Tujeno
Tujeno | ||
![]() | ||
Plata kemia strukturo de la α-Tujeno | ||
![]() | ||
Plata kemia strukturo de la ß-Tujeno | ||
![]() | ||
Plata kemia strukturo de la Sabineno | ||
Alternativa(j) nomo(j) | ||
| ||
Kemia formulo | ||
CAS-numero-kodo | 3387-41-5 | |
ChemSpider kodo | 21865693 | |
PubChem-kodo | 520384 | |
Fizikaj proprecoj | ||
Aspekto | senkolora likvaĵo | |
Molmaso | 136.234g·mol-1 | |
Denseco | 0.935g cm−3 | |
Refrakta indico | 1,4472 | |
Ekflama temperaturo | 33.6 °C | |
GHS etikedigo de kemiaĵoj[1] | ||
GHS Damaĝo-piktogramo |
| |
GHS Signalvorto | Averto | |
GHS Deklaroj pri damaĝoj | H226, H317 | |
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj | P210, P233, P240, P241, P242, P243, P261, P272, P280, P302+352, P303+361+353, P321, P333+313, P363, P370+378, P403+235, P501 | |
(25 °C kaj 100 kPa) |
Tujeno estas natura organika kombinaĵo klasita kiel unuterpeno. Ĝi trovatas en la esencoleoj de pluraj plantoj, kaj forte kontribuas kun la odoro de kelkaj herboj tia kia la Ĝardena satureo. La vorto tujeno ordinare rilatas al la α-tujeno. Iu malpli konata kemie rilatita izomero kun duoblaj ligiloj konatas kiel β-tujeno (aŭ 2-tujeno). Alia konata izomero konatas kiel sabineno.
Historio
[redakti | redakti fonton]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Satureja_hortensis_bgiu.jpg/250px-Satureja_hortensis_bgiu.jpg)
Kvankam tujeno estis unue preparita de Lev Ĉugajev (1873-1922), en 1900, la okazejo de la tujeno en naturo estis unue observita de John Lionel Simonsen, en 1923, kiam oni konstatis ke ĝi estas konstituanto ĉeestanta en la terpena frakcio de la oleo derivita el la gumo-rezino de la Boswellia serrata.
Leono Ĉugajevo rimarkis ke okaze de distilado de la metila ŝantato de la tujila alkoholo, iu miksaĵo de hidrokarbonidoj estiĝis kiu povas separiĝi en du ĉefaj frakcioj kies bolpunktoj estas 147.5 °C-149.5 °C kaj 152°C-152.5°C. La lasta frakcio, kiu formiĝis per larĝaj kvantoj, estis nomita α-tujeno kaj la antaŭa β-tujeno.
Samtempe Ivan Kondakov (1857-1931) kaj Skworzov preparis α-tujenon per forigo de hidrogena klorido el la tujila klorido kaj ankaŭ per la ŝantata metodo de Ĉugajevo. La postaj eksperimentoj faritaj de Kondakov kaj Skŭorcof kaj tiuj de Ĉugajevo kaj Aleksandro Vasiljeviĉ Fomin (1869-1953) elmontris ke la hidrokarbonidoj tiele estigitaj estis miksaĵo de izomeroj kaj strukturaj kaj stereaj.
Per malkomponiĝo de la likva metila ŝantato de la tujila alkoholo, Ĉugajevo kaj Fomino preparis tion, kion ili konsideris kiel la pura α-tujeno.[2]
Literaturo
[redakti | redakti fonton]- Terpenes: Flavors, Fragrances, Pharmaca, Pheromones Eberhard Breitmaier
- Restek Arkivigite je 2020-09-27 per la retarkivo Wayback Machine
- Using Essential Oils Safely
- Terpenoids and Steroids K. H. Overton
- The Terpenes Volume II The Dicyclic Terpenes, Sesquiterpenes and their ...
- Off-Flavors in Foods and Beverages G. Charalambous
Izomeroj de la tujeno
[redakti | redakti fonton]-
Kareno -
α-Ocimeno -
Sintino -
Tuistano
Kunrilataj kemiaĵoj
[redakti | redakti fonton]-
Farnezila pirofosfato