Антрацит
Курӑнакан калӑплав
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Disambig_gray.svg/20px-Disambig_gray.svg.png)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Disambig_gray.svg/20px-Disambig_gray.svg.png)
![]() |
Çак статьяна е уйрăма çĕнĕрен çырмалла, чăваш чĕлхин йĕркисене пăхăнмалла, ытти кăлтăксенчен те хăтăлмалла. Статьяна тата унăн уйрăмне статьясене çырмалли йĕркепе хатĕрлемелле, ăнланманлăха пĕтермелле.
|
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Coal_lumps.jpg/220px-Coal_lumps.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Coal_bituminous.jpg/220px-Coal_bituminous.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Struktura_chemiczna_w%C4%99gla_kamiennego.svg/250px-Struktura_chemiczna_w%C4%99gla_kamiennego.svg.png)
Çĕркăмрăкĕ — çĕр айĕнче выртакан çунакан чул пек япала, хăмăр кăмрăкпа антрацит хушшинче.
Истори
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Çĕркăмрăкне авалхи тенчерех пĕлнĕ. Малтан асăннине Аристотельпе (IV ĕ. п.т.) çыхăнтараççĕ[1]. Темиçĕ вунăçуллăх каярах ун веренекенĕ Теофраст Эресский «Чул çинчен трактатĕнче» çапла çырнă:
«... Носят эти ископаемые вещества название антрацита (или угля) ... они вспыхивают и горят подобно древесному углю...»[2]
Авалхи римлянсем çуртсене ăшăтма çĕркăмрăк хальхи Аслă Британи кăларнă. Юньнань китай провинцинче I ĕ. п.т. çĕркăмрăкне сывлăшсар ăшатса кокс тунă[3].
Характеристики
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Хура е сăра-хура тачă ту породи. Метал е сăмала евĕр йăлтаркка. Çĕркăмрăкра 75-92% углерод, 2,5-5,7% водород, 1,5-15% кислород. 2-48% вĕçекен япаласем. Нӳрлехĕ 1-12%.
Çĕруправĕсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Çĕршыв | Çĕркăмрăк | Хăмăр кăмрăк | Пĕтĕмпе | % |
---|---|---|---|---|
АПШ | 111338 | 135305 | 246643 | 27,1 |
Раççей | 49088 | 107922 | 157010 | 17,3 |
Китай | 62200 | 52300 | 114500 | 12,6 |
Ĕнчĕ | 90085 | 2360 | 92445 | 10,2 |
Австрали | 38600 | 39900 | 78500 | 8,6 |
Кăнтăр Африка | 48750 | 0 | 48750 | 5,4 |
Украина | 16274 | 17879 | 34153 | 3,8 |
Казахстан | 28151 | 3128 | 31279 | 3,4 |
Польша | 14000 | 0 | 14000 | 1,5 |
Бразили | 0 | 10113 | 10113 | 1,1 |
Германи | 183 | 6556 | 6739 | 0,7 |
Колумби | 6230 | 381 | 6611 | 0,7 |
Канада | 3471 | 3107 | 6578 | 0,7 |
Чехи | 2094 | 3458 | 5552 | 0,6 |
Индонези | 740 | 4228 | 4968 | 0,5 |
Турци | 278 | 3908 | 4186 | 0,5 |
Мадагаскар | 198 | 3159 | 3357 | 0,4 |
Пакистан | 0 | 3050 | 3050 | 0,3 |
Болгари | 4 | 2183 | 2187 | 0,2 |
Таиланд | 0 | 1354 | 1354 | 0,1 |
Çурçĕр Корея | 300 | 300 | 600 | 0,1 |
Çĕнĕ Зеланди | 33 | 538 | 571 | 0,1 |
Испани | 200 | 330 | 530 | 0,1 |
Зимбабве | 502 | 0 | 502 | 0,1 |
Румыни | 22 | 472 | 494 | 0,1 |
Венесуэла | 479 | 0 | 479 | 0,1 |
Пĕтĕмпе | 478771 | 430293 | 909064 | 100,0 |
Литература
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- Смирнов В. А., Сергеев П. В., Белецкий В. С. Технология обогащения угля. Учебное пособие. - Донецк: Восточный издательский дом, 2011. - 476 с. 2020 ҫулхи Кӑрлач уйӑхӗн 28-мӗшӗнче архивланӑ.
- Белецкий В.С. Уголь в современном мире и Украине // Донец. Рос. Науч. т-во им. Шевченко. Т. 3: Химия, технические науки, науки о земле, медицина и психология. - Донецк, 2003. - С. 58-66.
Çаплах пăхăр
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Энергетика |
|
---|---|
тытăм, продуктсем тата сыпăксем | |
Электроэнергетика: электроэнерги | |
Ăшăпа тивĕçтерни: ăшă энергийĕ | |
Хуткăç индустрийĕ: хуткăç | |
Малашнехи энергетика: | |
Портал: Энергетика |
- ^ Аристотель. Метеорологика // Соч. Т. 3. - М .: Мысль, 1981. - С. 441-558
- ^ Наумов Л. С. На орбите кокса. / Л. С. Наумов, Л. Д. Соболев. - М.: Металлургия, 1984. - 96 с
- ^ Харлампович Г. Д. Черный хлеб металлургии. / Г. Д. Харлампович, А. А. Кауфман - М.: Металлургия, 1983. - 160 с.
- ^ BP Statistical review of world energy June 2007 (акăлчан). çăлкуçран архивланă 6 Нарӑс уйӑхӗн 2009. Тĕрĕсленĕ 2 Ака уйӑхӗн 2008.