Chur
Chur Chur Coire Cuira Cuira Coira Cuera Cuoira | ||
---|---|---|
Suitzako udalerria | ||
![]() | ||
| ||
Administrazioa | ||
Estatu | ![]() | |
Suitzako kantonamendua | ![]() | |
Region of Graubünden | Plessur Region | |
Izen ofiziala | Chur | |
Jatorrizko izena | Chur Coire Cuira Cuira Coira Cuera Cuoira | |
Posta kodea | 7000, 7001, 7004, 7006 eta 7007 | |
Udalerri kodea | 3901 | |
Geografia | ||
Koordenatuak | 46°51′08″N 9°31′47″E / 46.85212°N 9.52965°E | |
![]() | ||
![]() | ||
Azalera | 28,09 km² | |
Altuera | 593 m | |
Mugakideak | Haldenstein, Trimmis, Churwalden, Domat/Ems, Maladers, Malix (en) ![]() | |
Demografia | ||
Biztanleria | 35.038 (2017ko abenduaren 31)![]() | |
Dentsitatea | 1.247 bizt/km² | |
Informazio gehigarria | ||
Telefono aurrizkia | 081 | |
Ordu eremua | UTC+01:00 eta UTC+02:00 | |
Hiri senidetuak | Bad Homburg vor der Höhe, Mondorf-les-Bains (en) ![]() ![]() | |
Matrikula | GR | |
chur.ch |
Chur (alemanez Chur, erromantxez Cuira, italieraz Coira, frantsesez Coire) Suitzako ekialdeko hiria da, Grisonia kantonamenduaren hiriburua. Plessur ibaiaren ertzean dago, Rhin harana. Hizkuntza ofizialak erromantxea eta alemana dira. Apezpikutegi katolikoa du.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Curia Rhaetorum erromatar hiria apezpiku egoitza zen V. mendean. Churko apezpikuek V. mendetik XV. mende arte agindu zuten hirian, Habsburgokoekin batera. XV. mendean Alemaniar Inperioko hiri bihurtu zen. 1803. urtean, Suitzako Grisonia kantonamenduko hiriburu bihurtu zen Chur.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea] ![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 4.7 | 6.4 | 11.2 | 15.1 | 19.9 | 22.7 | 24.8 | 24.0 | 20.0 | 16.0 | 9.4 | 5.3 | 15.0 |
Batez besteko tenperatura (ºC) | 0.4 | 1.5 | 5.7 | 9.4 | 14.0 | 16.9 | 18.9 | 18.2 | 14.6 | 10.6 | 4.9 | 1.5 | 9.7 |
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -3.0 | -2.4 | 1.3 | 4.2 | 8.6 | 11.5 | 13.4 | 13.3 | 10.0 | 6.2 | 1.4 | -1.7 | 5.2 |
Pilatutako prezipitazioa (mm) | 51 | 47 | 55 | 49 | 71 | 93 | 109 | 112 | 81 | 56 | 70 | 55 | 849 |
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) | 7.3 | 6.6 | 8.1 | 7.5 | 9.9 | 11.2 | 11.0 | 11.2 | 8.4 | 7.0 | 8.5 | 7.9 | 104.6 |
Elur egunak (≥ 1.0 cm) | 4.8 | 3.9 | 2.5 | 0.4 | 0.1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.6 | 4.1 | 17.4 |
Eguzki orduak | 97 | 112 | 139 | 147 | 169 | 177 | 203 | 185 | 155 | 135 | 93 | 81 | 1692 |
Hezetasuna (%) | 74.1 | 70.4 | 65.5 | 63.9 | 64.6 | 67.4 | 68.6 | 71.3 | 72.1 | 71.9 | 73.8 | 76.2 | 70.0 |
Iturria: MeteoSwiss [1] |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Turismogune garrantzitsua, negukoa batez ere. Ehungintza eta janari industria (txokolatea).
Hizkuntza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Churko hizkuntza ofizialak erromantxea eta alemana dira. Aleman hiztunek garai batean erromantxerari Chur-Wälsch deitzen zioten, hau da, «Churko atzerritar hizkuntza». Izan ere, Chur garai hartan hizkuntza horren hiriburua zen, gaur egun alemana Churko mintzaira nagusia den arren.
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]XII-XIII. mendeetako katedrala, udaletxea (XIV. mendekoa), Erdi Aroko etxeak. Erretorromaniako museoa.
Hiri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Chur ondorengo hiriarekin senidetuta dago:
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- ↑ Climate Norm Value Tables. Federal Office of Meteorology and Climatology (MeteoSwiss) (Noiz kontsultatua: 23 January 2013).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Udalaren webgune ofiziala (Alemanez)