. |
تبار: | یکی از خانوادههای زبانی جهان |
زیرگروهها: |
کچوا ۱
کچوا ۲
|
ایزو ۱–۶۳۹ | qu |
ایزو ۵–۶۳۹ | qwe |
گلاتولوگ | quec1387[۱] |
![]() نقشه پراکندگی کنونی زبانهای کچوا |
کِچوآ (Qhichwa, Qiĉwa, Quechua) نام خانوادهای از زبانهای بومی سرخپوستان آمریکای جنوبی است که بیشتر در رشتهکوههای آند رواج دارد. کچوآ، پرگویشورترین زبان سرخپوستی در قاره آمریکا است و شمار گویشوران آن از ۶ تا ۱۳ میلیون نفر برآورد میشود.
برخی از کچوآ-زبانان به این گروه زبانی اصطلاحاً «رونا سمی» (زبان مردم) میگویند. زبانهای کچوآ از جنوب کلمبیا تا آرژانتین رواج دارند اما بیشتر گویشوران آن در پرو (۷/۷ میلیون نفر)، بولیوی (۲٫۹ میلیون) و اکوادور (۱٫۵ میلیون) هستند و کچوا در این سه کشور از وضعیت رسمی برخوردار است. تقریباً ۲۵٪ پروییها به یک زبان کچوآ صحبت میکنند.[۲][۳]
کچوآ در سدههای ۱۵ و ۱۶ میلادی زبان اصلی امپراتوری اینکا بود و هماینک نیز زبان میانجی آند مرکزی بهشمار میآید. کچوآ با خط لاتین نوشته میشود. به خاطر نفوذ روزافزون زبانهای اسپانیایی و پرتغالی، همواره از گستره و کاربرد کچوآ کاسته شده و میشود.
طبقهبندی
[ویرایش]نیاکچوا |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
نمونه زبان
[ویرایش]فارسی | گویش آیاکوچو | گویش کوزکو | گویش جنوبی کجوآ |
---|---|---|---|
آشامیدن | upyay | uhyay | upyay |
سریع | utqa | usqha | utqha |
کار کردن | llamkay | llank'ay | llamk'ay |
ما | ñuqanchik | nuqanchis | ñuqanchik |
(پسوند افزاینده) | -chka- | -sha- | -chka- |
روز | punchaw | p'unchay | p'unchaw |
منابع
[ویرایش]- ↑ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Quechuan". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
{{cite book}}
: Invalid|display-editors=4
(help) - ↑ "Peru | Languages". Ethnologue. Dallas, Texas: SIL International. 2017. Retrieved 30 November 2017.
Population total all languages: 7,734,620.
- ↑ "Peru | Country". Ethnologue. Dallas, Texas: SIL International. 2017. Retrieved 30 November 2017.
Population 30,814,000 (2014 UNSD)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)
- Wikipedia contributors, "Quechua languages," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Quechua_languages&oldid=401427886 (accessed December 23, 2010).