Рыгалета
«Рыгалета» | |
італ. Rigoletto | |
![]() Пастаноўка 1851 году ў Вэнэцыі | |
Жанр | опэра |
---|---|
Паводле | драмы «Кароль забаўляецца» (Віктор Юго, 1832) |
Аўтар | Франчэска П'явэ |
Мастак-пастаноўнік | Джузэпэ Бэртоха |
Кампазытар | Джузэпэ Вэрдзі |
Акторы | Фэлічэ Барэзі, Тэрэза Брамбільля |
Працягласьць | 2 гадзіны 20 хвілінаў |
Краіна | Лямбарда-Вэнэцыянскае каралеўства (Аўстрыйская імпэрыя) |
Мова | італьянская |
Год прэм’еры | 11 сакавіка 1851 (173 гады таму) |
«Рыгалета» — італьянская опэра 1851 году пра спробу помсты блазна, якая абарочваецца згубай ягонай дачкі.
Дзея
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]Гарбаты блазан Рыгалета кпіць з мужоў кабетаў, да якіх заляцаецца мантуйскі князь. Госьць балю Марульлё кажа прыдворным, быццам у Рыгалеты ёсьць каханка, хоць тая насамрэч яго дачка. Рыгалета высьмейвае бездапаможнасьць старога графа Мантэронэ адпомсьціць за гонар ягонай спакушанай князем дачкі. Ахоўнікі князя арыштоўваюць Мантэроне і адпраўляюць у турму. Перад гэтым Мантэронэ праклінае мантуйскага князя за зьняслаўленьне дачкі, а Рыгалета за высьмейваньне праведнага гневу. Рыгалета вяртаецца дамоў да дачкі Джыльды, якая ня ведае пра заняткі бацькі і выходзіць з дома толькі ў царкву. Князь падслухоўвае прызнаньне Джыльды сваёй няні Джаване пра віну ва ўтойваньні сустрэчы з маладзёнам у царкве. Джыльда кажа, што закахалася і хацела б, каб той быў бедным студэнтам. Князь падкупае Джавану, каб тая зьехала, і ўдае перад Джыльдай студэнта пад імем Гуальцье Мальдэ. Ён кажа пра каханьне да Джыльды, і яны абменьваюцца клятвамі каханьня на разьвітаньне. Чужыя прыдворныя ў масках кажуць Рыгалету, што выкрадаюць графіню Чэпрана. На просьбу Рыгалета тыя прыдворныя завязваюць маску і яму на твар, але пры гэтым завязваюць яму вочы. Ён падманутым трымае лесьвіцу, па якой прыдворныя падымаюцца ў пакой Джыльды і выкрадаюць яе. Рыгалета здымае маску і ў адчаі ўзгадвае праклён Мантэронэ.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Rigoletto_premiere_poster.jpg/280px-Rigoletto_premiere_poster.jpg)
Прыдворныя паведамляюць мантуйскаму князю, што схапілі дзяўчыну, якую лічылі каханкай Рыгалета. Князь пазнае Джыльду паводле іх апісаньня і кідаецца ў пакой, дзе яе трымалі. Паж паведамляе прыдворным, што з князем жадае пагутарыць ягоная жонка, але тыя кажуць, што яго нельга турбаваць. Рыгалета выяўляе прыдворным і спрабуе пранікнуць у пакой, дзе ўтрымлівалі Джыльду, але тыя заступаюць яму дарогу. Джыльда выходзіць з пакою праз пэўны час, і прыдворныя пакідаюць яе з Рыгалетам. Ён спрабуе суцешыць дачку, калі тая апісвае, што зь ёй здарылася.
Сястра забойцы Мадалена заваблівае мантуйскага князя ў дом каля ракі Мінча. Джыльда наракае на здраду князя, бо з вуліцы чуе, як той заляцаецца да Мадалены. Рыгалета загадвае Джыльдзе апрануць мужчынскае адзеньне, каб падрыхтавацца да ад'езду ў Вэрону, а сам заказвае забойства князя за 20 скудаў у Спарафучыле, які быў братам Мадалены. Спарафучыле накіроўвае князя ў спальню наверсе, бо з надыходам цемры набліжаецца навальніца. Мадалена ў захапленьні ад князя просіць Спарафучыле захаваць яму жыцьцё, той пагаджаецца, калі да апоўначы знойдзецца іншая ахвяра. Джыльда падслухоўвае гэтую гутарку пад вакном і прапануе сябе ў якасьці ахвяры. Спарафучыле сьмяротна раніць яе. Рыгалета атрымлівае цела ў мяшку за грошы. Ён прывязвае камяні да мяшка і чуе сьпеў князя. Рыгалета адчыняе мяшок і бачыць дачку, якая памірае ў яго на руках.
Ролі
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Felice_Varesi-1843-detail.jpg/200px-Felice_Varesi-1843-detail.jpg)
- Рыгалета, княскі блазан — Фэлічэ Варэзі (барытон)
- Джыльда, дачка Рыгалета — Тэрэза Брамбільля (сапрана)
- Мантуйскі князь — Рафаэле Міратэ (тэнар)
- Спарафучыле, наёмны забойца — Паолё Даміні (бас)
- Мадалена, сястра Спарафучыле — Анэта Казалёні (кантральта)
- Джаванна, няня Джыльды — Ляўра Саіні (мэцца-сапрана)
- Чэпрана, граф — Андрэа Бэліні (бас)
- Графіня Чэпрана — Люіджыя Марзэльлі (мэцца-сапрана)
- Матэо Борса, прыдворны — Анджэлё Дзуліяні (тэнар)
- Мантэронэ, граф — Фэліцыяна Понц
- Марульлё — Франчэска дэ Кунэрт
- Прыдворны — Джаваньні Рыццы (бас)
- Паж — Анэта Ляваці (мэцца-сапрана)
Суправаджэньне
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Teresa_Brambilla_1845.jpg/200px-Teresa_Brambilla_1845.jpg)
Аркестар мае ўлучаць:
- флейту і падвойную малую флейту, габой і падвойны ангельскі ражок, 2 клярнэты і 2 фаготы, 4 вальторны ў мі-бі, рэ, до, аль-бі, соль і фа, 2 трубы ў рэ і мі-бі, 3 трамбоны, цымбаса, літаўры, бас-бубен і цымбалы, скрыпічныя інструмэнты.
Мінуўшчына
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]У 1982 годзе Джонатан Мілер паставіў у Ангельскай нацыянальнай опэры «Рыгалета», дзеяньне ў якім перанёс ў 1950-я гады, дзе ролю герцага выконваў кіраўнік мафіі[1].
Беларусь
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]1 сакавіка 2014 году дырыгент Віктар Плаксіна, рэжысэр Неэме Кунінгас, мастачка Ганна Контэк і хормайстарка Ніна Ламановіч паставілі опэру «Рыгалета» ў 2-х дзеях у Вялікім тэатры Беларусі[2]. Ролі выконвалі Ўладзімер Пятроў, Уладзімер Громаў, Станіслаў Трыфанаў, Дыяна Трыфанава і Тацьцяна Гаўрылава[1].
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- ^ а б Вольга Савіцкая. Па-над эпохамі // Жырандоля. — 1 сакавіка 2014. — № 5 (222).
- ^ «Рыгалета» (опэра ў 2-х дзеях) // Вялікі тэатар Беларусі, 2022 г. Праверана 1 верасьня 2022 г.
Гэта — накід артыкула. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі, пашырыўшы яго. |