Molibden
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Molybdenum_crystaline_fragment_and_1cm3_cube.jpg/250px-Molybdenum_crystaline_fragment_and_1cm3_cube.jpg)
42 |
0
0 1 13 18 8 2 |
Mo 95,95 |
|
Molibden |
Molibden (Mo — molybdaenum latinan kelel) om 42nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kudendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kudenden gruppan laptalagruppas, VIB), tabluden videndes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Element om harv londuses, pala Man kores — koume grammad tonnas. Ei voi löuta sidä joudjas olendas.
Vl 1817 ročine Jöns Jakob Bercelius-himik sai puhtast molibdenad ezmäižen kerdan, endišti molibdenan hapandust vezinikal. Nimitihe amuižgrek.: μόλυβδος-sanaspäi molibdos «hahktin» molibdenitan (MoS2) irdpol'žen koskundan tagut galenitha (PbS).
Fizižed ičendad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Molibden om hoštai hahkvauvaz päličmänendmetall. Pind muigotub il'mas 400 C° lämudel da sen korktemba.
Atommass — 95,95. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 10,22 g/sm³. Suladandlämuz — 2896 K (2623 C°). Kehundlämuz — 4912 K (4639 C°).
Londuseline molibden kogoneb kudes stabiližes izotopaspäi: 92Мо (15,86 % massan mödhe), 94Мо (9,12 %), 95Мо (15,70 %), 96Мо (16,50 %), 97Мо (9,45 %), 98Мо (23,75 %), i ühtes vähäradioaktivižespäi, 100Мо (9,62 %, T½ = 8,5 × 1018 vot, kändase rutenijaks kaksitadud β-čihodamižen kal't). Sen ližaks tetas 26 ratud radioaktivišt izotopad 83..91, 93, 99, 101..115 atommassanke i niiden kahesa izomärad. Kaikiš hätkembad čihodajad oma 93Мо-izotop nell' tuhad vozid pol'čihodamižen pordonke, 99Мо (T½=2,75 päivest) i 90Мо (5,5 časud), mugažo 93mМо-izomär (6,85 časud). Radioaktivižed izotopad hajetas β- i protonižen (nomer 83, 87), β- i neitronižen (nomer 110) vai muite β-čihodamižen (kaik toižed) kal't. Izotopad 83 i 87 kändasoiš niobijaks i cirkonijaks, izotopad 84..86, 88..91, 93 — niobijaks, izotopad 99, 101..113 — tehnecijaks (nomer 110 — sen kahteks izotopaks).
Himižed ičendad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Metall muigotub il'mas teravas 600 C° lämudel da sen korktemba MoO3-trioksidan sädandanke. Muigotandmärad: +2, +3, +4, +5, +6.
Molibdenan samine zavodiše kivendoiden küllästamižespäi flotacižel metodal. Sadud molibdenine koncentrat poltase hapandusen (VI) sädandhasai:
sid' se alištub ližapuhtastandale. Edemba МоО3 endištase vezinikal:
Molibden sädab ühtnendoiden rived galogenidenke, sen aigan elementan muigotandmärad oma erazvuiččed. Metallan tuhkan vai МоО3-hapandusen ičekeskentehmine ftoranke F2 andab molibdenan geksaftoridad МоF6 mujutomaks kebnašti kehujaks nozoludeks. Molibden (+4 i +5) sädab kovid МоHal4- i МоHal5-galogenidoid (Hal = F, Cl, Br). Tetas üks'jäižes ühtnendas jodanke, se om molibdenan dijodid МоI2.
Kävutand
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Ottas kävutamižhe molibdenad legiruimha terasid, tehmaha lazeriden zerkloid, samha tehnecijad-99 medicinižen diagnostikan täht. Čaptas metalloid molibdenanvanuimel elektroerozionižiš tömašinoiš.
Sadas enamba neniš valdkundoiš: Kitai, AÜV, Čili, Peru, Meksik, Kanad, Armenii, mugažo om löudmižsijid Avstralijas i Norvegijas. Saihe 250 tuhad tonnoid mail'mas vl 2014. Maksoi 11 750 US$ tonnas vl 2016.
Homaičendad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]
Irdkosketused
[vajehta | vajehtada lähtetekst]- Molibden webelements.com-saital. (angl.)
- Kirjutuz molibdenas Himižiden elementoiden populärižes n-t.ru-kirjištos. (ven.)
![]() |
Molibden Vikiaitas |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | ||||||||||||||||||||||||||
1 | H | He | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 | Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
3 | Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
4 | K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | |||||||||||||||||||||||||
5 | Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | |||||||||||||||||||||||||
6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | |||||||||||
7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og | |||||||||||
8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
|