Llyfrgell ddata
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/EFF_photograph_of_NSA%27s_Utah_Data_Center.jpg/220px-EFF_photograph_of_NSA%27s_Utah_Data_Center.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/UK_Data_Archive%2C_University_of_Essex_-_geograph.org.uk_-_737269.jpg/220px-UK_Data_Archive%2C_University_of_Essex_-_geograph.org.uk_-_737269.jpg)
Mae llyfrgell ddata, archif data, neu ystorfa ddata yn gasgliad o setiau data ar gyfer defnydd eilaidd mewn ymchwil. Fel rheol, mae'r llyfrgell ddata'n rhan o sefydliad academaidd, corfforaethol, gwyddonol, meddygol, llywodraethol, ac ati, a sefydlwyd ar gyfer archifo data ymchwil ac i wasanaethu defnyddwyr y sefydliad hwnnw.
Mae'r llyfrgell ddata'n tueddu i gadw casgliadau data lleol ac yn darparu mynediad iddynt trwy wahanol ddulliau: CD- a DVD-ROMiau yn y gorffennol, gweinydd canolog lawrlwytho'r wybodaeth, erbyn y 2010au. Gall llyfrgell ddata hefyd danysgrifio i adnoddau data trwyddedig, global i'w hymchwilwyr eu defnyddio. Ystyrir y llyfrgell ddata hefyd yn archif data os yw'n cyrraedd y meincnodau canlynol:
- mae daliadau'r casgliad yn unigryw,
- cynigir gwasanaethau cadwraeth hirdymor, ac
- mae'n gwasanaethu cymuned ehangach (fel y mae archifau data cenedlaethol yn ei wneud).
Rhestrir y rhan fwyaf o lyfrgelloedd data cyhoeddus ar Gofrestrfa Ystorfeydd Ymchwilio Data.
Yn Awst 2001, cadarnhawyd pwysigrwydd archifo data pan gyhoeddodd Cymdeithas Lyfrgelloedd Ymchwil (Association of Research Libraries (ARL)) bapur SPEC Kit 263: Numeric Data Products and Services Archifwyd 2006-12-08 yn y Peiriant Wayback, sef canfyddiadau arolwg i gyd-sefydliadau (aelodau o'r ARL), am eu gwaith yn casglu, cadw, cynnig gwasanaethau am eu hadnoddau data. Ystyrir y papur hwn yn garreg filltir hanesyddol o fewn y maes.
Rhai cymdeithasau
[golygu | golygu cod]- IASSIST (International Association for Social Science Information and Service Technology)
- DISC-UK Archifwyd 2006-09-25 yn y Peiriant Wayback (Data Information Specialists Committee—United Kingdom)
- APDU (Association of Public Data Users - UDA)
- CAPDU Archifwyd 2017-09-11 yn y Peiriant Wayback (Canadian Association of Public Data Users)
Enghreifftiau o lyfrgelloedd ac archifdai data
[golygu | golygu cod]Gwyddorau Naturiol
[golygu | golygu cod]- CISL Research Data Archive, Colorado
- Dryad, archifdy meddygol yn Rhydychen
- ESO/ST-ECF Science Archive Facility; ar-lein, seryddol
- Paleoclimatology Data; amgylcheddol; UDA
- Inter-university Consortium for Political and Social Research; Data ar wleidyddiaeth a chymdeithaseg; canolfan ym Mhrifysgol Michigan, UDA
- Knowledge Network for Biocomplexity
- National Archive of Criminal Justice Data [1]; cyfiawnder a chyfraith; UDA
- National Climatic Data Center; pencadlys yng Ngogledd Carolina; adnabyddir hefyd dan yr enw: National Weather Records Center (NWRC)
- National Snow and Ice Data Center NSIDC; lleoliad: Prifysgol Colorado, UDA
- National Centers for Environmental Information (NCEI); rhan o Lywodraeth UDA
- World Data Center; canolfan rhyngwladol; yn 2008 fe'i datgymalwyd i is-ganolfannau gan gynnwys World Data System (WDS)
- Data Observation Network for Earth (DataONE); llwyfan i ddata amgylcheddol; sefydlwyd yn 2009 gan National Science Foundation. UDA
Gwyddorau cymdeithasol
[golygu | golygu cod]Am ryw reswm, o fewn y gwyddorau cymdeithasol, cyfeirir atynt fel "archifdai data". Sefydlwyd y cynharaf yn y 1950au.
- Registry of Research Data Repositories; http://www.re3data.org: cofrestr fydeang o ddata ymchwiliol
- CESSDA: https://www.cessda.eu/About/Consortium
- Consortium of European Social Science Data Archives: http://www.cessda.org/
- Archifdy Gwyddorau Cymdeithasol y Ffindir (FSD): http://www.fsd.uta.fi/
- Archifdy Data Denmarc: http://www.sa.dk/content/us/about_us ; http://www.sa.dk/dda/default.htm Archifwyd 2015-03-18 yn y Peiriant Wayback
- Consortiwm Rhyngwladol ar Ymchwil ar Wleidyddiaeth a Chymdeithaseg: http://www.icpsr.umich.edu/
- The Roper Center for Public Opinion Research: https://ropercenter.cornell.edu/
- The Social Science Data Archive: http://dataarchives.ss.ucla.edu/ (Llundain)
- The NCAR Research Data Archive: http://rda.ucar.edu; Computational and Information Systems Laboratory at the National Center for Atmospheric Research in Boulder, Colorado.
- Cornell Institute for Social and Economic Research: https://ciser.cornell.edu/data/data-archive/
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- Clubb, J., Austin, E., and Geda, C. "'Sharing research data in the social sciences.'" In Sharing Research Data, S. Fienberg, M. Martin, and M. Straf, Eds. National Academy Press, Washington, D.C., 1985, 39-88.
- Geraci, D., Humphrey, C., and Jacobs, J. Data Basics. Canadian Library Association, Ottawa, ON, 2005.
- Martinez, Luis & Macdonald, Stuart, "'Supporting local data users in the UK academic community'" Archifwyd 2018-05-04 yn y Peiriant Wayback. Ariadne, rhifyn 44, Gorffennaf 2005.
- Gweler IASSIST Bibliography of Selected Works Archifwyd 2016-03-03 yn y Peiriant Wayback am wybodaeth pellach.