Douglas Fairbanks
![]() Douglas Fairbanks (ok. 1920) | |
Imię i nazwisko |
Douglas Elton Thomas Ullman |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
23 maja 1883 |
Data i miejsce śmierci |
12 grudnia 1939 |
Zawód | |
![]() | |
Strona internetowa |
Douglas Fairbanks, właśc. Douglas Elton Thomas Ullman (ur. 23 maja 1883 w Denver, zm. 12 grudnia 1939 w Santa Monica) – amerykański aktor, reżyser, scenarzysta i producent filmowy. Współzałożyciel pierwszej niezależnej wytwórni filmowej United Artists (1919)[1] i Amerykańskiej Akademii Filmowej (1927). Zasłynął jako odtwórca ról nieustraszonych bohaterów w filmach przygodowych, wcielał się w postacie: Zorro, D’Artagnana, Robin Hooda czy Don Juana.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Fairbanks_Robin_Hood_standing_by_wall_w_sword.jpg/200px-Fairbanks_Robin_Hood_standing_by_wall_w_sword.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Douglas_Fairbanks_Robin_Hood_1922_film_poster_w_Maid_Marion.jpg/200px-Douglas_Fairbanks_Robin_Hood_1922_film_poster_w_Maid_Marion.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Mr-Robinson-Crusoe-1932.jpg/200px-Mr-Robinson-Crusoe-1932.jpg)
Od piątego roku życia był wychowywany tylko przez matkę, która utrzymywała raczej chłodne stosunki z jego ojcem. W wieku 12 lat zainteresował się teatrem amatorskim, następnie pobierał nauki w Colorado School of Mines. W 1900 przeniósł się z matką do Nowego Jorku, gdzie uczył się na Uniwersytecie Harvarda oraz pracował jako dubler w wędrownym teatrze[2]. Poza tym podróżował m.in. po Europie[2], pracował na statku, był sprzedawcą w sklepie z narzędziami i handlowcem na Wall Street.
W 1902 zadebiutował jako aktor na Broadwayu[3]. Po pięciu latach zostawił teatr i ożenił się z Beth Sully, córką miejscowego przedsiębiorcy Daniela J. Sully’ego[3]. Niespełna rok później znów zajął się aktorstwem, gdy się okazało, że jego teść zbankrutował. W 1915 przeniósł się do Hollywood i podpisał kontrakt z wytwórnią Triangle Picture pod przewodnictwem producenta Davida W. Griffitha[3]. Mimo że już w przeciągu roku stworzył własny zespół produkcyjny, ciągle był obsadzany głównie w komediach towarzyskich. W 1917 odbył trasę po kraju w ramach wojennego programu propagandowego Liberty Loans[4]. W 1920 Fred Niblo obsadził go w głównej roli w filmie Znak Zorro, a dzięki roli kalifornijskiego arystokraty, który zakłada czarną maskę, aby bronić ojczyzny przed administracją gubernatorską, zyskał ogromne uznanie widzów.
Po sukcesie w roli Zorro zaczął regularnie występować w filmach z gatunku „płaszcza i szpady”. Grał głównie bohaterów, który walczyli ze złem, a w nagrodę dostawali miłość kobiety. Z Fredem Niblo zrealizował kolejne filmy mieszczące się w tych kryteriach, m.in.: Trzech muszkieterów, Człowiek z biczem, Robin Hood i Złodziej z Bagdadu, dzięki którym uzyskał status gwiazdy. Zachwycał widzów nie tylko energią, temperamentem czy zuchwałością, ale też sprawnością fizyczną – wszystkie sceny kaskaderskie wykonywał sam i w trakcie kariery nie korzystał z pomocy kaskadera (z wyjątkiem pracy przy filmie Czarny pirat [1926], przy którym zastąpił go kaskader w scenach zjazdów na linie i zjazdów po maszcie statku, ponieważ kontrakt nie pozwalał aktorowi ryzykować życiem). 16 maja 1928 wręczał Oscary na pierwszej w historii gali rozdania nagród Amerykańskiej Akademii Filmowej.
W pierwszej połowie lat 30. wystąpił w filmach: Terra Melophon Magazin Nr. 1 (1930), Reaching for the Moon (1930), Mr. Robinson Crusoe (1932), Prywatne życie Don Juana (1934) i Kalif Bagdadu (1937), po czym wycofał się z zawodu.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Był trzykrotnie żonaty. Z pierwszego małżeństwa, z Anną Beth Sully, miał syna Douglasa (1909–2000), który również był aktorem[1] i, podobnie jak ojciec, zmarł na atak serca, choć w sędziwym wieku[5]. W 1918 rozwiódł się z Sully[6]. 28 marca 1920 poślubił aktorkę Mary Pickford[7]. Choć ich małżeństwo było uznawane przez prasę za wzorcowe, hollywoodzka śmietanka towarzyska nazywała ich „Pickfair” (od nazwisk obojga), a podczas podróży poślubnej po krajach Europy byli witani przez tłumy wielbicieli, to 10 stycznia 1936 się rozwiedli[8]. 7 marca 1936 w Paryżu poślubił Sylvię Ashley[9].
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]- Ciekawy hołd postaci Fairbanksa złożył znany reżyser David Lean w filmie Podróż do Indii (1984). Jedna z postaci po wykonaniu kilku akrobatycznych wyczynów krzyczy: „Jestem Douglas Fairbanks!”.
- Kate Bush wspomina go w utworze Moments of Pleasure".
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Aktor
[edytuj | edytuj kod]- Kalif Bagdadu (1937) – on sam
- The Private Life of Don Juan (1934) – Don Juan
- Mr. Robinson Crusoe (1932) – Steve Drexel
- Reaching for the Moon (1930) – Larry Day
- Terra Melophon Magazin Nr. 1 (1930) – Larry Day
- The Taming of the Shrew (1929) – Petruchio
- Żelazna maska (1929) – D’Artagnan
- Show People (1928) – on sam
- Miasto cudów (1927) – Gaucho
- Pocałunek Mary Pickford (1927) – on sam
- Czarny pirat (1926) – książę Arnoldo / Czarny pirat
- Ben-Hur (1925) – jeden z widzów wyścigu rydwanów
- Człowiek z biczem (1925) –
- Don Q / Don César de Vega
- Señor Zorro / Don Diego de Vega
- Złodziej z Bagdadu (1924) – Ahmed
- Hollywood – on sam
- Robin Hood (1922) – earl Huntingdon / Robin Hood
- Trzej muszkieterowie (1921) – D’Artagnan
- The Nut (1921) – Charlie Jackson
- Znak Zorro (1920) – Señor Zorro / Don Diego Vega
- The Mollycoddle (1920) –
- Richard Marshall III,
- Richard Marshall IV,
- Richard Marshall V
- When the Clouds Roll by (1919) – Daniel Boone Brown
- His Majesty, the American (1919) – William Brooks
- The Knickerbocker Buckaroo (1919) – Teddy Drake
- Arizona (1918) – porucznik Denton
- Sic ’Em, Sam (1918) – Democracy
- He Comes Up Smiling (1918) – Jerry Martin
- Bound in Morocco (1918) – George Travelwell
- Say! Young Fellow (1918) – młody koleżka
- Mr. Fix-It (1918) – Dick Remington
- Headin’ South (1918) – Headin’ South
- A Modern Musketeer (1917) –
- Ned Thacker,
- Charles de Batz-Castelmore d’Artagnan
- Reaching for the Moon (1917) – Alexis Caesar Napoleon Brown
- The Man from Painted Post (1917) – „Fancy Jim” Sherwood
- Down to Earth (1917) – Billy Gaynor
- Wild and Woolly (1917) – Jeff Hillington
- In Again, Out Again (1917/II) – Teddy Rutherford
- All-Star Production of Patriotic Episodes for the Second Liberty Loan – on sam
- The Americano (1916) – Blaze Derringer
- The Matrimaniac (1916) – Jimmie Conroy
- American Aristocracy (1916) – Cassius Lee
- Manhattan Madness (1916) – Steve O’Dare
- Nietolerancja (1916) – mężczyzna na białym koniu (Opowieść francuska)
- The Half-Breed (1916) – Lo Dorman
- Flirting with Fate (1916) – Augy Holliday
- The Mystery of the Leaping Fish (1916) –
- Coke Ennyday,
- on sam
- Reggie Mixes In (1916) – Reggie Van Deuzen
- The Good Bad Man (1916) – Passin’ Through
- The Habit of Happiness (1916) – Sunny Wiggins
- His Picture in the Papers (1916) – Pete Prindle
- Double Trouble (1915) – Florian Amidon / Eugene Brassfield
- Martyrs of the Alamo (1915) –
- Joe,
- teksański żołnierz
- The Lamb (1915) – Gerald
Producent
[edytuj | edytuj kod]- Crime Over London (1936)
- Mr. Robinson Crusoe (1932)
- Reaching for the Moon (1930)
- Żelazna maska (1929)
- Miasto cudów (1927)
- Czarny pirat (1926)
- Człowiek z biczem (1925)
- Złodziej z Bagdadu (1924)
- Robin Hood (1922)
- Trzej Muszkieterowie (1921)
- The Nut (1921)
- Znak Zorro (1920)
- When the Clouds Roll by (1919)
- His Majesty, the American (1919)
- The Knickerbocker Buckaroo (1919)
- Arizona (1918)
- He Comes Up Smiling (1918)
- Bound in Morocco (1918)
- Say! Young Fellow (1918)
- Mr. Fix-It (1918)
- Headin' South (1918)
- A Modern Musketeer (1917)
- Reaching for the Moon (1917)
- Down to Earth (1917)
- In Again, Out Again (1917/II)
Scenarzysta
[edytuj | edytuj kod]- Mr. Robinson Crusoe (1932)
- Żelazna maska (1929)
- Miasto cudów (1927)
- Czarny pirat (1926)
- Złodziej z Bagdadu (1924)
- Robin Hood (1922)
- Trzej muszkieterowie (1921)
- The Nut (1921)
- Znak Zorro (1920)
- The Mollycoddle (1920)
- When the Clouds Roll by (1919)
- His Majesty, the American (1919)
- The Knickerbocker Buckaroo (1919)
- Arizona (1918)
- Bound in Morocco (1918)
- The Man from Painted Post (1917)
- Down to Earth (1917)
- The Good Bad Man (1916)
Reżyser
[edytuj | edytuj kod]- Around the World in 80 Minutes with Douglas Fairbanks (1931)
- Arizona (1918)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Tadeusz Nowak (red.), Oksfordzki słownik biograficzny, Warszawa: Bertelsmann Media, 1999, s. 145, ISBN 83-7227-109-7 (pol.).
- ↑ a b Cawthorne 2005 ↓, s. 120.
- ↑ a b c Cawthorne 2005 ↓, s. 121.
- ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 123.
- ↑ Douglas Fairbanks Jr., Film Star, TV Producer and Good-Will Ambassador, Dies at 90. New York Times. [dostęp 2016-12-14]. (ang.).
- ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 124.
- ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 122–124.
- ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 124–128.
- ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 127–129.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Nigel Cawthorne: Życie erotyczne gwiazd Hollywood. Oficyna Wydawnicza Mireki, 2005. ISBN 83-89533-37-5.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Douglas Fairbanks w bazie IMDb (ang.)
- Douglas Fairbanks w bazie Filmweb
- ISNI: 0000000116155152
- VIAF: 32004709
- LCCN: n50011599
- GND: 118682997
- LIBRIS: gdsw2ks04qfzvr7
- BnF: 11934932j
- SUDOC: 027271579
- SBN: UBOV553559
- NLA: 36032844
- NKC: ola2002161298
- BNE: XX4722767
- NTA: 229569234
- CiNii: DA12235147
- Open Library: OL2851233A
- PLWABN: 9810597007005606
- NUKAT: n2016086813, n2016200833
- J9U: 987007463611605171
- CONOR: 111066723
- KRNLK: KAC200906106